Lokaal beleid

Het lokaal beleidsplan kinderopvang is een opdracht voor het lokaal bestuur.

Het lokaal beleidsplan kinderopvang bevat de visie van het lokaal bestuur op de gehele kinderopvang in de gemeente.

Een goedgekeurd lokaal beleidsplan kinderopvang is belangrijk voor de uitbouw van opvangvoorzieningen binnen de gemeente:

• het is een voorwaarde om een initiatief voor buitenschoolse opvang (IBO) te kunnen starten of uitbreiden. 
• het vormt de basis voor advies aan de Vlaamse overheid bij de uitbouw van andere opvangvoorzieningen in de gemeente.

Is er in de gemeente een sociaal beleidsplan, dan is het lokaal beleidsplan kinderopvang enkel rechtsgeldig wanneer het een deel is van dit lokaal sociaal beleidsplan.

Het lokaal beleidsplan kinderopvang bevat min.:
1. Een omgevingsanalyse
2. Algemene doelstellingen en concrete acties op korte en op langere termijn
3. Aansluiting van het lokaal beleid kinderopvang bij aanverwante beleidssectoren

1. Een omgevingsanalyse

Een omgevingsanalyse bevat objectieve en subjectieve gegevens:

• gegevens van de sociale conjunctuurbarometer

  • meer weten: website lokale statistieken  

• cijfers rond het kinderopvangaanbod

  • meer weten: gemeentelijke kindrapporten Kind en Gezin 

• andere gegevens, bv.:

  • het aanbod aan vrijetijds- en jeugdwerkinitiatieven binnen de gemeente 
  • een inventaris van behoeften en verwachtingen van iedereen die bij kinderopvang betrokken is 
  • een inschatting van de te verwachten evolutie van vraag en aanbod op basis van specifieke trends 
  • gegevens over de globale kwaliteit van de kinderopvang 
  • een evaluatie van het totale opvangaanbod in functie van de toekomstige evolutie van de lokale behoefte 

  • de toegankelijkheid van kinderopvang voor de verschillende doelgroepen, ...

! Bij maximale integratie met het lokaal sociaal beleidsplan, worden de gegevens over aanbod en vraag naar kinderopvang opgenomen in hoofdstuk 1 van het lokaal sociaal beleidsplan.

2. Algemene doelstellingen en concrete acties op korte en op langere termijn

Op basis van de omgevingsanalyse legt het lokaal bestuur de prioriteiten voor kinderopvang binnen de gemeente vast.

Opstellen van een meerjarenplanning:

• de gewenste acties
• de middelen die hiervoor zullen worden ingezet. 

• eventueel: wie verantwoordelijk is voor de uitvoering van deze acties.

Opgelet!

• Bij max. integratie met het lokaal sociaal beleidsplan worden de algemene doelstellingen en concrete acties over kinderopvang opgenomen in hoofdstuk 3 van het lokaal sociaal beleidsplan.

• Voor de doelstellingen en concrete acties moet het lokaal bestuur naar het advies van het Lokaal Overleg Kinderopvang verwijzen. Waar het beleidsplan afwijkt van dit advies, wordt dit gemotiveerd.

3. Aansluiting van het lokaal beleid kinderopvang bij aanverwante beleidssectoren

Het beleidsplan moet aandacht hebben voor de manier waarop het lokaal beleid kinderopvang aansluit bij lokale beleidsplannen die verwant zijn aan kinderopvang of die een impact hebben op kinderopvang en die niet gevat worden door het lokaal sociaal beleid. Bv. jeugd-, cultuur en sportbeleid, onderwijsbeleid, werkgelegenheidsbeleid, woonbeleid, beleid ruimtelijke ordening, …

! Bij max. integratie met het lokaal sociaal beleidsplan neemt men dit op in het lokaal sociaal beleidsplan op bij hoofdstuk 2.

Deze procedure geldt voor nieuwe lokale beleidsplannen kinderopvang en wijzigingen ervan.

Het lokaal bestuur heeft een lokaal sociaal beleidsplan

Het lokaal beleidsplan kinderopvang wordt goedgekeurd als deel van het lokaal sociaal beleidsplan en volgt de procedure zoals vastgelegd in het decreet van 19 maart 2004 betreffende het lokaal sociaal beleid.

Noodzakelijke stappen:

• Het lokaal beleidsplan kinderopvang wordt voor advies voorgelegd aan het Lokaal Overleg Kinderopvang.
• Het lokaal sociaal beleidsplan wordt ter goedkeuring voorgelegd aan de raad voor maatschappelijk welzijn en aan de gemeenteraad, samen met het advies van het Lokaal Overleg Kinderopvang.
• Het advies van het Lokaal Overleg Kinderopvang wordt samen met een papieren versie van het lokaal sociaal beleidsplan overgemaakt aan:
  • Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, Afdeling Welzijn en Samenleving
    Koning Albert II-laan 35, Bus 30, 7de verdieping
    1030 Brussel
  • Ook een elektronische versie (zowel een word- als een pdf-file) moet worden overgemaakt op dit e-mailadres: lokaalsociaalbeleid@vlaanderen.be
• Het Departement Welzijn, Volksgezondheid en Gezin maakt het lokaal beleidsplan kinderopvang ter kennisgeving over aan Kind en Gezin.
• De Vlaams minister bevoegd voor bijstand aan personen bezorgt het lokaal bestuur een ontvangstbevestiging voor het lokaal sociaal beleidsplan.
• Het lokaal bestuur kan deze ontvangstbevestiging overmaken aan het Lokaal Overleg Kinderopvang.

Het lokaal beleidsplan kinderopvang kan worden ingediend als een afzonderlijk beleidsplan.

• Het lokaal beleidsplan kinderopvang wordt voor advies voorgelegd aan het Lokaal Overleg Kinderopvang.
• Het lokaal beleidsplan kinderopvang wordt, samen met het advies van het Lokaal Overleg Kinderopvang, ter goedkeuring voorgelegd aan de raad voor maatschappelijk welzijn en aan de gemeenteraad.
• Het lokaal bestuur maakt een papieren versie van het goedgekeurde beleidsplan samen met het advies van het Lokaal Overleg Kinderopvang ter kennisgeving over aan de Provinciale Afdeling van Kind en Gezin.
• Een elektronische versie kan via mail: lokaal.beleid.kinderopvang@kindengezin.be
• Kind en Gezin neemt kennis van het lokaal beleidsplan kinderopvang en bezorgt het lokaal bestuur een ontvangstbevestiging.
• Het lokaal bestuur maakt de ontvangstbevestiging over aan het Lokaal Overleg Kinderopvang.

Het lokaal beleidsplan kinderopvang volgt dezelfde termijnen als het lokaal sociaal beleidsplan:

• Het lokaal beleidsplan kinderopvang wordt voor 31 december van het 1ste jaar van een bestuursperiode door de raad voor maatschappelijk welzijn en door de gemeenteraad goedgekeurd.

• Het lokaal beleidsplan kinderopvang beslaat een periode van 6 jaar, met een tussentijdse evaluatie en eventuele bijsturing na minstens 3 jaar.

Afhankelijk van lokale groeiscenario’s kan het wenselijk zijn het lokaal beleidsplan kinderopvang vroeger of vaker te evalueren. De regelgeving geeft het lokaal bestuur de ruimte om de evaluatie op een flexibele manier in te vullen.

Deze bepaling geldt voor elk lokaal beleidsplan kinderopvang.

Verplicht

Het lokaal bestuur moet aan het Lokaal Overleg Kinderopvang advies vragen over haar beleidsplan kinderopvang.
Om rechtsgeldig te zijn, moeten de samenstelling en de interne werking van dit Lokaal Overleg Kinderopvang door de gemeenteraad zijn vastgelegd.

Daarom is het goed om de samenstelling en interne werking van het Lokaal Overleg en het advies over het lokaal sociaal beleidsplan op mekaar af te stemmen en een tijdspad op te stellen.

Waarover

Het Lokaal Overleg kan het lokaal bestuur adviseren bij de opmaak of een eventuele bijsturing van het lokaal beleidsplan kinderopvang. Ze kan adviseren over de uitvoering van dit beleidsplan en waar nodig bijsturingen voorstellen.

Niet het volledige lokaal sociaal beleidsplan moet voor advies worden voorgelegd aan het Lokaal Overleg Kinderopvang. Het volstaat om enkel het luik kinderopvang voor te leggen.

Afhankelijk van de lokale situatie kan het lokaal bestuur er voor kiezen het lokaal sociaal beleidsplan in zijn geheel voor te leggen.

Niet bindend

Het advies van het Lokaal Overleg Kinderopvang is niet bindend voor het lokaal bestuur. Een Lokaal Overleg Kinderopvang dat een advies formuleert, heeft wel recht op een reactie:

• Het is een teken van respect voor de vrijwillige inzet van de leden van het Lokaal Overleg Kinderopvang.
• Uit een gemotiveerd antwoord wanneer het advies (gedeeltelijk) niet wordt gevolgd, kan het Lokaal Overleg Kinderopvang leren welke speelruimte er bestaat of welke denkfouten het heeft gemaakt. Dit draagt op termijn bij tot een beter advies.

De provinciale consulenten kinderopvang van Kind en Gezin kunnen het lokaal bestuur begeleiden bij het opmaken van een beleidsplan.

Contact

Het lokaal beleidsplan kinderopvang bevat een omgevingsanalyse. Een lokaal bestuur dat wil inspelen op de behoeften en noden van ouders en kinderen binnen de gemeente, brengt de opvangbehoeften in kaart.

Opvangbehoeften op verschillende manieren in kaart brengen:

• ouders schriftelijk bevragen: een efficiënte manier om alle ouders of een willekeurig deel van de ouders een schriftelijke vragenlijst te bevragen

• ouders mondeling bevragen: een efficiënte manier om ouders die moeilijkheden hebben met geschreven taal (kansengroepen of allochtonen) te bevragen. 

• bevoorrechte getuigen bevragen: een manier om onrechtstreeks een beeld te krijgen van de behoeften van bepaalde doelgroepen via bevoorrechte getuigen (bv. buurtwerkers, lokale werkwinkels) te bevragen.

• een omgevingsanalyse is noodzakelijk, bv.:

  • Heeft je gemeente een centrumfunctie en komen gezinnen buiten de gemeente er opvang zoeken?

  • Zijn er evoluties te verwachten in de opvangbehoeften als gevolg van woonbeleid of ruimtelijke ordening?

Voordelen:

beter inspelen op de behoeften van ouders en van specifieke doelgroepen

ouders betrekken bij het lokaal (sociaal) beleid

beleidsmatige informatie voor lokale besturen en overleggroepen, om het beleid bij te sturen of te zoeken naar nieuwe samenwerkingsvormen

interessante informatie voor de opvangvoorzieningen die samenwerkingsvormen willen onderzoeken.

! Ouders bevragen betekent niet dat behoeften altijd en onmiddellijk ingevuld kunnen worden. Creëer geen onrealistische verwachtingen maar maak duidelijk waarom er een bevraging is en wat er met de resultaten zal gebeuren.

Handleiding en kostprijsraming

• Handleiding bevragen opvangbehoeften

• Kostprijsraming

Korte vragenlijst voor niet-schoolgaande kinderen

Met deze vragenlijst wordt nagegaan wie welke opvang gebruikt en wie vraag heeft naar welk soort opvang.

• Begeleidende brief (Voorschools Kort)

• Instructies (Voorschools Kort)

• Voorbeeld 'gemeentenlijst'

• Vragenlijst (Voorschools kort)

• Herinneringsbrief (voorschools kort)

Uitgebreide vragenlijst voor niet-schoolgaande kinderen

Per opvangmoment een gedetailleerde analyse van de opvangnood. Bv. ‘Vanaf wanneer en tot wanneer hebben ouders behoefte aan opvang?’, ‘In welke deelgemeente heeft men opvang nodig?’, ‘’Wat als het kind ziek is?’

• Begeleidende brief (voorschools uitgebreid)

• Instructies (voorschools uitgebreid)

• Voorbeeld 'gemeentenlijst'

• Vragenlijst (voorschools uitgebreid)

• Herinneringsbrief (voorschools uitgebreid)

Korte vragenlijst voor schoolgaande kinderen

Met deze vragenlijst wordt nagegaan wie welk opvang gebruikt en wie vraag heeft naar welk soort opvang.

• Begeleidende brief (BKO kort)

• Instructies (BKO kort)

• Voorbeeld 'gemeentenlijst'

• Vragenlijst (BKO kort)

• Herinneringsbrief (BKO kort)

Uitgebreide vragenlijst voor schoolgaande kinderen

Per opvangmoment een gedetailleerde analyse van de opvangnood. Bv. ‘Vanaf wanneer en tot wanneer hebben ouders behoefte aan opvang?’, ‘In welke deelgemeente heeft men opvang nodig?’, ‘’Wat als het kind ziek is?’

• Begeleidende brief (BKO uitgebreid)

• Instructies (BKO uitgebreid)

• Voorbeeld 'gemeentenlijst'

• Vragenlijst (BKO uitgebreid) (1MB)

• Herinneringsbrief (BKO uitgebreid)

Verwerken van de korte vragenlijsten

Om lokale besturen te helpen bij het verwerken van de korte vragenlijsten ontwikkelde Indigov, in opdracht van Kind en Gezin, een online verwerkingsinstrument genaamd ONIKO (ONline Instrument KinderOpvang) om tegen betaling:

• schriftelijk of face to face afgenomen vragenlijsten zelf in te voeren in een gegevensbank

• ouders online te bevragen over hun behoeften aan kinderopvang

• de ingevoerde gegevens automatisch te verwerken tot een tabellenboek

Indigov werkt ook op maat.

Meer weten

Verwerken van de lange vragenlijsten

Verwerk deze lijsten met statistische verwerkingsprogramma’s (bv. SPSS, SAS). Of voer de gegevens in in Excel.

Knelpunten melden

Het lokaal bestuur kan knelpunten die de uitbouw van kinderopvang in de gemeente verhinderen altijd melden aan Kind en Gezin. Kind en Gezin zal deze informatie verzamelen, onderzoeken en waar relevant meenemen als input voor het beleid op Vlaams niveau.  

Kinderopvang uitbouwen

Bekijk:

• info voor starters

• financiële mogelijkheden opvang