Zelfstandige onthaalouder worden

Kind en Gezin bepaalt het aantal plaatsen: het aantal kinderen dat men gelijktijdig kan opvangen. Dit is afhankelijk van de beschikbare ruimte en van wat men aankan. Het max. aantal is 7. De eigen kinderen jonger dan 6 jaar worden meegeteld.

• Opvang van kinderen die nog niet naar school gaan.

• Eventueel ook opvang van kinderen uit de basisschool. 

Opgelet! Het toegelaten aantal niet overschrijden.

Bepaal zelf op welke dagen en uren er opvang is.

Kies zelf of dringende of occasionele opvang kan.

Eventueel ook opvang van kinderen die specifieke zorgen nodig hebben

Wie een attest van toezicht wilt, heeft geen specifieke diploma’s met betrekking tot kinderopvang nodig.

Voorwaarden:

• De verantwoordelijke is min. 21 jaar.

• Hij of zij is in staat zijn om kinderen op te voeden.

• Hij of zij kent Nederlands.

• Hij of zij is ruim beschikbaar voor de kinderen en de gezinnen. Er zijn geen activiteiten  die voor de kinderen hinderlijk kunnen zijn.

• De zelfstandige onthaalouder heeft een attest van levensreddend handelen bij kinderen.

• Binnen de gevraagde termijn de bewijsstukken, documenten, cijfergegevens of identificatiegegevens van de kinderen bezorgen wanneer Kind en Gezin die vraagt.

• Voor de zelfstandige onthaalouder, de inwonende gezinsleden en eventuele medewerkers aan de opvang:indien ze 18 jaar of meer zijn:

  • model 2 van het uittreksel uit het strafregister hebben

  • een doktersattest hebben waaruit blijkt dat de persoon in goede gezondheid verkeert en er geen gevaar is voor de opgevangen kinderen.

• Alle details: bekijk leidraad zelfstandige onthaalouder

Tip: Wat men in de kinderopvang moet kennen en kunnen staat beschreven in een competentieprofiel. Een competentieprofiel is geen verplichting. Het kan helpen bij de beslissing om onthaalouder te worden of bijkomende vorming te volgen. Meer weten  

• Benader de kinderen met aandacht voor hun eigen ritme en behoeften, een voldoende mate van structuur en voldoende stimulering en bewegingsvrijheid, zodat hun zelfstandigheid en hun omgaan met andere kinderen worden bevorderd.

• Zorg ervoor dat de kinderen zich psychisch en fysiek veilig voelen. 

• Discrimineer niet. 

• Eerbiedig de internationale rechten van het kind.

• Alle details: bekijk leidraad zelfstandige onthaalouder .

• Geef de ouders tijdens het verblijf van de kinderen op elk ogenblik vrije toegang tot de vertrekken waarin de kinderen verblijven (zowel bij het brengen en afhalen als bij bezoek tijdens het verblijf).

• Streef naar een max. samenwerking met de gezinnen, met bijzondere aandacht aan de informatiedoorstroming.

• Overleg met de ouders over de aanpak en het dagverloop van het kind met respect voor het kind en zijn thuismilieu. 

• Informeer de ouders correct over de opvangregeling. 

• Leg de afgesproken opvangregeling vast in een schriftelijke overeenkomst, waarin vermeld wordt dat ouders klacht kunnen indienen bij de klachtendienst van Kind en Gezin. 

• Wie factureert, verbindt zich er toe aan de gezinnen de wettelijk bepaalde fiscale attesten uit te reiken. 

• Breng de ouders op de hoogte van het attest van toezicht, eventuele wijzigingen erin en van de voorwaarden die Kind en Gezin bij de toekenning ervan stelt.

• Alle details: bekijk leidraad zelfstandige onthaalouder .

• Begeleid de aanwezige kinderen permanent en ononderbroken.

• Zorg ervoor dat hun fysieke en psychische veiligheid niet in het gedrang komt. 

• Zorg voor aangepaste voeding en hygiëne. 

• Hou dagelijks een aanwezigheidslijst bij van de opgevangen kinderen, ter inzage.

• Verzamel van alle aanwezige kinderen de gegevens om bij onvoorziene omstandigheden adequaat en passend te kunnen reageren: onder meer een telefoonnummer van een gezinslid of van een persoon die het gezinslid vervangt. 

• Neem maatregelen om te voorkomen dat iemand de opvanglokalen en de buitenruimte ongemerkt binnenkomt of verlaat. 

• Maak de noodzakelijke afspraken, zodat alle verplaatsingen, tussen opvangvoorziening en school, bij uitstapjes, enzovoorts..., veilig en onder gepaste begeleiding plaatsvinden. 

• Voorzie een crisisprocedure en meld elke gevaarsituatie aan Kind en Gezin. 

• Sluit een verzekering af waarbij de burgerlijke aansprakelijkheid gedekt wordt.

• Alle details: bekijk leidraad zelfstandige onthaalouder .

• De lokalen en de uitrusting moeten aangepast zijn aan het aantal opgevangen kinderen en aan hun leeftijd. Ze zijn voldoende veilig en hygiënisch.
• Een veilige buitenspeelruimte:
  • ten stelligste aan te raden voor de opvang van baby's en peuters
  • noodzakelijk voor de opvang van schoolgaande kinderen
• Alle details: bekijk puntjes 4 (functionaliteit van de accomodatie), 5 (veiligheid) en 6 (hygiëne en gezondheid) van de l eidraad zelfstandige onthaalouder
• De opvang zijn moet brandveilig zijn.
  • Alle details: bekijk brandveiligheid 
• Bekijk ook

  • Gezond gebouw en gezonde omgeving

  • Veilige toegang

  • Veilige kindartikelen

  • Veilig speelterrein

Persoonlijke ongevallen

Zelfstandige onthaalouders zijn via Kind en Gezin gratis verzekerd voor persoonlijke ongevallen tijdens de opvang. Het gaat om eventuele lichamelijke schade die de onthaalouder door een ongeval tijdens de opvang overkomt (bv.wanneer een kind per ongeluk in het oog van de onthaalouder prikt).

Verplicht

• Burgerlijke aansprakelijkheid voor eigen daden en voor daden van personen die eventueel helpen

  • Vergoeding van financiële schade wanneer een slachtoffer schade lijdt door een fout, een nalatigheid of onvoorzichtigheid van de onthaalouder. (Bv. wanneer een kind zich aan een mes bezeert dat de onthaalouder onbeheerd had achtergelaten).

  • Opgelet! Het moet een ‘burgerlijke aansprakelijkheidsverzekering onderneming’ zijn en niet een ‘burgerlijke aansprakelijkheidsverzekering gezin’ (beter bekend als 'familiale').

  • Wanneer een derde helpt in de opvang, kan de zelfstandige onthaalouder aansprakelijk worden gesteld voor de schade die deze persoon veroorzaakte, zelfs al beging hij of zij zelf geen fout. De schade moet gebeuren tijdens de werkuren en verband houden met het werk. Ook al was er geen arbeidsovereenkomst met deze persoon, kan de zelfstandige onthaalouder eventueel als aansprakelijk worden beschouwd. Let ook op voor eventuele arbeidsongevallen van deze personen.

Niet verplicht

• Lichamelijke ongevallen kinderen

  • Vergoeding van financiële schade bij een ongeval zonder dat er iemand aansprakelijk wordt gesteld (bv. een kind loopt door de kamer en struikelt over zijn eigen voetjes).

• Burgerlijke aansprakelijkheid van de opgevangen kinderen

  • Vergoeding van financiële schade wanneer een kind schade berokkent door een onrechtmatige daad. (bv. een kind wijst naar een ander kind en steekt daarbij zijn vinger in het oog van dat ander kind).

• Statuut

  • De rechten van het statuut van zelfstandige zijn minder dan bij werknemers. Bv. een aanvullende pensioenverzekering kan interessant zijn.

Een brandverzekering is niet verplicht, maar wel aan te raden.

2 mogelijkheden:

1. zelf de financiële bijdrage van gezinnen bepalen

De opvang kiest zelf het bedrag, wat inbegrepen is en wat niet. 

• De opvang mag deze inkomsten houden.

• De prijs is schriftelijk vastgelegd in de overeenkomst met de ouders.

• Factoren die de prijszetting bepalen: 

  • de kosten voor de opvang

    • totale kosten gedeeld door het aantal opvangdagen en het aantal kinderen = gemiddelde kost per dag.

    • Opgelet!: niet alle kinderen zijn er elke dag 

  • het aanbod in de buurt en hun prijs

  • eventuele meerwaarde, bv. langere openingstijden, biologische voeding, ... 

  • eventueel sociaal aanbod, bv. voor gezinnen die het financieel moeilijk hebben 

  • eventueel een relatief hogere prijs voor kortstondige opvang (bijvoorbeeld enkele uurtjes) of langdurige opvang (bijvoorbeeld meer dan 10 uur op een dag)

Tips

• Men kan een vast bedrag per maand vragen in plaats van per dag.

• Een waarborg bij inschrijving is mogelijk.

2. het systeem van IKG of inkomensgerelateerde bijdrage toepassen

Gezinnen betalen een financiële bijdrage volgens hun inkomen: de zogenaamde inkomensgerelateerde bijdrage (IKG). De opvang krijgt van Kind en Gezin een gegarandeerde vaste dagprijs per dag per kind.

Opgelet!

• enkel voor zelfstandige kinderdagverblijven en onthaalouders die daarvoor van Kind en Gezin de toestemming krijgen.

• niet voor zelfstandige buitenschoolse opvangvoorzieningen

Om nieuwe IKG-plaatsen te starten, moet de Vlaamse Regering budget voorzien. Wanneer dat het geval is, doet Kind en Gezin een oproep om aanvragen in te dienen. In deze oproep staat hoe de aanvraag in te dienen en hoe hierover beslist wordt. Als er een oproep is, vindt men die bij nieuwe initiatieven.

Bekijk ook IKG

Een startende onthaalouder kan een vergoeding voor installatiekosten ontvangen als ze aan bepaalde voorwaarden voldoet.

Zelfstandige opvang kan onder bepaalde voorwaarden een lening krijgen bij KIDS-Invest, zowel bij de start als voor uitbreidingen. Ook werkkapitaalkredieten zijn mogelijk. Concreet gaat het om projecten waarbij de ondernemers moeten aantonen dat zij het voorbije jaar een aanzienlijke vooruitgang hebben geboekt en dat ook de toekomstperspectieven positief zijn.

Meer weten

De opvang kan een financiële ondersteuning aanvragen voor kinderen die door medische of psychosociale problemen meer intensieve zorgen nodig hebben. Zowel de zelfstandige als de erkende opvang kan deze ondersteuning voor een individueel kind vragen. De erkende opvang kan dat ook voor een structureel aanbod aanbod.

Heel wat gemeente-, provinciebesturen of OCMW's leveren inspanningen op het vlak van kinderopvang. Dit kan allerlei vormen aannemen, bijvoorbeeld financiële ondersteuning, een starterspremie, lokalen, personeel, opleiding, gratis vuilniszakken, ...
Deze tegemoetkomingen zijn zeer verschillend en vallen buiten de bevoegdheid van Kind en Gezin. Neem contact op met je gemeente, OCMW of provincie.

• Aankoop meubelen, speelgoed, linnen, verzorgingsmateriaal, … 
• Eventuele aanpassingswerken in huis (bv. hekjes) of tuin (bv. zandbak, draad, …) 
• Financiële lasten (bv. voor leningen aangegaan voor de aankoop van materiaal)

• De vergoedingen en kosten als zelfstandige, bv. sociale zekerheidsbijdragen.
• Water, elektriciteit, verwarming, gas, telefoon, vuilnisophaling. 
• Voeding: men kan ervoor kiezen dat de ouders voor hun kinderen flesjes meebrengen of men kan een kostprijs per kind per dag aanrekenen. 
• Luiers en verzorgingsproducten. Men kan ervoor kiezen dat de ouders voor hun kinderen luiers meebrengen of men kan een kostprijs per kind per dag aanrekenen. 
• SABAM (enkel voor onthaalouders die met meer dan 2 samenwerken) 
• Vervangingsaankopen (bv. speelgoed, linnen, ...) 
• Opleidings- en literatuurkosten. 
• Verzekeringen: Burgerlijke Aansprakelijkheid en eventuele aanvullende verzekeringen. 
• Administratiekosten: kantoorkosten, sociaal secretariaat, informatica, ...

In de kinderopvang moet je SABAM en billijke vergoeding betalen voor de muziek die je in de ruimte van de kinderen speelt.

SABAM of billijke vergoeding moet niet worden betaald:

• door een alleenwerkende onthaalouder in een privéwoning

• door onthaalouders die maximaal met 2 samen kinderen in een privéwoning opvangen en die onderling geen werkgever-werknemerverhouding hebben

• in ruimtes die alleen toegankelijk zijn voor het personeel (vb. refter, bureau) in een opvang waar maximaal 8 voltijdse personen tewerkgesteld zijn

Meer weten:

Mededeling

Brief

Voor de onthaalouder

De inkomsten zijn:
- de bedragen die de ouders voor de opvang hebben betaald.
- de financiële tegemoetkomingen van Kind en Gezin

De uitgaven zijn de kosten voor de opvang (bv. Voeding). Bij de belastingsaangifte kan men  ofwel werkelijke kosten ofwel forfaitaire beroepskosten inbrengen. Vanaf het aanslagjaar 2012 (inkomsten 2011) worden de forfaitaire beroepskosten opgetrokken van 15 naar 16 euro per kind per opvangdag.

Voor de ouders

Indien men de ouders factureert, moet men fiscale attesten aan de ouders uitreiken. Zij kunnen de kosten voor de opvang inbrengen tot het kind 12 jaar is. Voor het aanslagjaar 2012 (inkomsten 2011) is dit een bedrag van maximaal 11,20 euro per dag per kind. 

Zelfstandigen zijn onderworpen aan het statuut voor zelfstandigen:

• Verplichte aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds voor zelfstandigen en een ziekenfonds. 

• Betaling van sociale zekerheidsbijdragen en daardoor recht op een pensioen, kraamgeld, adoptiepremie, kinderbijslag en een ziekte- en invaliditeitsverzekering 

• Vermindering of vrijstelling van socialezekerheidsbijdragen mogelijk. 

  • Bv.bij een bijberoep 

  • Bv. wanneer het inkomen onder een bepaald min. blijft en men via de partner verzekerd is. Men bouwt dan wel zelf geen socialezekerheidsrechten, zoals een pensioen.

• Meer weten: bij het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen  

Omdat het belangrijk is dat het lokaal beleid kinderopvang door de verschillende betrokkenen wordt gedragen, vraagt het lokaal bestuur (gemeente of OCMW) advies aan het Lokaal Overleg Kinderopvang.
Onthaalouders, kinderdagverblijven, IBO’s, de scholen, het jeugdwerk, de ouders, het bestuur en andere belanghebbenden maken er deel van uit.
Bekijk ook: lokaal beleid

Noodzakelijke stappen als zelfstandige starter in de kinderopvang:

1. Naar Kind en Gezin toe

• Melding verplicht

Wie op een bestendige manier kinderen opvangt die geen familie zijn, moet de opvang aan Kind en Gezin melden. Dit is de gewone, geregeld georganiseerde opvang van kinderen.

Hoeven zich niet te melden bij Kind en Gezin:

• opvang door familie tot en met de 4de graadbijvoorbeeld opvang van kleinkinderen, neven of nichtjes

• opvang bij ouders thuis (bv. babysit, au pair of opvang van zieke kinderen door de mutualiteit) 

• éénmalige of toevallige opvang (bv. kinderopvang tijdens een personeelsfeest) 

• andere activiteiten voor kinderen vanuit het verenigingsleven, de gemeente, sport of cultuur (bv. speelpleinwerking, jeugdwerk, sportkampen of jeugdbeweging)   

Ook bij deze 'gemelde opvang' kan Kind en Gezin Zorginspectie laten langskomen. In de praktijk gebeurt dit alleen wanneer er een klacht is dat de veiligheid of gezondheid van de kinderen gevaar loopt.

Bekijk ook: melden van kinderopvang

• Attest van toezicht mogelijk

  • Vraag indien gewenst een attest van toezicht aan bij Kind en Gezin. 

  • De voorwaarden en de formulieren staan in de startersmap'zelfstandige onthaalouders'.

  • Vraag ze aan via de Kind en Gezin-Lijn

2. Voor het statuut als zelfstandige

Wie een zelfstandige kinderdagopvang start, heeft een aantal financiële en administratieve verplichtingen. Deze vallen buiten de bevoegdheid van Kind en Gezin.

Tips

Een startplan maken
Maak vooraf een plan: wat te bereiken en hoe. Een financieel plan is nodig om na te gaan wat de inkomsten en kosten zullen zijn.

Het Agentschap Ondernemen geeft informatie voor startende zelfstandigen in de kinderopvang. Men kan er ook individueel en op maat advies vragen. Het advies voor starters is gratis.

Als zelfstandige is een boekhouding verplicht. Een cursus bedrijfsbeheer of een goede boekhouder zijn geen overbodige luxe.

2. Administratieve verplichtingen

• Inschrijving in de Kruispuntbank voor ondernemingen.
  Meer weten: contacteer een erkend ondernemingsloket. Hun dienstverlening is gratis. 

• Aansluiting bij een sociaal verzekeringsfonds. 

  • De te betalen sociale bijdragen, zijn afhankelijk van het inkomen. Die geven recht op uitkeringen bij pensioen, ziekte of invaliditeit, faillissement en eventueel kindergeld of kraamgeld.

  • Soms kan men vermindering of vrijstelling van socialezekerheidsbijdragen bekomen. Men bouwt dan zelf geen socialezekerheidsrechten op.

  • Adressen

3. Informeer het huidig ziekenfonds of sluit aan bij een ziekenfonds naar keuze.

• Adressen

4. Maak de verzekeringen in orde

• Contacteer een verzekeringsmaatschappij 

Ga voor de start na wat de nood aan kinderopvang is in de buurt. Hou rekening met: 

• de buurt (bv. een wijk met veel jonge gezinnen) 

• de aanwezigheid van scholen  

• de gemakkelijke bereikbaarheid  

• het bestaan van wachtlijsten bij bestaande kinderopvangadressen

Neem contact op met het lokaal bestuur of het Lokaal Overleg Kinderopvang van de gemeente om meer informatie te krijgen over de bestaande kinderopvang en de tekorten in de gemeente.

Praat met enkele ervaren onthaalouders en vraag hun advies. Probeer op die manier contacten te leggen waar men terecht kan met vragen. 

Vergelijk de keuze voor zelfstandige onthaalouder met die voor onthaalouder aangesloten bij een dienst. De manier van werken, het statuut en de inkomsten zijn anders.

Bespreek de keuze om onthaalouder te worden op voorhand met heel het gezin. Bespreek samen thema’s zoals: de drukte, beperktere beschikbaarheid voor andere kinderen, niet roken, de aanwezigheid van huisdieren, ...

Hoe rekening met reacties van de buren (bv. op het verkeer van ouders of lawaai in de tuin).

Denk na wie kan helpen (bv. bij ziekte, bij zwangerschap en bevalling, ...).

Overweeg een abonnement op een tijdschrift over kinderopvang, zoals Kiddo.

VoorZet ondersteunt de zelfstandige kinderopvang met advies op maat, contacten met collega’s, vorming, zowel voor de praktische kant van het ondernemerschap (statuut, regelgeving, boekhouding, veiligheid, infrastructuur, personeel, als voor over de inhoudelijke en pedagogische werking.

Als onthaalouder is het interessant om vormingen te volgen. Bekijk ook: opleidingen en infosessies

UnieKO is de beroepsvereniging voor de zelfstandigen in de kinderopvang.

Schrijf in op de nieuwsbrief van Kind en Gezin.