Opvang door ouders samen

Spontane opvang kan vele vormen aannemen: 

• Voor baby’s tot tieners

• Door vrienden, door familie of door verre kennissen 

• In aparte ruimtes of in beperkte kring thuis

Bv.:

• Peuter Arthur gaat vier dagen naar de crèche, maar op woensdag leeft hij zich uit met zijn neefje Jonas bij oom Dieter, die dan ouderschapsverlof heeft.

• Na haar ouderschapsverlof gaat Emma’s mama in februari weer naar haar werk. In afwachting van een plaatsje bij de onthaalouder in april, wil haar vriendin Heidi wel op Emma passen. 

• De ouders van de school ‘De Regenboog’ slaan de handen in elkaar voor de grote vakantie. Ze mogen hiervoor de lokalen en het terrein van de jeugdbeweging gebruiken. Volgens beurtrol en met de hulp van enkele jeugdleiders organiseren ze de zomer lang heerlijke speelactiviteiten voor een dertigtal kinderen. 

• Samen met het IBO hebben enkele ouders de ‘Actietaxi’ opgezet. Met de bus en een auto van de gemeente brengen vrijwilligers de kinderen naar en van de opvang, de sporthal en de academie. Iedereen is tevreden: de kinderen die hun hobby kunnen beoefenen, de opvang die zijn bezetting regelt en inspeelt op de interesses van tieners en de ouders van wie de werkuren niet afgestemd zijn op het sport- en cultuuraanbod.
  

De verwachtingen van ouders kunnen nogal wat verschillen. Zeker als men elkaar nog niet echt kent of als het over een grotere groep gaat, is het verstandig om het een en ander op voorhand te bespreken. Goede afspraken kunnen teleurstellingen of misverstanden voorkomen.

• Zijn er warme maaltijden voorzien?

• Mag er frisdrank worden gedronken? 

• Mogen oudere kinderen het huis zelfstandig verlaten? 

• Worden er kosten aangerekend? 

• Hoe reageren op ongewenst gedrag van kinderen? 

• Moet het huiswerk af zijn?

Loopt de opvang al een tijdje, is een gesprek over de ervaringen nuttig.

Omdat er zoveel manieren bestaan waarop ouders elkaar helpen om kinderen op te vangen, bestaan er geen pasklare financiële oplossingen.

• Soms is het ‘dienst wederom dienst’ en doen ouders het gratis. In andere gevallen worden de kosten gedeeld.

• Al is de opvang gratis, toch is het logisch om bv. voor uitstapjes te betalen. 

• Om misverstanden te voorkomen wordt het financiële aspect het best op voorhand besproken.
  

Een burgerlijke aansprakelijkheidsverzekering gezin (‘familiale’ verzekering), verzekert de schade die het familielid veroorzaakt wanneer het een fout maakt. Bv.: oma let even niet op en een kind verwondt zich aan een mes dat oma onbeheerd achterliet.
Ook de kinderen zelf kunnen schade veroorzaken. Bv. met een bal een raam ingooien, een vinger in het oog van een ander kind steken, oma doen struikelen, enz.
In sommige gevallen kan dan de gezinsverzekering van de ouders aangesproken worden.

• In woningen waar kinderen wonen is er automatisch heel wat materiaal beschikbaar: speelgoed, een huisapotheek, verzorgingsmateriaal, een potje, badje, …
• Voor opvang  op grotere schaal, zijn er mogelijke partners (gemeente, scholen, bedrijven, verenigingen, …) om te helpen bij het opzetten van degelijke opvang. Misschien kunnen zij lokalen beschikbaar stellen.
• De eigenaar van het gebouw kan antwoorden op vragen i.v.m. de veiligheid en het regelen van de verzekering (bv. onderhoud, veiligheidsrondgang, defecten, brandveiligheid, enz.)
• De brandweer kan tips geven om de brandveiligheid te verbeteren. 
• Een telefoon of een EHBO-kit zijn een noodzaak in de opvanglokalen.

Ook grotere locaties kunnen kindvriendelijk zijn door:

• grote, onoverzichtelijke ruimtes te doorbreken met hoeken (met behulp van bv. rekken, bakken, gordijnen, tapijten, slingers).

• in die speelzones verscheidene materialen aan te bieden, aangepast aan de spelbehoeften van de verschillende leeftijdsgroepen: groepsspel of individueel spel, rustig spel of actiespel, knutselactiviteiten en gezelschapsspelen. 

•  voor elk kind een verschillend kastje of kapstokje te gebruiken 

• verschillende culturen te integreren in het speelgoed, de decoratie, de berichtjes aan de muur, ... 

• een overzichtelijke en duidelijk ingerichte ruimte leren de kinderen wat zich waar afspeelt.

Extra tips bij een groter aantal kinderen.

• Aantal beschikbare plaatsen

  • Hoeveel kinderen men kan opvangen is afhankelijk van de beschikbare ruimte, het aantal beschikbare vrijwilligers en de leeftijd van de kinderen.

  • Hoe wordt de opvang gepland en hoe best omgaan met pieken en dalen in het aantal aanwezige kinderen?

• Aanwezigheidslijsten

  • Een aanwezigheidslijst (‘IN’ en ‘UIT’) helpt om snel te weten wie er in de opvang is. Dat is handig bij administratieve formaliteiten en in noodgevallen.

  • Een inlichtingenblad per kind met volgende info is nuttig om snel op te treden indien nodig: 

    • identiteit, adres en geboortedatum

    • wie het kind mag ophalen 

    • de telefoonnummers van de ouders 

    • de naam en het telefoonnummer van de arts 

    • bijzonderheden over het kind die noodzakelijk zijn om de opvang goed te laten verlopen (bv. allergieën). Iedereen in de opvang is hiervan op de hoogte.
      

Ouders zijn het gewend om met kinderen om te gaan. Die ervaring komt bij opvang met andere kinderen zeker van pas. Toch zijn er verschillen. Kinderen van een ander gezin brengen niet alleen hun eigen temperament mee, ze zijn ook gewend aan de gebruiken en de opvoedingsstijl van hun gezin. Wordt daar rekening mee gehouden, dan voelt een kind zich snel thuis. En zo kan het zich volop ontwikkelen.

• Elk kind is anders

  • Zijn opvang en kinderen niet vertrouwd met elkaar, dan kan info van de ouders en het vooraf ‘wennen’ aan mekaar helpen. Breng vooraf tijd samen door.

  • Baby’s en peuters zijn gewend aan hun gewoonten en zijn gevoelig voor veranderingen.

• Overleg over de aanpak

Over opvoeden hebben ouders uiteenlopende visies. De ene ouder vindt structuur heel belangrijk, terwijl de andere ouder vooral heel veel stimuleert. Sommige ouders knuffelen veel, andere zijn wat terughoudender. De perfecte opvoeding bestaat niet.

De belangrijke punten overlopen en rekening houden met elkaar.

• Elke persoon die regelmatig kinderen opvangt en geen familie is van die kinderen, is verplicht dit aan Kind en Gezin melden. Bekijk ook melden.

• Een attest van toezicht is mogelijk, maar niet verplicht. Kind en gezin gaat dan na of de opvang aan de wettelijke voorwaarden voldoet. Bekijk ook starters.