Digitale kinderwereld

Een baby beseft nog helemaal niet wat hij of zij allemaal op het beeldscherm ziet. Het kijkgedrag is nog niet gericht en hij kan de dingen nog niet goed volgen. Baby’s vinden contrasten tussen kleuren, bv. rood en groen, leuk. Ook muziek en geluiden trekken hun aandacht.

Vanaf de leeftijd van 1 jaar vindt een kind het leuk om te kijken naar peuterprogramma’s of peutersites. Een trein die je peuter uit een boekje leerde kennen, maakt nu geluiden en hij raast voorbij. Kinderen jonger dan 2 jaar leren hierbij weinig. Veel dingen kunnen ze nog niet begrijpen. Als oudere kinderen bv. een trein zien op tv en daarna een zitje, dan begrijpen ze dat het zitje in de trein is. Kleine kinderen maken deze link niet. Daarnaast lijken kleine kinderen zich nog niet te realiseren dat er een verband is tussen tv en realiteit.

Baby’s en jonge peuters kunnen zich nog niet lang concentreren en kunnen door naar televisie of naar het computerscherm te kijken, erg onrustig worden. De programma’s voor baby’s en peuters duren daarom nooit lang en zijn niet echt noodzakelijk voor een goede ontwikkeling. Je doet de tv of de computer best uit zodra het programma of het spel afgelopen is.

Vanaf 2 jaar (inter)actiever

Rond de leeftijd van 2 jaar wordt een peuter (inter)actiever met media. Zo ontdekt hij het verhaal in het programma en raakt vertrouwd met de hoofdfiguren. Hoe ouder een kind wordt, hoe bewuster zijn aandacht naar deze programma’s en spelletjes gaat. 

Op deze leeftijd kan tv-kijken en op de computer spelen leerzaam zijn. Het programma of het spel moet wel afgestemd zijn op het kindje. Bovendien moet een ouder of opvoeder met het kindje praten over wat het ziet en zijn vragen beantwoorden.

Een kind zal het ook leuk vinden om meerdere keren naar dezelfde aflevering te kijken. Het weet al wat er zal komen, kan zich zo beter inleven in het verhaal en beter op vragen antwoorden. Door herhaling onthouden kinderen ook beter nieuwe dingen.

Tot de leeftijd van 3 à 4 jaar kunnen kinderen nog geen onderscheid maken tussen fantasie en de echte leefwereld. Voor hen is alles wat ze op het scherm zien levensecht. Kies daarom een film of een programma uit dat het kind emotioneel aankan. Een ‘onschuldig lijkende’ film kan voor een kind overweldigend en beangstigend zijn: kleine hondjes worden van hun ouders weggehaald, levensechte boeven en heksen kunnen een kind angst aanjagen,... Het bekijken van een film kan, maar doe het dus samen met het kind zodat je uitleg kan geven en geruststellen waar nodig.

Duidelijke basisregels zijn van jongs af aan al belangrijk, je voorkomt hierdoor heel wat discussies.

Kijk altijd samen als een kind jonger is dan 4 jaar

• Maak van tv-kijken, het bekijken van cd-roms en internetten een gezellig moment en geniet samen.

• Zorg ervoor dat jij bepaalt wanneer de televisie of de computer aangaat. Bij kinderen en zeker bij jonge kinderen is het belangrijk dat je bepaalt welke programma’s het kind mag zien en welke websites het bezoekt. Daarom is het aangeraden om de tv en de computer op een plaats te zetten waar je toezicht kan houden. Een tv of computer bv. op de slaapkamer wordt afgeraden.

• Zorg er ook voor dat een kind niet ‘ongewild’ meekijkt. Als de tv of de computer de ganse dag aanstaat, heb je geen controle over wat een kind ziet.

Praat met een kind over wat het ziet

• Door samen naar tv, cd-roms of computerspelletjes te kijken en samen over het programma te vertellen, zorg je voor quality time. Maak gebruik van de tips en de leermogelijkheden die een programma biedt. Je kan bijvoorbeeld, net zoals bij het lezen van boekjes, vragen hoe het komt dat het konijntje huilt of wie het vriendje van de clown is. Dit is een goede oefening voor het geheugen en een kind leert zo om dingen in zijn eigen woorden te vertellen.

• Leg aan het kind uit welke gevoelens en emoties in het programma voorkomen.

Zoek programma’s, cd-roms en websites die bij de leeftijd van het kind passen

• Kijk naar tv-zenders voor kinderen. Als je niet zeker bent of een programma geschikt is voor kinderen, bekijk het dan eens op voorhand. Je kan met een peuter samen een programma uitkiezen dat hij leuk vindt. Als het programma niet begrijpbaar is, zal hij snel afhaken. Programma’s voor jonge kinderen sluiten aan bij hun leefwereld. Ze hebben een trager tempo, vertellen korte, leuke verhalen, gebruiken contrasterende kleuren en zorgen voor veel herhalingen.

Internet

• Zoek een website die toegankelijk is voor kinderen. Dit hangt uiteraard samen met de leeftijd. Even kijken naar het uiterlijk van de site is vaak niet voldoende.

• Ga na of het kind gemakkelijk weet wat er verwacht wordt en of de site begrijpelijk is: wordt er niet te veel met taal gewerkt, duurt de actie niet te lang, sluit de vormgeving aan bij de mentale mogelijkheden (bv. herkenbare actiefiguren)?

Naast de vele websites met leuke spelletjes, kan je bv. ook cd-roms in de bibliotheek ontlenen.

Kondig het einde van het kijkmoment aan

• Laat je kind niet eindeloos voor de televisie of de computer zitten. Een kwartiertje tv-kijken is vaak al meer dan voldoende.

• Voor het gebruik van de computer volstaat 5 tot 15 minuten.

• Kinderen geven zelf ook aan wanneer zij aan andere activiteiten toe zijn.

• Vermijd dat een kind voor de televisie of de computer in slaap valt. Een goed slaapritueel zorgt voor een goede slaap.

Doe de tv of de computer uit nadat het kind het programma bekeken heeft

• Als je een passend tv- of spelprogramma bekeken hebt, zet de tv of de computer dan weer uit. Zo geef je zelf het goede voorbeeld en staat de tv of de computer niet de hele dag aan. Je kan een peuter ook zelf de tv of de computer leren uitdoen als het programma of het spel afgelopen is.

• Als een kind aan het spelen is, zorgen tv-geluiden op de achtergrond ervoor dat het spel gestoord wordt. Het zal dan minder lang en minder geconcentreerd spelen.

Zoek bijhorende boekjes, cd-roms of websites over een tv-programma

• Je kan een boekje of cd-rom die bij een tv-programma hoort, bekijken. Kinderen vinden dat erg leuk. Op deze manier stimuleer je ook andere activiteiten.

Als een kind aan het spelen is, onderbreek het dan niet om een tv- of een computerprogramma te bekijken

• Neem bijvoorbeeld het televisieprogramma op of bekijk het via het webtv-kanaal of de digitale televisie.

Overleg met je partner wat voor jullie kan en niet kan en maak daarna duidelijke afspraken met je kind.

Televisie en computer maken deel uit van de leefwereld van een kind. Het is daarom belangrijk om hier op een bewuste manier mee om te gaan.

Een goede mix van spelen, boekjes kijken, tv-kijken en op de computer spelen is het beste om de wereld te verkennen.

Blijf betrokken bij de activiteiten van een kind en doe zoveel mogelijk
samen. Laat het niet te lang tv-kijken of op de computer
spelen. Het leert veel meer door samen te spelen, naar boekjes te kijken, naar het park te gaan, …

Bij vragen over het televisie- en computergebruik van een kind, kan je terecht bij een regioverpleegkundige of op het spreekuur opvoedingsondersteuning.