Ouders

Goed begonnen is half gewonnen

• Ouders die voor het eerst een opvang bezoeken, zijn benieuwd hoe het er aan toe gaat. Sommige ouders zijn goed voorbereid en weten precies wat ze willen, andere durven niet altijd de vragen stellen waar ze mee zitten. Wanneer iemand voor het eerst zwanger is, lijkt het allemaal nog ver weg en irreëel, omdat het kind nog geboren moet worden.

• De eerste kennismaking bepaalt de eerste indruk die ouders van de opvang krijgen. De opvangbegeleider kan de ouders op hun gemak stellen door de tijd te nemen. Maak een afspraak op een rustig moment. Daarnaast willen de meeste ouders de opvang ook eens in werking zien.

• Uitgebreide informatie bij een verkennend bezoek stelt de ouders in staat om de opvang te kiezen die het best bij hen en bij hun kind past.

• De kennismaking is meteen een eerste gelegenheid om het kind, zijn gezin en hun gebruiken te leren kennen. Wanneer ouders voelen dat de opvang openstaat voor hun gewoonten en rekening houdt met de eigenheid van elk kind, zullen ze zich al wat geruster voelen.

Info vanuit de opvang

• Geef praktische informatie: de opvanguren, de prijs en wat erbij inbegrepen is (voor aangesloten onthaalouders doet de dienst voor opvanggezinnen dit).
• Toon de ruimtes waarin de kinderen verblijven: de leefruimte, de verzorgingsruimte, de slaapplaats, de tuin, ... 
• Overloop een doorsneedag. 
• Vertel hoe de kinderen spelen en met welk speelgoed. 
• Als er activiteiten buitenshuis zijn, leg dan uit hoe het vervoer wordt geregeld. 
• Bespreek hoe opvang en ouders elke dag ervaringen kunnen uitwisselen. 
• Vertel hoe en wanneer ouders in de opvang terechtkunnen met vragen en opmerkingen. 
• Leg uit wat de opvang belangrijk vindt in de opvoeding van de kinderen. 
• Zeg wat kinderen wel en niet mogen en hoe ze beloont en gestraft worden. 
• Bespreek de huisregels. 
• Vertel over de gezondheid van de kinderen: als een kind in de opvang ziek wordt, de hygiëne, wiegendoodpreventie, voeding, ... 
• Laat eventueel zien waar en hoe er huiswerk gemaakt kan worden. 
• Overloop samen de opvangovereenkomst en het reglement.    

Opnamebeleid

Voor ouders is de zoektocht naar kinderopvang niet altijd eenvoudig.  Ze stellen zich heel wat vragen:

• Staan ze op een wachtlijst en hoe verloopt het verder?
• Zijn er voorrangsregels en welke invloed heeft dat op hun vraag?
• Zijn ze zeker van een plaats en vanaf wanneer kan hun kind bij de opvang terecht?

Omdat ouders zouden weten waar ze aan toe zijn:

• Leg opnamebeleid en voorrangsregels op voorhand vast.
• Communiceer de aanpak duidelijk.

Een degelijke informatiebrochure helpt.

Zet in een brochure naast praktische informatie over de opvang zoals het adres, de openingsuren en -dagen, ook informatie over de inrichting, de aanpak van de veiligheid, de gezondheid, de visie op de omgang met kinderen, ouderparticipatie, …

Voorbeeld van een onthaalbrochure   

• Duidelijke, schriftelijke afspraken vermijden heel wat problemen achteraf.
• Elke opvang moet een schriftelijke overeenkomst met de ouders sluiten en/of een huishoudelijk reglement hebben.
  • In het huishoudelijk reglement staan de regels die voor alle ouders gelden, zoals de manier waarop de opvang met geneesmiddelen omgaat.
  • In de overeenkomst staan de afspraken die alleen met deze ouders worden gemaakt, bv. de dagen waarop het kind opgevangen wordt.
• Vergeet niet het document aan te passen als de afspraken worden gewijzigd.
• Meer informatie over de overeenkomst en het reglement staat in de in de wettelijke voorwaarden om een erkenning, een attest van toezicht te krijgen.
  • Regelgeving erkende opvang
  • Regelgeving zelfstandige opvang

Ook na de start is een uitwisseling van ervaringen, verwachtingen, ideeën en eventuele opvoedingstips met de ouders belangrijk.

Op die manier worden de aanpak thuis en die in de opvang op elkaar afgestemd.

Door open te staan voor opmerkingen en suggesties, blijft men van elkaar leren en kan men elkaar ondersteunen.

Communicatiemogelijkheden

• Breng- en haalmomenten

  • Tijdens de momenten waarop het kind gebracht en afgehaald wordt, is er al veel informatie-uitwisseling.
    De ouders vertellen hoe het kind het thuis maakt en wat hun vragen of bezorgdheden zijn. De begeleider vertelt hoe het kind in de opvang is, stelt op zijn beurt eventueel vragen stellen of uit zijn of haar bezorgdheid. 

  • Natuurlijk kan het uitgerekend op breng- en haalmomenten erg druk zijn in de opvang. Sommige ouders hebben op dat moment ook helemaal geen tijd. Het is dan ook niet altijd de beste en enige oplossing voor een goed contact. Voor rustig met elkaar te overleggen is het beter een afspraak te maken op een kalm moment (bv. bij bezorgdheid of voor wie dieper wil ingaan op bepaalde opmerkingen).

• Het leefboek

  • In het leefboek staan de activiteiten, soms geïllustreerd met foto’s of tekeningen. Het geeft de ouders een beeld van wat er overdag in de opvang te beleven valt. Vaak nemen de ouders het boek een dagje mee, bv. om het eens aan oma en opa te laten zien. 

  • In de buitenschoolse opvang kunnen de kinderen zelf de leefboeken in elkaar steken.

• Het heen- en weerschriftje

  • Dit schriftje gaat met het kind mee. Vragen, opmerkingen en bijzonderheden gaan zo van de opvang naar huis en andersom. 

• Informele ontmoetingen

  • Een sinterklaasfeestje, een ontbijt, een knutselavond: op deze informele bijeenkomsten kunnen ouders en begeleiders elkaar op een andere manier ontmoeten en beter leren kennen. Ouders zien er andere ouders, vertellen over hun kinderen, praten over de opvang en over opvoeden.

  • Tip: organiseer bijeenkomsten rond veelgestelde vragen, zoals over zindelijkheid of over de overgang van de opvang naar de kleuterschool. Dat betekent niet per se dat een begeleider het antwoord zelf moet kennen. Vooral de uitwisseling van ervaringen tussen ouders is hier van groot belang.

Ouders bereiken

In de praktijk is het niet altijd eenvoudig om ouders te mobiliseren.

• Vele tweeverdieners zijn druk in de weer met werk en gezin.
• Voor andere ouders spreekt het niet vanzelf om naar ouderbijeenkomsten te komen, bv. omdat ze de taal niet helemaal beheersen. Voor hen zal je extra inspanningen moeten leveren. Misschien kunnen andere ouders voor hen vertalen.

Wanneer maar een beperkt aantal ouders naar een activiteit komt, dan wordt dat vaak verkeerd begrepen, namelijk als zouden de ouders niet erg geïnteresseerd zijn.

Tips

Zoek uit wat de ouders zou kunnen boeien en probeer verschillende soorten van oudercontacten uit: praktische hulp, een klusmoment, een meedraaidag, werkgroepen, een multiculturele kookavond, een sinterklaas- of nieuwjaarsfeest, een koffiepraatje, een uitstap, een knutselavond, ...

Iedereen vindt het vanzelfsprekend om moeders aan te spreken of uit te nodigen. Soms worden vaders onbewust vergeten. Het loont de moeite om na te gaan hoe de vaders actief bij de opvang te betrekken.

Moeilijke mededelingen

Slecht nieuws brengen is niet eenvoudig en bezorgdheid communiceren is geen evidentie. En om goed te reageren op ontevreden ouders is ook niet makkelijk voor iedereen. Moeilijke mededelingen vormen nu eenmaal deel van de job van een begeleider. Maar een goede voorbereiding helpt.

• Investeer in een gezonde basis

  • Het is makkelijker om met moeilijkheden om te gaan als de begeleiding al een goede band met de ouders heeft opgebouwd. Door vanaf het begin te investeren in een open dialoog, ontstaat een vertrouwensrelatie met de ouders. Deze relatie biedt een stevige basis voor moeilijke momenten.

• Neem de tijd

  • Breng- en haalmomenten zijn niet altijd even ideaal voor een rustig gesprek. De ouder is gehaast en het is op dat moment vaak druk in de opvang. Maak eventueel een afspraak voor een ontmoeting na de opvanguren.

• Luister en vraag om gehoord te worden

  • Vraag een open gesprek met tijd om te luisteren om ergens dieper op in te gaan.

Ouderparticipatie is het actief betrekken van ouders bij de opvang. Ouderparticipatie hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het is in de 1ste plaats een houding:

• Ouders helder informeren.
• Ouders hebben toegang tot de lokalen waar de kinderen verblijven. 
• Geregeld overleg over een kind. Zo voelen ouders zich betrokken. 
• ! Dit is zeker belangrijk wanneer er veranderingen zijn, bv. als een kind de opvang zelfstandig mag verlaten, bij zindelijkheidstraining. 
• Ouders kunnen bij de begeleiding terecht met hun bezorgdheden en opmerkingen. Klachten worden correct behandeld. Ouders moeten weten dat ze bij Kind en Gezin een klacht kunnen indienen als het fout loopt. 

Meeleven, meedoen, meedenken, meebeslissen

Interessante thema’s om met een groep ouders te bespreken:

• de aankoop van speelgoed 
• een uitstap met de kinderen 
• de organisatie van een feest 
• de herinrichting van de buitenruimte 
• het uitwerken van de verwelkoming van nieuwe ouders 
• de folder die de opvang bekendmaakt 
• het weekmenu 

Alle ouders evenveel betrekken is niet mogelijk. Niet alle ouders hebben daar op eenzelfde manier behoefte aan. Sommige ouders zijn alleen begaan met het wel en wee van hun kind. Andere ouders zijn nieuwsgierig naar alles wat er in de opvang gebeurt. Weer andere ouders zijn altijd bereid om een handje te helpen. Ook bij problemen met de opvang, kunnen ouders vaak een onverwachte steun zijn.

Oudercrèche

De meest verregaande vorm van ouderparticipatie is de ‘oudercrèche’, een opvangvorm waar de ouders de touwtjes helemaal in handen hebben. Zij bepalen voor wie de opvang bestemd is en op welke principes de opvang berust. Deze ouders vangen de kinderen zelf op of nemen de logistieke taken op zich.

Kinderen van gescheiden ouders vormen zeker geen uitzondering. Zowel kinderen als ouders kunnen door een moeilijke periode gaan. Ouders komen dan wel eens met hun zorgen bij de opvang terecht. Soms zijn ze het vertrouwen in de andere ouder kwijt en vrezen ze voor het welzijn van hun kind. Als er tussen de ouders geen goede verstandhouding is of geen duidelijke afspraken bestaan, kan een begeleider in de opvang tussen twee vuren komen te staan. Vooral in de beginperiode is er heel wat verwarring mogelijk.

Principes

• Zolang de ouders samenwonen, hebben ze beiden alle rechten en alle plichten van ouders. Ze kunnen dus allebei het kind afhalen.

• Bij een echtscheiding behouden beide ouders het ouderlijke gezag. Het ouderlijke gezag wordt uitgeoefend door de ouder bij wie het kind op dat moment verblijft. Een verblijfsregeling kan door de ouders onderling overeengekomen zijn of steunen op een feitelijke situatie of op een rechterlijke beslissing. 

• Alleen in uitzonderlijke omstandigheden kent de rechter het ouderlijke gezag exclusief aan één ouder toe. De andere ouder krijgt in dat geval soms omgangsrecht, maar soms ook niet. 

Toepassen van de principes

• Wanneer een ouder een kind naar de opvang brengt met het uitdrukkelijke verzoek het kind niet mee te geven aan de andere ouder, moet de opvang nagaan of er een rechterlijke uitspraak met een verblijfs- of omgangsregeling is. Als er zo’n regeling is, mag de andere ouder het kind alleen ophalen op de momenten waarop het kind bij haar/hem verblijft of wanneer zij/hij omgangsrecht heeft.

• Voor het aanvechten van de regeling moet de ouder zich tot de rechtbank wenden. De kinderopvang volgt de rechterlijke uitspraak totdat er eventueel een andere regeling in een nieuw vonnis is vastgelegd. 

• Zonder rechterlijke uitspraak met een verblijfs- of omgangsregeling, staan beide ouders op gelijke voet. 

• De opvang kan niet weigeren het kind aan de andere ouder mee te geven. 

• Maak praktische afspraken: bv. neem contact op met de ouder die het kind gebracht heeft, wanneer de andere ouder het kind komt opeisen. 

• Wanneer de ouders gescheiden zijn en ze allebei het kind brengen of halen, laat dan beide ouders het reglement en de overeenkomst ondertekenen, zelfs wanneer maar één ouder het kind heeft ingeschreven. Laat bij nieuw samengestelde gezinnen ook de samenwonende partner tekenen, want ook hij/zij moet zich aan de afspraken houden. 

Door het soort werk wordt een begeleider onvermijdelijk geconfronteerd met vertrouwelijke informatie zoals relatieproblemen, medische informatie of financiële zaken.

Informatie over het gezin

Wie al dan niet toevallig over huwelijks- of financiële problemen van een ouder hoort praten, mag hier niet op ingaan. Omdat er een professionele vertrouwensband tussen  ouders en opvang is, is discretie vereist.

Deskundig advies inwinnen

Ouders en kinderen hebben recht op privacy als het om hun persoonlijke levenssfeer gaat. Daarom mag in geen geval deskundig advies over een kind aan derden gevraagd worden zonder dit vooraf met de ouders te overleggen. Algemene informatie vragen zonder de identiteit van het kind prijs te geven kan wel.

Medische informatie doorgeven aan andere ouders

Ga discreet om met informatie over een besmettelijke ziekte van een kind.
Meld, zonder namen te noemen, dat er een besmettelijke ziekte is, zodat de ouders weten dat hun kind eventueel ook besmet zou kunnen zijn en de juiste informatie aan hun arts kunnen geven.

Recht op informatie

Ouders hebben het recht om informatie over hun kind te krijgen en te bespreken. Bv. als men in de opvang een ontwikkelingsachterstand bij een kind vermoedt. Zo’n onderwerp is erg delicaat en de boodschap naar de ouders overbrengen vergt een weldoordachte formulering.

Plicht om te helpen

Iedere burger heeft de plicht om personen in nood te helpen. Indien een kind ziek of gewond is, moet men de nodige hulp bieden. Bij een vermoeden van mishandeling, kan men bij de Vertrouwenscentra Kindermishandeling terecht, gespecialiseerd in de aanpak van kindermishandeling.