Kinkhoest

Kinkhoest wordt veroorzaakt door de bacterie Bordetella pertussis. Deze bacterie leeft in de mond, de neus en de keel van een besmet persoon. Kinkhoest treft vooral jonge kinderen. Sinds het midden van de jaren 90 stijgt het aantal patiënten met kinkhoest in verschillende leeftijdsgroepen, in het bijzonder bij adolescenten en volwassenen. Toch is de toename het grootst bij jonge zuigelingen van 2 à 3 maanden die niet of onvoldoende gevaccineerd zijn.

Waarschijnlijk liggen verschillende oorzaken aan de basis van die toename:

• een dalende immuniteit (bescherming door antistoffen) bij volwassenen

• meer aandacht voor kinkhoest

• betere diagnosetechnieken 

Symptomen

Bij volwassenen:

• meestal weinig specifieke symptomen

• een hoest, die kan gaan van mild tot hevig en die lange tijd kan aanhouden (meer dan 3 weken)

Bij kinderen:

• duidelijker ziektebeeld

• in het begin van de infectie: koorts, neusverkoudheid en een niet-specifieke hoest

• na ongeveer 2 weken: heftige hoestbuien, gepaard met opgeven van taai slijm, goed hoorbare gierende inademing. Deze hoestbuien zijn zeer uitputtend en kunnen 3 tot 4 maanden aanslepen. Kinderen kunnen erdoor braken of blauw worden door zuurstofgebrek. 

Complicaties

• oog- en neusbloedingen
• middenoorontsteking
• longontsteking
• longbeschadiging 
• hersenbeschadiging
• overlijden (het sterftecijfer bij onbehandelde kinkhoest is hoog) 

Kinderen jonger dan 1 jaar zijn gevoeliger voor ernstige complicaties, vooral als ze (nog) niet (volledig) gevaccineerd zijn.

Besmetting

Kinkhoest behoort de de meest besmettelijke infectieziekten.
De bacterie verspreidt zich via de lucht bij hoesten of niezen of door direct contact met snot of slijm. 
In de beginfase van de ziekte, waarin ze vaak nog niet herkend wordt, is de ziekte het meest besmettelijk.   
Adolescenten en volwassenen zijn de grootste besmettingsbron voor kinderen. ¾ van de besmettingen van pasgeborenen gebeuren door contactpersonen in huis. De ‘babyborrel’ in de eerste levensmaanden vormt ook een risico voor besmetting.

De periode tussen de besmetting en de eerste ziekteverschijnselen kan variëren van 6 tot 20 dagen. 

Opgelet!
Kinkhoest moet gemeld worden aan Toezicht Volksgezondheid. In overleg met hen kunnen personen die nauw in contact staan met het kind getest en behandeld worden.

Preventie

Kinderen

• Bij baby's moet stipt op de leeftijd van 8 weken gestart worden met de vaccinatie, ook bij premature baby's.

• Een volledige vaccinatie bestaat uit een reeks van 3 vaccinaties (op de leeftijd van 8, 12 en 16 weken), met een herhalingsvaccinatie op de leeftijd van 15 maanden, op 5 à 6 jaar en tenslotte tussen 14 en 16 jaar.

Adolescenten en volwassenen

• De antistoffen dalen en verdwijnen zelfs 5 tot 10  jaar na de laatste kinkhoestvaccinatie. Ook na het doormaken van een natuurlijke kinkhoestinfectie is een levenslange immuniteit tegen de ziekte niet gegarandeerd.

  • Hierdoor ontstaat een groter wordende groep van adolescenten en volwassenen die onvoldoende of niet meer beschermd zijn. Zij maken de ziekte zelf door of geven ze door aan baby's die nog niet (volledig) gevaccineerd zijn.  

  • Om die groep van kinderen te beschermen is het belangrijk dat volwassenen die veel met kinderen in aanraking komen, zich laten vaccineren volgens het principe van de cocoonvaccinatie. Cocoonvaccinatie is het vaccineren van de personen in de nabije contactomgeving van zuigelingen.

• Vaccinatie wordt aanbevolen voor iedereen die geen herhalingsvaccinatie heeft gekregen op de leeftijd van 14 à 16 jaar en die in contact komt met niet-gevaccineerde of onvolledig gevaccineerde baby's:

  • jonge of toekomstige ouders, grootouders en hun naaste familiecontacten

  • personeel van kinderopvangvoorzieningen en onthaalouders

  • verzorgend personeel van kinderafdelingen en materniteiten in een ziekenhuis

• Bij volwassenen wordt één dosis van het vaccin aanbevolen. Buiten die ene dosis wordt geen herhalingsvaccinatie aanbevolen zolang er niet meer gegevens bekend zijn over de beschermingsduur en de veiligheid van herhaalde vaccinatie op volwassen leeftijd.

• Een apart vaccin alleen tegen kinkhoest is niet beschikbaar in België. Het vaccin Boostrix® beschermt niet alleen tegen kinkhoest maar tegelijk ook tegen tetanus (klem) en difterie (kroep). Voor wie eerder tegen tetanus of difterie werd gevaccineerd, volstaat een tussentijd van één maand voor de vaccinatie met Boostrix®.

• Het vaccin is op doktersvoorschrift te koop in de apotheek. Bewaar het in afwachting van toediening in de koelkast tussen 2 en 8 °C. Het vaccin mag niet bevriezen, dan verliest het zijn werking!

• Er zijn geen contra-indicaties voor de toediening van het vaccin, tenzij de persoon een aangetoonde allergie voor het vaccin heeft vertoond.

• Het vaccin kost 19,22 euro. Na de terugbetaling kost het vaccin 5,18 euro. Deze terugbetaling is enkel voor: 

  • adolescenten ouder dan 16 jaar

  • (toekomstige) ouders die geen herhalingsinenting kregen tegen kinkhoest tussen 14 en 16 jaar

  • broers en zussen van een zuigeling, als zij tussen 16 en 18 jaar zijn en niet in orde zijn met de kinkhoestvaccinatie

Specifieke situaties

Zwangerschap

Best wordt nog voor de zwangerschap met de arts nagekeken waartegen de vrouw gevaccineerd is en de nodige vaccins toegediend.  Tijdens de zwangerschap kan het vaccin worden toegediend vanaf de 5de maand. Het vaccin tegen difterie, tetanus en kinkhoest bevat geen levende organismen, waardoor het veilig toegediend kan worden tijdens de zwangerschap, zonder gevaar voor de baby. Een gevaccineerde zwangere beschermt meteen ook haar baby in afwachting dat het zelf wordt ingeënt.

Borstvoeding

Er zijn geen adequate gegevens beschikbaar over het gebruik van het vaccin bij vrouwen die borstvoeding geven. Omdat het vaccin enkel gedode bacteriën bevat, vermeldt de bijsluiter dat er geen risico wordt verwacht voor baby's die borstvoeding krijgen.

 
Kinderen

• Een kind met kinkhoest kan niet naar de opvang komen. Het kan terug komen wanneer het voldoende hersteld is en mits een bewijs van de behandelende arts van een behandeling met antibiotica gedurende 5 dagen (van een totale kuur van 14 dagen). 

• Waarschuw alle ouders als er kinkhoest in de opvang is vastgesteld. 

• Het is belangrijk om te weten welk kind welke vaccinaties heeft gehad. 

• Vermijd contact tussen hoestende en niezende personen en niet gevaccineerde baby’s.

Personen die in de opvang werken 

• Volwassenen die veel in aanraking komen met jonge kinderen, kunnen niet (volledig) gevaccineerde kinderen besmetten. Op basis van de aanbevelingen van de Hoge Gezondheidsraad beveelt Kind en Gezin een vaccinatie tegen kinkhoest sterk aan voor personen die in de kinderopvang werken. 

• Voorschrijven van het vaccin en meer informatie hierover: bij de arbeidgeneeskundige dienst of bij de behandelende arts. 

• Terugbetaling

  • Dit vaccin wordt niet terugbetaald voor de kinderopvang. 

  • Komen in aanmerking voor een gedeeltelijke terugbetaling: 

    • adolescenten ouder dan 16 jaar

    • (toekomstige) ouders die geen herhalingsinenting kregen tegen kinkhoest tussen 14 en 16 jaar 

    • broers en zussen van een zuigeling, als zij tussen 16 en 18 jaar zijn en niet in orde zijn met de kinkhoestvaccinatie. 

  • Sommige arbeidsgeneeskundige diensten dienen dit vaccin toe als de werkgever het betaalt.

  • Sommige mutualiteiten voorzien een financiële tegemoetkoming in het kader van de aanvullende verzekering.