Seksuele ontwikkeling

Seksualiteit heeft te maken met:

• het lichaam

• het biologische geslacht

• de ontwikkeling tot man of vrouw (identiteit)

• de seksuele voorkeur

• het vermogen tot intimiteit

Op jonge leeftijd is een kind al seksueel actief. Het beleeft genot en plezier bij aanrakingen van het lichaam.

De ontwikkeling van een mannelijke of vrouwelijke identiteit start zeer vroeg, nl. op 2 tot 3-jarige leeftijd. Op 6-jarige leeftijd hebben jongens en meisjes een duidelijk beeld over wat typisch jongens- of meisjesachtig is. Sekseverschillen in gedrag zijn dan ook reeds vroeg aanwezig.

Seksualiteit is een sociaal leerproces. Een kind heeft veel behoefte aan lichamelijke nabijheid van zijn ouders, knuffels en veiligheid. Als het kind de nodige ruimte krijgt om te experimenteren, zal het leren om geleidelijk aan met anderen gezonde, intieme relaties aan te gaan.

Niet iedereen praat makkelijk met kinderen over seks. Dat heeft te maken met de taboes die rond seksualiteit bestaan en met de eigen seksuele opvoeding en beleving. Toch is het van belang een kind hierbij te begeleiden.

 0-6 jaar

• eigen lichaam en geslachtsorganen ontdekken: masturberen gebeurt soms bij peuters en zelfs bij baby’s

• verschillen zien tussen man en vrouw

• spelen waarbij lustgevoelens te pas komen, zoals ‘doktertje’

• veel spontane vragen stellen rond seksualiteit en voortplanting

• vanaf 3 jaar tasten kinderen hun grenzen af door vieze woorden te zeggen, zich uit te kleden,... 
  

6-12 jaar

• vaak strikt onderscheid tussen jongens en meisjes

• beginnende preutsheid 

• interesse voor de technische aspecten van seks

• nieuwsgierigheid naar het lichaam van anderen

• toenemende interesse voor seks: spelletjes, fantasieën, masturberen,...

• flirten en eerste verliefdheden met voorzichtige seksuele toenaderingen

De seksuele voorkeur komt eerder in de puberteit tot uiting.

Ontspannen omgaan met seksualiteit geeft een kind een positief gevoel: het is iets waarvan ze kunnen genieten. Een kind moet uiteraard leren dat het niet in het openbaar aan zijn geslachtsorganen kan zitten en dat het de ander moeten respecteren.

Tips

• Lees een goed kinderboek over seksualiteit.

• Denk na over de eigen normen en waarden.

• Denk na over grenzen. Bespreek dit in de opvang met collega ’s of andere onthaalouders.
  Bv. Wat doe je met een kind dat masturbeert of met een kind dat je borsten aanraakt?

• Voer een open en ontspannen gesprek met de kinderen. 

• Kan je niet onmiddellijk een eerlijk antwoord op een vraag, vraag dan wat tijd en kom er later op terug.

Ontoelaatbaar

Elke situatie waarin een kind wordt gedwongen seksuele daden te ondergaan of uit te voeren is ontoelaatbaar. Het kan hierbij gaan van subtiele vernederingen tot ernstig lichamelijk geweld.

Het gaat dus om elke vorm van seksueel of seksueel gericht gedrag, of het nu verbaal, non-verbaal, bewust of onbewust tot uiting komt, dat als negatief, ongewenst en opgedrongen wordt ervaren, onafhankelijk van de situatie, ongeacht de plaats of de tijd wanneer het zich afspeelt.

In de opvang komt seksualiteit sowieso ter sprake: directe vragen, spelletjes, uitdagingen. Trek één lijn bij het bepalen van grenzen.