Ernstige voedingsproblemen

Bij een voedselallergie maakt het lichaam afweerstoffen aan tegen bepaalde voedingseiwitten. Een allergische reactie is mogelijk op bijna alle eiwitten: koemelk, kippenei, vis, noten, tarwe, soja, pinda's, ... Koemelkeiwitten zijn de eerste eiwitten in de voeding van een baby. De allergie voor deze eiwitten is dan ook de meest voorkomende en de meest bekende.

Bij voedselintolerantie reageert men overdreven op bepaalde voedingsmiddelen, maar het afweersysteem van het lichaam speelt hierbij geen enkele rol.  Deze reactie ontstaat bv. bij melksuiker (= lactose), gluten, kleurstoffen en bewaarmiddelen.

Glutenintolerantie of coeliakie is een darmstoornis als gevolg van gluteninname. Gluten tasten het darmslijmvlies aan waardoor het lichaam belangrijke voedingsstoffen niet meer opneemt.

Glutenintolerantie is niet zeldzaam en het is een aangeboren aandoening. Erfelijkheid speelt mee. Glutenintolerantie uit zich meestal in het 1ste of 2de levensjaar, maar soms ook veel later. Bij het in contact komen met gluten, treden de symptomen op.

Gluten zitten in tarwe, rogge, gerst, haver, mout en spelt. 

Bij vaste voeding in combinatie met borstvoeding is het aangewezen niet voor de leeftijd van 4 maanden, maar zeker ook niet na de leeftijd van 7 maanden gluten te introduceren. Een geleidelijke introductie van gluten terwijl de baby nog borstvoeding krijgt, is aangewezen.

Meer weten? Gezondheid en vaccineren/Ziek?/coeliakie

Lactose-intolerantie is het niet verdragen van lactose (= melksuiker).

Lactose wordt in de dunne darm verteerd door het enzym lactase. Dit enzym breekt de lactose af tot heel kleine stukjes die makkelijk door de darmwand raken. Bij lactose-intolerantie is er niet voldoende lactase aanwezig. De lactose wordt dan niet volledig afgebroken; de rest gist in de darm. Dit veroorzaakt buikpijn, krampen, een opgezette buik, winderigheid en soms diarree.

Meer weten? Gezondheid en vaccineren/ziek/lactose-intolerantie

Bij koemelkeiwitallergie speelt het afweersysteem van het lichaam een rol. Een spoortje eiwit kan al een allergische reactie opwekken.

Symptomen

Veel verschillende klachten (meestal een combinatie) zijn mogelijk. Elk kind kan anders reageren:  

• maag-darmproblemen: diarree, braken, oprispingen, kolieken, verminderde eetlust, slecht groeien, enz.

• huidreactie: eczeem, huiduitslag, enz.

• luchtwegproblemen: hoesten, benauwdheid, enz.

Voorkomen

Hebben de ouders of (één van) de broers of zussen aanleg voor allergie, dan is de kans groter dat de nieuwe baby allergisch reageert. 

• Geef de eerste 6 maanden uitsluitend borstvoeding op verzoek. De mama hoeft niet preventief alle koemelkproducten weg te laten uit de voeding. 

• Bij flesvoeding schrijft de arts een voeding voor op basis van hypoallergene melk (= eiwithydrolysaat). De eiwitten hierin zijn voorverteerd. Hierdoor is de kans kleiner dat de zuigeling allergisch reageert. 

• Borstvoeding of hypoallergene melk helpen tegen koemelkeiwitallergie, maar hebben geen invloed op andere allergieën.

• Paarden- of geitenmelk kan geen koemelkeiwitallergie voorkomen of behandelen. Vaak bestaat hiervoor een kruisallergie wat maakt dat de kans op allergische reactie hierop, even groot is. De samenstelling van paardenmelk en van geitenmelk is niet geschikt voor baby's.

• Heeft een baby die borstvoeding krijgt last van krampen, braken, ontlastingproblemen, groeivertraging, eczeem, ... dan kan dat een reactie zijn op de koemelkeiwitten uit de voeding van de moeder die via de moedermelk worden doorgegeven: 

  • Drink geen koemelk of koemelkproducten meer. Probeer dit minstens 3 weken uit om te zien of het helpt. Daarna kan je deze producten weer geleidelijk aan terug gebruiken. 

  • Vul de voeding aan met calciumverrijkte sojaproducten of calciumtabletten. 

  • Indien je baby tijdens de periode waarin je geen melkproducten gebruikte, minder last bleek te hebben en tijdens de periode dat de je opnieuw deze producten gebruikt, de klachten weer verergeren, dan kan er sprake zijn van koemelkeiwitallergie. Het is belangrijk dat je dit bespreekt met een arts en eventueel kan het ook nodig zijn dat er een diëtiste wordt geraadpleegd. 

Diagnose

Door een nauwkeurige voedingsanamnese gaat een arts na of er een verband is tussen de inname van een bepaald eiwit en de ontstaan van symptomen.

Klinisch onderzoek

• Bloedonderzoek en huidtesten

• De enige zekere manier om te weten te komen of de klachten ook werkelijk afkomstig zijn van een bepaald voedingsmiddel, bestaat erin dat voedingsmiddel te schrappen en dan te zien of de klachten verdwijnen. Daarna volgt een uitlokkingstest: het voedingsmiddel opnieuw geven om te zien of dezelfde klacht weer opduikt. Is dit zo, dan is het bewijs geleverd. Deze diagnose moet wel heel voorzichtig gebeuren en mag alleen door een arts worden gesteld.

• De voeding van oudere kinderen bestaat uit veel meer voedingsmiddelen en heeft een veel ingewikkelder samenstelling. Hoe ouder het kind is, des te moeilijker het is om voedselallergie vast te stellen.

Behandeling

Volg nauwkeurig de richtlijnen van de arts op.

• Elk spoortje van dat bepaalde eiwit kan bij een kind een hevige reactie veroorzaken. Doe niets op eigen houtje.

• Is een voedselallergie vastgesteld, dan zijn de behandeling en eventuele voedingswijzigingen de taak van een arts en diëtist(e). Het consultatiebureau van Kind en Gezin blijft het kind opvolgen en begeleiden, maar heeft geen specifieke taak in de aanpak van het dieet.

• Als geweten is welke voedingsmiddelen een kind allergisch maken, moeten deze uit zijn voeding geschrapt worden. Doe dit alleen onder begeleiding van een arts.

• Vraag raad aan een diëtist(e). Die kan zeggen welke voedingsmiddelen geschikt zijn, afhankelijk van de eetgewoonten binnen een gezin en de behoeften van een kind. 

• Heeft een kindje koemelkeiwitallergie, dan is borstvoeding het beste. De moeder moet koemelk uit de eigen voeding weglaten. Zorg wel voor een evenwaardige vervanging.

• Kies bij flesvoeding een voeding op basis van hypoallergene melk (= eiwithydrolysaat). Hierin zijn de eiwitten voorverteerd, zodat de kans dat een baby allergisch reageert kleiner. Bij andere allergieën wordt nagegaan hoe de voeding aangepast moet worden.

• Sommige voedselallergieën blijven levenslang bestaan. Andere verdwijnen spontaan. De meeste baby's met koemelkeiwitallergie verdragen na enkele jaren wel koemelk.  

Zuigelingen en allergie

De darmwand van een baby is nog heel gevoelig en meer doorlaatbaar voor voedingseiwitten. Voedingseiwitten komen meestal rechtstreeks uit de voeding, maar zitten soms ook op de handjes van een baby. Doordat een baby vaak zijn handjes in zijn mond stopt, komen eiwitten in zijn darmen terecht.

Allergie en erfelijkheid

Als een van de ouders (of broer of zus) allergisch reageert op voedingsmiddelen of op andere stoffen, dan bestaat de kans dat het kindje deze allergie overerft.

Allergisch voor vis

Vis bevat sterk allergene stoffen. Ze kunnen al bij een kleine hoeveelheid heftige reacties kunnen veroorzaken

Allergisch voor vlees

Sommige vleessoorten geven allergische reacties. Ze zijn wel zeldzaam.

• Toevoegsels en bewaarmiddelen in bereid vlees en bereide vleeswaren kunnen een allergie veroorzaken.

Sojavoeding

Heeft een baby geen verhoogd risico op het ontwikkelen van allergie, dan is de kans vrij klein dat hij allergie ontwikkelt.

• Sojavoeding gebruiken ter preventie van allergie is geen goed idee.

• Bij vegetarische eetgewoonten of bij een zeldzame stofwisselingsstoornis kan sojavoeding een alternatief zijn.

De bekendste maag-darmstoornis is de gastro-oesofageale reflux (GOR). Gastro-oesofageale reflux is het terugkeren van een beetje voedsel uit de maag naar de slokdarm, meestal tijdens het boeren. Bij gezonde zuigelingen tot 1 jaar is het een normaal verschijnsel. 

Ook andere chronische aandoeningen van het maag-darmsysteem kunnen leiden tot voedselweigering.

• Komt GOR vaak voor of duren de refluxperiodes heel lang, dan werkt het maagzuur in op de slokdarm, is het kindje lastig na de maaltijd, ademt het piepend, ...

• Reflux verdwijnt na het eerste levensjaar, maar een kindje kan voedsel blijven weigeren. Dit is het gevolg van negatieve conditionering: voor het kindje is een maaltijd gelijk aan pijn. Zelfs als de pijn verdwijnt, blijft het zich op dezelfde manier gedragen.

Bij oprispingen laat een zuigeling de voeding uit zijn mond lopen of geeft hij kleine gulpjes voeding terug. Dit gebeurt korte tijd of lange tijd na de maaltijd en soms de hele dag door. Een zuigeling heeft weinig last van oprispingen: hij eet goed, groeit goed en ontwikkelt zich normaal. De maaginhoud vloeit terug naar de slokdarm. Dit is normaal en vaak te wijten aan de onrijpheid van het maag-darmstelsel van baby's. Dit kan als lichamelijk verschijnsel voorkomen op elke leeftijd maar vooral tijdens de 1ste levensmaanden.

Voorkomen

Oprispingen zijn normaal en verdwijnen vanzelf. Wees niet ongerust over de hoeveelheid of het aantal keren dat een kindje teruggeeft. Het is niet nodig om de voeding te wijzigen of om andere maatregelen te nemen.

Er is niet veel aan te doen, maar men kan wel zorgen dat het niet verergert:

• Laat een baby rustig drinken.

• Laat een baby niet te lang huilen voor voeding.

• Dring geen voeding op. Voed enkel op vraag.

Bij flesvoeding: 

• Zorg voor een correcte bereiding: 1 maatschepje poeder per 30 ml water.

• Een voeding moet ongeveer 15 minuten duren. Pas zo nodig de speen aan.

• Verminder het aantal voedingen niet te snel. Zo kan de maag van een baby de hoeveelheid per fles nog aan. 

• Hou een baby na de voeding even rechtop. Gun hem rust en tijd om een boertje te laten. Vaak komt er samen met een boertje wat melk mee. Leg dus uit voorzorg een slabbetje of doekje op je schouder. Beweeg een baby na de voeding zo weinig mogelijk.

Ga naar de dokter

• Als de klachten verergeren.

• Als de baby ziek lijkt: koorts, diarree, braken, slecht bijkomen in gewicht, ... 

• Bij weigeren te eten, huilen tijdens of na de voeding, bloed in braaksel of stoelgang.

• Wanneer het teruggeven te vaak gebeurt en er andere tekens zoals pijn, frequent huilen, echt braken slechte gewichtsevolutie of tragere ontwikkeling bijkomen.

• Als een baby rond 5 à 6 weken systematisch, vlak na elke voeding, met een grote gulp 'alle' voedsel teruggeeft en niet in gewicht toeneemt.

• Bij twijfel.

Refluxziekte ontstaat wanneer naast de oprispingen er klachten zijn waaruit blijkt dat de slokdarm aangetast is door het veelvuldig regurgiteren.

Symptomen

• Het oprispen houdt aan, zelfs nadat de arts maatregelen heeft genomen.

• De baby is lastig tijdens en na de maaltijden.

• De baby groeit niet goed.

• De baby huilt heel vaak door pijn bij het slikken. 

Behandeling

Neem altijd contact op met een arts. Hij onderzoekt de baby grondig om te achterhalen wat er aan de hand is. Zodra hij een diagnose gesteld heeft, neemt hij voedingsmaatregelen of schrijft hij medicatie voor.

Meer weten? Gezondheid en vaccineren/Ziek?/Regurgitatie