Sierra Leone - zelfstandige adoptie

Door de burgeroorlog, is een verbetering van de economische en sociale situatie van het land niet mogelijk. Hierdoor is Sierra Leone één van de laagste landen op de Human development index. Ook de kindersterfte is maar zeer weinig gedaald.
Het verdrag van Den Haag van 29 mei 1993 inzake de Bescherming van Kinderen en de Samenwerking op het gebied van Interlandelijke adoptie werd niet ondertekend in Sierra Leone.

Bevoegde Centrale Autoriteit: 

Ministry of Social Welfare, Gender & Children’s Affairs
Mr. Alhaji Brima Rogers
Youyi Building
Brookfields
Freetown - Sierra Leone

(bron ISS 06/2010)


Wetgeving
Je kan de wetgeving van kracht op datum van het onderzoek steeds opvragen bij het VCA.

Kinderen in Sierra Leone

Door de burgeroorlog kwamen veel kinderen alleen te staan. De drie grootste redenen van kinderen zonder familie:
  • Dood van één of beide ouders door de burgeroorlog
  • Dood van één of beide ouders door HIV
  • Verstoting door de familie, omdat hij/zij kindsoldaat was

In 2004 startte het land the National Orphans and Other vulnerable children task force, een programma met als doel een rapport te maken over de situatie van de weeskinderen en kwetsbare kinderen om zo een strategie te bepalen. In 2006 werd een nationaal kinderbeleid gelanceerd. In 2007 trad het land toe tot het Child Rights Act.

De formele plaatsing van kinderen (children’s home) is niet gereglementeerd. Er is maar één instelling geaccrediteerd.

Informele zorg (Men Pikin) is meer verspreid. Cultureel wordt de zorg voor wezen en kinderen gescheiden van hun ouders gezien als een middel om hun opvoeding te promoten en hun kansen op een betere toekomst te verhogen.
In deze context zijn de Child Welfare Committees (onder het Ministry of social welfare, gender and children’s affairs) vrijwillige organisaties die geleid worden door dorpsleiders, bijgestaan door een sociaal werker van het ministerie. Andere leden van de comités: vertegenwoordigers van ouders, van kinderen, NGO’s, religieuze leiders, dienstverleners. 

Deze comités zijn bevoegd om:
  • Vast te stellen of een persoon geschikt is om voor een kind te zorgen
  • Alle plaatsingen in het dorp te coördineren
  • Advies te geven aan kinderen, familie en andere leden van de gemeenschap, om zo het hoogste belang van het kind te bevorderen.
De overheid onderneemt dus actie om kinderen te herenigen met de families maar het meeste werk gebeurt door NGO’s.
(bron ISS 06/2010)

Kinderen die in aanmerking komen voor adoptie
In de wetgeving van 1989 zijn bijna geen voorwaarden voor de adoptiekinderen: 
  • Minder dan 18 jaar oud zijn.
  • Verblijven in Sierra Leone.
  • Minstens 6 maanden onder voogdijschap gestaan hebben van de kandidaat-adoptanten.
Interlandelijke adoptie is de uitzondering volgens de wetgeving.  Dit voorkomt dat kinderen naar het buitenland overgebracht worden. Vanaf 16 jaar moet het kind toestemmen in de adoptie.

Voorwaarden kandidaat-adoptanten (Kandidaat-adoptanten moeten ook aan de Belgische wetgeving voldoen)

  • Ouder dan 30 jaar zijn
  • Minstens 6 maanden voor de zorg van het kind ingestaan hebben als pleegouder 
  • Gehuwd zijn, de echtgenoot of echtgenote mag de aanvraag alleen doen (bron Child Right Act)

Procedure
Het dossier moet ingediend worden bij de Social Development Service van het ministerie. De documenten die ingediend moeten worden, zijn de volgende:
  • Geschreven adoptie-aanvraag
  • Geschreven vereiste toestemmingen
  • Verklaringen op eed van de kandidaat-adoptanten en getuigenissen van derden die het mogelijk maken de geschiktheid vast te stellen
  • Huwelijksakte
  • Bewijs van inkomen en mogelijkheid om voor het kind te zorgen (huis, …)
De procedure: 
  • Minstens 6 maanden voor de neerlegging van het verzoekschrift moet de kandidaat-adoptant de Social Development service inlichten van zijn intenties
  • Als deze dienst de kandidaat-adoptant goedkeurt, dan kan de advocaat (gekozen door de kandidaat-adoptant) een verzoek indienen bij de rechtbank
  • De rechtbank beveelt een onderzoek, dat wordt uitgevoerd binnen de 30 dagen
  • De rechtbank vereist de verschijning van minstens één kandidaat-adoptant en van het kind. In het belang van het kind kan de rechtbank beslissen dat het kind niet moet verschijnen, deze beslissing moet gemotiveerd worden in het adoptievonnis. De biologische ouders kunnen opgeroepen worden om hun toestemming te bevestigen
  • De pre-adoptieve fase is vereist bij interlandelijke adoptie
  • Twee beslissingen bij interlandelijke adoptie: enerzijds adoptiebeslissing en anderzijds beslissing waarin toestemming is om het kind mee te nemen naar het buitenland
  • Geadopteerde kind wordt geregistreerd in het adopted children register
  • Zes maanden beroepsperiode tegen de adoptiebeslissing

Na de adoptie
Het gaat om een volle adoptie, alle banden met de biologische ouders worden verbroken. Sierra Leone vraagt een follow-up garantie van 3 rapporten gedurende het eerste jaar (het eerste na drie maand, het tweede na 6 maanden en het derde na 12 maanden) Nadien volstaat 1 rapport per jaar tot het kind 18 jaar wordt.

Overwegingen
Voor het onderzoek heeft het VCA zich vooral gebaseerd op informatie verkregen via Buitenlandse Zaken, het Ministry of Social Welfare, Gender and Children’s Affairs van Sierra Leone, de Service Social International (SSI) en de website ivm adoptie uit Sierra Leone van de Centrale Autoriteit van de Verenigde Staten. 

De Belgische adoptiewetgeving, die gebaseerd is op het Haags Adoptieverdrag, voorziet dat de centrale/bevoegde autoriteiten in het land van herkomst en het land van opvang een aantal documenten m.b.t. de adoptieouders en het te adopteren kind moeten uitwisselen en dat beide autoriteiten schriftelijk hun toestemming moeten hechten aan de beslissing om het kind aan de adoptanten toe te vertrouwen vooraleer er een adoptie tot stand kan komen (art. 361-3 B.W.).
Sierra Leone heeft het Haags Adoptieverdrag niet geratificeerd en past de principes van dit verdrag slechts deels toe in zijn regelgeving.
Het Ministry of Welfare, Gender and Children’s Affairs komt tussen als Centrale Autoriteit inzake adoptie. Dossiers kunnen rechtstreeks aan hun bezorgd worden. 
De overheid doet zeer weinig inspanningen om kinderen met hun ouders te herenigen maar er zijn wel ngo’s die hierin een taak opnemen.

De adoptabiliteit van de kinderen in Sierra Leone wordt vastgesteld door Het Ministry of Welfare, Gender and Children’s Affairs. 
Het Ministry of Social Welfare, Gender and Children’s Affairs van Sierra Leone blijkt in de mogelijkheid om een kinddossier te bezorgen in het kader van intrafamiliale adoptie. Zij zijn bereid om dit te doen en communicatie via deze overheid verloopt weliswaar traag maar zonder veel moeilijkheden.

Beoordeling VCA
Niet elke aanvraag tot zelfstandige adoptie uit Sierra Leone heeft dezelfde achtergrond of verloopt via hetzelfde kanaal. Wij geven graag kort mee wanneer er een onderzoek werd afgerond en wat het besluit van het VCA was specifiek voor het ingediende kanaal. 
Kanaalonderzoek 10/2012: Het kanaalonderzoek werd goedgekeurd omdat de overheid in Sierra Leone in het kader van een intrafamiliale adoptie garanties kan bieden mbt adopteerbaarheid van de betrokken kinderen. Ondanks het feit dat ze niet werken volgens Den Haag, lijken in deze specifieke situatie de principes van het Verdrag en de Belgische wetgeving gevolgd te kunnen worden.