Vanaf 1 januari 2009 is de brandveiligheid gelijk in alle opvangvoorzieningen met 9 kinderen of meer. Er zijn enkel verschillen volgens het aantal kinderen, de aard van het gebouw, en volgens dag- of nachtopvang. Er is een overgangsperiode van 2 jaar.
Voor onthaalouders geldt deze regelgeving enkel indien ze samenwerken en 9 kinderen of meer opvangen.

Ja, indien:

• de opvang een attest van toezicht, toestemming of erkenning van Kind en Gezin heeft

• en indien je 9 kinderen of meer op hetzelfde moment opvangt.

Enkele voorbeelden

De federale basisnormen zijn uitgebreide normen die gelden voor nieuwe gebouwen.

De minimumnormen gelden voor oudere gebouwen. Ze zijn een verkorte en soepelere versie van de federale basisnormen.

Stedenbouwkundige vergunning

een administratieve beslissing met de toelating om een gebouw te bouwen of te verbouwen

Bestemmingswijziging

een vergunning die nodig is bij de verandering van het gebruik of de bestemming van een gebouw. Dit is ook verplicht wanneer er geen werken uitgevoerd worden. 

Bijvoorbeeld: een gebouw dat origineel hoofdzakelijk een ééngezinswoning was en in de toekomst hoofdzakelijk voor kinderopvang zal worden gebruikt.

Een ééngezinswoning wijzigt niet van bestemming indien het gebouw hoofdzakelijk als ééngezinswoning wordt gebruikt. Bijvoorbeeld een onthaalouder die enkele kinderen bij haar thuis opvangt. 

Meer info

Heb je hierover vragen, contacteer dan de Technische Dienst van je gemeente. 

De technische commissie voor de brandveiligheid in de kinderopvang behandelt de aanvragen om afwijking en beslist onafhankelijk van Kind en Gezin. De technische commissie is samengesteld door: 

• een bouwtechnisch deskundige VIPA

• een technisch deskundige uit de kinderopvangsector 

• een brandweerdeskundige 

• een bouwtechnisch deskundige van Kind en Gezin

	Capaciteit
Kleine voorziening	vanaf  9 tot en met 25 kinderen
Middelgrote voorziening	vanaf 26 tot en met 50 kinderen
Grote voorziening	vanaf 51 kinderen

Zelfstandig kinderdagverblijf en samenwerkende onthaalouders

Overbezetting is niet mogelijk.

IBO's en erkende kinderdagverblijven

Soms is er tijdelijke overbezetting tijdens piekmomenten in IBO's of als uitzonderingsmaatregel bij erkende kinderdagverblijven.  

Het is de verantwoordelijkheid van de voorziening om:

• brandveilige opvang te voorzien

• aan de brandweer te laten weten hoeveel kinderen men effectief opvangt

In het verslag van de brandweer wordt vermeld voor hoeveel kinderen de infrastructuur brandveilig is.

Samenwerkende onthaalouders die 9 kinderen of meer opvangen,  moeten voldoen aan de regelgeving van brandveiligheid.

Het is de verantwoordelijkheid van de onthaalouder en de dienst voor opvanggezinnen om:

• brandveilige opvang te voorzien

• aan de brandweer te laten weten hoeveel kinderen men effectief opvangt

• of dit vanuit de brandveiligheid verantwoord is.

In het verslag van de brandweer wordt vermeld voor hoeveel kinderen de infrastructuur brandveilig is.

Een nieuw brandweerverslag is nodig om aan te tonen dat je aan de nieuwe voorwaarden voor brandveiligheid voldoet.

Erna is er een nieuw brandweerverslag vereist: 

• om de 10 jaar

• bij verbouwingswerken die een weerslag kunnen hebben op de veiligheid 

• eventueel ter staving van de maatregelen die genomen zijn om te verhelpen aan tekorten vermeld in een voorgaand brandweerverslag

• bij een capaciteitswijziging die invloed heeft op de voorwaarden voor brandveiligheid. Voorbeelden:

  • Niet nodig: bij aanvraag uitbreiding van 14 naar 22 plaatsen zonder bijkomende lokalen te gebruiken

  • Wel nodig:

    • als je voor een capaciteitsuitbreiding bijkomende lokalen gebruikt

    • bij aanvraag uitbreiding van 22 naar 26 plaatsen zonder bijkomende lokalen te gebruiken (omdat je verandert van een kleine naar een middelgrote voorziening).

    • als je enkel dagopvang organiseert en bijkomend nachtopvang wilt organiseren

• Je houdt het brandweerverslag zelf bij.
• Je stuurt een kopie naar je dossierbeheerder bij Kind en Gezin. Samenwerkende onthaalouders sturen het naar de verantwoordelijke van hun dienst.

Elke situatie en elk gebouw is anders. De plaatselijke brandweerdienst kan het beste de juiste brandbestrijdingsmiddelen inschatten. Zij zijn de enige instantie om een brandweerverslag te maken.
Het brandweerverslag moet wel een volledig overzicht van de toepasselijke artikels van het besluit met een duidelijke formulering van de opmerkingen bevatten.

• De brandweer. Indien ze niet in orde zijn, zal er ofwel een ongunstig advies worden gegeven, ofwel een opmerking in het verslag worden gemaakt.

• De keuringen en schriftelijke bewijzen moeten in orde zijn vooraleer je met de opvang start.

De opvang zelf. Bij samenwerkende onthaalouders hangt dit af van de afspraken tussen de onthaalouders en de dienst voor onthaalouders.

De opvang zelf.

In een grotere opvang kan dit de verantwoordelijke zijn, een persoon van het onderhoud, een begeleider, ... Iedereen mag dit doen, zolang het regelmatig en correct gebeurt.

Veiligheidsverlichting verhoogt de veiligheid van de gebruikers, bezoekers en hulpverleners (brandweer, ziekenwagen, ...). Wanneer de lichten uitgevallen zijn of wanneer er veel rook hangt, dan dient de veiligheidsverlichting bijvoorbeeld om: 

• zich gemakkelijk te oriënteren 

• hulp- en blusmiddelen terug te vinden 

• paniek te voorkomen
  

Signalisatie maakt met pictogrammen iets duidelijk zonder dat er taalproblemen kunnen zijn. Pictogrammen zijn ook bedoeld voor de interventiediensten (brandweer, ziekenwagen, ...) die het gebouw niet kennen. 

Pictogrammen tonen bijvoorbeeld:

• de juiste route naar de uitgangen en nooduitgangen

• de plaatsen waar EHBO-middelen zijn

• de plaatsen waar brandbestrijdingsmiddelen zijn en waar kan worden gealarmeerd. Dit gebeurt met brandbestrijdingspictogrammen.

Een noodverlichting is niet verplicht. Een noodverlichting laat toe sommige activiteiten in sommige plaatsen van het gebouw verder te zetten.

Noodverlichting is geen veiligheidsverlichting. Veiligheidsverlichting is bedoeld om mensen in gevaar de weg te helpen vinden.

De brandweer is het meest bevoegd om een juiste inschatting te maken van de noodzakelijke brandbestrijdingsmiddelen. Het type en het aantal hangt af van de situatie: de grootte van het gebouw, de ligging, de bereikbaarheid, ...

• Een bouwlaag is de ruimte tussen een vloer en het daarboven liggend plafond.

• De bouwlagen onder het evacuatieniveau (straathoogte) zijn kelderverdiepingen en komen niet in aanmerking voor het bepalen van het aantal bouwlagen van een gebouw.

• Meestal is:

Nooddeuren zijn deuren die openen in de vluchtzin of voorzien zijn van een paniekgrendel.  Ze zijn niet verplicht volgens dit besluit, maar kunnen wel door andere wetgeving verplicht zijn.

Bij nieuwbouw of verbouwingen adviseren we je om deuren te plaatsen die:

• openen in de vluchtzin

• voorzien zijn van een paniekgrendel waar nodig
  

Een compartiment is een deel van een gebouw begrensd door wanden die de uitbreiding van een brand een bepaalde tijd moet beletten.

De wanden, de deuren en ramen van een compartiment moeten een bepaalde brandweerstand hebben. Een rustruimte met een gewone, niet brandwerende deur is bijvoorbeeld geen compartiment.

Een compartiment kan:

• 1 lokaal zijn

• bestaan uit in meerdere lokalen, bijvoorbeeld het gehele kinderdagverblijf in een schoolgebouw 
  

	Wel een compartiment	Niet een compartiment
Kleine voorziening vanaf 9 tot en met 25 kinderen	het lokaal met de verwarmingsketel: vanaf een totaal nuttig vermogen van 30kW voorzieningen in een groter geheel gelegen (bv een kinderdagverblijf in een school). Als compartimentering van de kinderopvang niet mogelijk is, moet het volledige gebouw aan alle voorwaarden van dit besluit voldoen. gebouw groter dan 750m²: verschillende compartimenten verplicht	de keuken het lokaal met was- of droogmachines het lokaal met de verwarmingsketel: onder een totaal nuttig vermogen van 30kW voorzieningen die niet in een groter geheel gelegen zijn
Middelgrote en grote voorziening vanaf 26 kinderen	de keuken  het lokaal met was- of droogmachines het lokaal met de verwarmingsketel: vanaf een totaal nuttig vermogen van 30kW voorzieningen in een groter geheel gelegen (bv een kinderdagverblijf in een school). Als compartimentering van de kinderopvang niet mogelijk is, moet het volledige gebouw aan alle voorwaarden van dit besluit voldoen. gebouw groter dan 750m²: verschillende compartimenten verplicht	voorzieningen die niet in een groter geheel gelegen zijn het lokaal met de verwarmingsketel: onder een totaal nuttig vermogen van 30kW

Op de deur zelf (aan de zijkant van de deurvleugel) staat welke brandweerstand deze heeft. De brandweer zal dit nagaan.

Brandwerende deuren kunnen er juist hetzelfde uitzien als andere deuren.

Als je wil dat de deur open kan blijven staan, kan je beter een bij brand zelfsluitende deur kiezen. 

• Een bij brand zelfsluitende deur wordt open gehouden door middel van een magneet.  Er zit een mechanisme in zodat de deur automatisch sluit bij brand.

• Een zelfsluitende deur sluit steeds automatisch door middel van een mechanische pomp of veer. Een zelfsluitende deur mag niet geforceerd open gelaten worden, bv. door een spie onder de deur.
  

	Wat heb je nodig voor was- en droogmachine?
Kleine voorziening vanaf 9 tot en met 25 kinderen	In een apart lokaal Niet in de leef-en rustruimten van de kinderen of in de keuken Indien de kinderen in het lokaal kunnen komen: afschermen door een afsluitbare kast of wand Compartiment niet verplicht
Middelgrote en grote voorziening vanaf 26 kinderen	In een apart lokaal dat een compartiment vormt Wanden: Rf 1 h of beton of metselwerk Deuren van dit lokaal: Rf ½ h en zelfsluitend of zelfsluitend bij brand.

het totaal nuttig warmtevermogen	Verplichtingen
kleiner dan 30 kW	Het stooklokaal is geen  compartiment. De centrale verwarmingsinstallatie mag niet in het lokaal waar kinderen verblijven Degelijke verluchting in het stooklokaal, afhankelijk van de installatie
van 30 kW tot 70 kW	Het stooklokaal = een compartiment Wanden: Rf 1 h of beton of metselwerk Deuren: Rf ½ h en zelfsluitend of zelfsluitend bij brand Degelijke verluchting in het stooklokaal, afhankelijk van de installatie
vanaf 70 kW	Het stooklokaal = een compartiment Wanden: Rf 2 h Deuren: Rf 1 h en zelfsluitend of zelfsluitend bij brand Degelijke verluchting in het stooklokaal, afhankelijk van de installatie In het stooklokaal: enkel toestellen die deel uitmaken van de stookinrichtingen en/of van de inrichting voor het aanmaken van warm water zoals pompen, elektriciteitsborden,...

	Keuken en toestellen
Kleine voorziening vanaf 9 tot en met 25 kinderen	Toestellen voor het bereiden van voedsel toegelaten Was- en droogmachines niet toegelaten Open keuken toegelaten Het lokaal van de keuken moet geen compartiment zijn.
Middelgrote en grote voorziening vanaf 26 kinderen	Keuken Toestellen voor het bereiden van voedsel toegelaten Was- en droogmachines niet toegelaten Open keuken niet toegelaten Het lokaal van de keuken = compartiment
	Aanrechtkeuken (keuken bestemd voor het beperkt bereiden van koude en warme maaltijden) Toestellen voor het bewaren van etenswaren toegelaten, bijvoorbeeld een koelkast.  Alle toestellen, behalve de koelkast, moeten na verloop van tijd zich automatisch kunnen uitschakelen, bijvoorbeeld een waterkoker, toaster of microgolfoven.  Toestellen met een open vlam en met een vermogen van meer dan 0,8 kW niet toegelaten, bijvoorbeeld een gasvuur, een elektrische kookplaat, een oven of een combioven van 0,9 kW, …. Open keuken toegelaten. Het lokaal van de keuken = geen compartiment.

Massief hout is in principe niet gemakkelijk brandbaar en smelt noch buigt. Massief hout kan daarom gebruikt worden als plafondbekleding.

Let wel op met andere plafondmaterialen die er uit zien als massieve houten lamellen, maar slechts een houtimitatie zijn: kunststof, houtvezelplaten,…

• Houtvezelplaten met een onvoldoende dichtheid (zachte of middelharde houtvezelplaat) zijn gemakkelijk brandbaar.

• De meeste lamellen of platen in kunststof zijn gemakkelijk brandbaar. Er kunnen ook smeltende brandende druppels naar beneden vallen. Daarom zijn ze niet geschikt als plafondbekleding.

Voor materialen op houtbasis zijn er verschillende middelen beschikbaar om de brandreactie te verbeteren.

In de keuken en het  stooklokaal voorzie je best niet-brandbare plafonds en wanden, ook al hoeft het lokaal geen compartiment te vormen

• Bij verbranding ontstaan giftige dampen. 
• Brandend of smeltend materiaal kan naar beneden vallen.

Neen.

• Individuele verwarmingstoestellen en kachels die werken op gas, hout, steenkool of petroleum zijn niet toegestaan wegens kans op brand, Covergiftiging en brandwonden

• Centrale verwarming is verplicht, behalve bij elektrische verwarming.
  

het totaal nuttig warmtevermogen	Verplichtingen
kleiner dan 30 kW	Het stooklokaal is geen  compartiment. De centrale verwarmingsinstallatie mag niet in het lokaal waar kinderen verblijven Degelijke verluchting in het stooklokaal, afhankelijk van de installatie
van 30 kW tot 70 kW	Het stooklokaal = een compartiment Wanden: Rf 1 h of beton of metselwerk Deuren: Rf ½ h en zelfsluitend of zelfsluitend bij brand Degelijke verluchting in het stooklokaal, afhankelijk van de installatie
vanaf 70 kW	Het stooklokaal = een compartiment Wanden: Rf 2 h Deuren: Rf 1 h en zelfsluitend of zelfsluitend bij brand Degelijke verluchting in het stooklokaal, afhankelijk van de installatie In het stooklokaal: enkel toestellen die deel uitmaken van de stookinrichtingen en/of van de inrichting voor het aanmaken van warm water zoals pompen, elektriciteitsborden,...

Ja, indien:

• het toestel veilig is 

• er geen gevaar is voor de kinderen, bijvoorbeeld verbranden, omverlopen