Kroatië - zelfstandige adoptie

Het grootste deel van de bevolking is Kroaat, Serviërs zijn verantwoordelijk voor de op een na grootste groep (12 procent), Bosniërs, Hongaren en Slovenen vormen een minderheid. 
De belangrijkste religieuze groepen zijn rooms-katholieken, oosters-orthodoxen en moslims. 

Kroatië treedt normaal gezien in de loop van 2013 toe tot de Europese Unie. Het is een land met gemiddeld inkomen en een stabiele economie.
Toch blijven de werkloosheidscijfers hoog op rond de 14 procent. Hetzelfde percentage inwoners leeft onder de landelijk vastgestelde armoedegrens. Beide factoren hebben invloed op gezinnen met kinderen en een toenemend aantal kinderen wordt geplaatst in instellingen als gevolg van armoede. Lokale experten geloven dat dit aantal zou kunnen dalen als de families gepaste hulp zouden krijgen binnen de gemeenschap. (bron: SOS Children’s Villages)

Het verdrag van Den Haag van 29 mei 1993 inzake de Bescherming van Kinderen en de Samenwerking op het gebied van Interlandelijke adoptie werd nog niet ondertekend door Kroatië.

Bevoegde Centrale Autoriteit: 
Ministry for Social Affairs and Youth
Section : Children and Family Support

Trg hrvatskih velikana 6 - HR – 10000 Zagreb

De regionale “Welfare Centers” verzorgen de hele adoptieprocedure. De minister bepaalt enkel de criteria/methoden om kandidaat-adoptanten geschikt voor adoptie te verklaren en de manier waarop de gegevens i.v.m. de adopties geregistreerd en bewaard zullen worden. Wanneer het om een interlandelijke adoptie gaat dient het ministerie wel zijn slotakkoord te geven aangezien dit enkel uitzonderlijk toegestaan wordt.


Wetgeving
Je kan de wetgeving van kracht op datum van het onderzoek steeds opvragen bij het VCA.

Kinderen in Kroatië
Kinderen van de Roma, Ashkali en Egyptische gemeenschappen worden gediscrimineerd in Kroatië. Niet alleen hebben deze kinderen weinig studiekansen, hun families lijden ook onder de hoogste percentages van sterfte en werkloosheid. (bron: SOS Children’s Villages)

17% van de Kroatische bevolking leeft onder de armoedegrens. De kinderen van deze gezinnen leven opmerkelijk ongezonder en hebben veel minder kans om zich te scholen.
Kindermisbruik blijft, ondanks de verandering van de wetgeving, een groot probleem. Zowel seksueel misbruik als fysieke mishandeling komt geregeld voor. Lijfstraffen, hoewel verboden, zijn op school, maar ook binnenshuis, vaak voorkomend. 
(bron: http://childrensrightsportal.org/croatia/)

Kinderen die in aanmerking komen voor adoptie 
  • Maximum 18 jaar 
  • Als het kind 12 jaar of ouder is en over genoeg onderscheidingsvermogen beschikt, dan is de toestemming voor adoptie van het kind nodig.
  • Voor interlandelijke adoptie meestal oudere kinderen en kinderen waarvoor geen geschikte kandidaten in Kroatië te vinden zijn. 
(art 132 Family Law)

Voorwaarden kandidaat-adoptanten (Kandidaat-adoptanten moeten ook aan de Belgische wetgeving voldoen.)

  • Enkel Kroatische burgers kunnen adopteren. Per uitzondering is het mogelijk om te adopteren als buitenlander maar dan is er een voorafgaande toestemming van het Ministerie van Sociale Zaken nodig. (art 127 Family Law)
  • Tussen 21 en 35 jaar oud zijn met een minimum leeftijdsverschil van 18 jaar met het kind. (met gegronde reden kan de leeftijdsgrens opgetrokken worden tot een maximum leeftijdsverschil van 45 jaar). (art 126 Family Law). Kandidaat-adoptanten moeten (naar Belgisch recht) minstens 25 jaar zijn.
  • Niet uit de ouderlijke macht ontzet zijn, niet wettelijk incompetent verklaard zijn of wegens gedrag/karakter ongeschikt verklaard om een kind op te voeden. (art 128 Family Law)
  • Kandidaat-adoptanten moeten gehuwd zijn. (art 133 Family Law)
  • Ook singles kunnen adopteren indien de adoptie in het belang is van het kind. (art 133 Family Law)

Procedure
De adoptieprocedure wordt opgevolgd door het Welfare Centre (sociale overheidsdienst) van de plaats waar het kind verblijft. De procedure voor een binnenlandse adoptie (adoptie door adoptanten wonend in Kroatië) is als volgt:
  • De kandidaat-adoptant start een geschiktheidsprocedure bij het Welfare Centre van zijn verblijfplaats. Deze maakt een verklaring op binnen de 2 maanden na aanvraag. In het geval de periode van aanvraag tot geschiktheid tot de adoptie zelf langer duurt dan een jaar, dan zullen de kandidaat-adoptanten opnieuw beoordeeld worden. (art 135 Family Law)
  • De minister bevoegd voor Sociale Zaken bepaalt de methode en criteria om kandidaat-adoptanten geschikt te verklaren. (art 135 Family Law)
  • Indien geschikt verklaard moeten de kandidaat-adoptanten volgende documenten indienen bij het Welfare Centre:
    • Geschiktheidsverklaring
    • Nationaliteitsbewijs
    • Geboorteakte 
    • Eventuele huwelijksakte
    • Medisch attest van goede fysieke en geestelijk gezondheid
    • Bewijs van goed gedrag en zeden
    • Bewijs dat ze niet ontzet zijn uit de ouderlijke macht
    • Financieel overzicht
  • Het Welfare Centre informeert de biologische ouders, adoptie-ouders en het kind (indien ouder dan 12) over de gevolgen van adoptie bij het geven van de toestemming. Een kind ouder dan 12 moet toestemmen in de adoptie.  (art 140 Family Law)
  • Het Welfare Centre laat de adoptie uitspreken door de bevoegde rechtbank
  • Men kan binnen de 8 dagen na de adoptiebeslissing beroep aantekenen 
  • De adoptiebeslissing wordt voorgelegd aan de bevoegde griffier van het geboorteregister, deze neemt ze hier in op. 
Bij interlandelijke adoptie komt er één stap bij: het Ministerie voor Sociale Zaken beslist of de adoptie kan plaatsvinden.

Matching: wordt niet expliciet vermeld in de procedure, wel in de voorwaarden voor adoptie: ‘In de adoptieprocedure worden de karakteristieken van de kandidaat-adoptant vergeleken met de factoren die het kind nodig heeft voor zijn algemeen welzijn’. 


Na de adoptie
Het gaat hier om volle adoptie.
(art 144 Family Law)

Het Welfare Centre zal aan de adoptieouders vragen het kind ten laatste op zijn zevende verjaardag te vertellen dat het geadopteerd werd. 


Overwegingen

Voor het onderzoek heeft het VCA zich vooral gebaseerd op de Kroatische Family Law, de Belgische Ambassade in Kroatië, de website van - en schriftelijke communicatie met het Ministerie voor Sociale Zaken en Jeugd en ervaring met adopties uit Kroatië van de VS. Dit leidde tot volgende vaststellingen:
Het land beschikt over een werkende centrale autoriteit inzake adoptie, Ministry of Social Policy and Youth, section Children and Family Support. Deze bepaalt of interlandelijke adoptie mogelijk is. De Social Welfare Centres volgen regionaal de adoptieprocedure op. Ze staan in voor zowel de screening van kandidaat-adoptanten, het vaststellen van de adoptabiliteit van de kinderen als de matching van de adoptant met het kind.

Volgens het Haags Adoptieverdrag inzake de bescherming van kinderen en de samenwerking op het gebied van de interlandelijke adoptie van 29 mei 1993 kan een interlandelijke adoptie slechts plaatsvinden in het hoger belang van het kind, met eerbied voor de fundamentele rechten die het op grond van het internationaal recht toekomen en na de mogelijkheden tot plaatsing in de staat van herkomst naar behoren te hebben onderzocht. 
Kroatië heeft het Haags Adoptieverdrag niet ondertekend maar past de principes van dit verdrag wel grotendeels toe in zijn regelgeving. 

Binnen het Haags Adoptieverdrag wordt onder andere belang gehecht aan de adoptabiliteit en de subsidiariteit van een kind.
De subsidiariteit van interlandelijke adoptie wordt in Kroatië gewaarborgd door enkel per uitzondering interlandelijke adoptie toe te staan, enkel Kroaten kunnen er adopteren. Er wordt steeds naar een binnenlandse oplossing gezocht; gezinsondersteuning, opvang door de ruimere familie, pleegzorg, binnenlandse adoptie,… 

Afstandsouders worden goed geïnformeerd over de gevolgen van adoptie en kunnen hun kindje pas afstaan 6 weken na de geboorte, of indien het kind al ouder is hebben ze 30 dagen bedenktijd na afstand. 
De adoptabiliteit van de kinderen wordt vastgesteld door de Social Welfare Centres. Dit zijn sociale overheidsdiensten verspreid over de verschillende regio’s in Kroatië. Ze informeren de biologische ouders over de gevolgen van adoptie en begeleiden hen tijdens het adoptieproces.
Beide ouders moeten hun akkoord voor de adoptie geven tenzij wanneer ze uit hun ouderlijke macht ontzet zijn, incapabel verklaard zijn of minderjarig zijn en over onvoldoende onderscheidingsvermogen beschikken. Ook kinderen dienen in te stemmen met de adoptie vanaf de leeftijd van 12 jaar.

De Belgische adoptiewetgeving, die gebaseerd is op het Haags Adoptieverdrag, voorziet dat de centrale/bevoegde autoriteiten in het land van herkomst en het land van opvang een aantal documenten m.b.t. de adoptieouders en het te adopteren kind moeten uitwisselen en dat beide autoriteiten schriftelijk
hun toestemming moeten hechten aan de beslissing om het kind aan de adoptanten toe te vertrouwen vooraleer er een adoptie tot stand kan komen (art. 361-3 B.W.).
Het Ministry of Social Policy and Youth bevestigde ons dat het dossier met informatie betreffende het kind aan ons bezorgd kan worden na hun voorafgaande goedkeuring van het adoptiedossier.


Beoordeling VCA
Niet elke aanvraag tot zelfstandige adoptie uit Kroatië heeft dezelfde achtergrond of verloopt via hetzelfde kanaal. Wij geven graag kort mee wanneer er een onderzoek werd afgerond en wat het besluit van het VCA was specifiek voor het ingediende kanaal. 
Kanaalonderzoek 03/2013: Het kanaalonderzoek werd goedgekeurd wegens de sterk gewaarborgde subsidiariteit in Kroatië, het positief advies van de Belgische Ambassade in Zagreb en het goede contact met het Ministry of Social Policy and Youth.