Zuid-Afrika - zelfstandige adoptie

Er wordt geschat dat 5,5 miljoen mensen AIDS hebben. HIV-prevalentie bij de bevolkingsgroep van 15-49 jaar bedroeg in 2009 17,8%.
Volgens de volkstelling van 2011 had Zuid-Afrika 51.770.560 inwoners. Volgens de laatste schatting van 2012 had het land 48.810.427 inwoners. De bevolking krimpt, voornamelijk als gevolg van de aidsepidemie met 0,46% per jaar.
Er zijn 18,2 geboorten en 22 overlijdens per 1000 personen. Van de Zuid-Afrikanen is 29,7% 0-14 jaar, 65% 15-64 jaar en 5,3% 65 jaar of ouder. De levensverwachting is 54,2 jaar. Waar de levensverwachting bij geboorte in 1990 nog 62 jaar was, viel die in 2010 terug tot 52 jaar.
17% van de Zuid-Afrikaanse bevolking moet het stellen met minder dan $1,25 per dag.
(bron: International Social Service, Wikipedia, unicef)

Het verdrag van Den Haag van 29 mei 1993 inzake de Bescherming van Kinderen en de Samenwerking op het gebied van Interlandelijke adoptie trad in werking in Zuid-Afrika op 1 december 2003.

Bevoegde Centrale Autoriteit:
Department of Social Development c/o Dr T Mabe Director: Adoptions and International Social Services HSRC Building 
Pretorius Street PRETORIA South Africa 
Tel: +27 (12) 312 7143 
(bron: www.hcch.net)


Wetgeving
Je kan de wetgeving van kracht op datum van het onderzoek steeds opvragen bij het VCA. Je moet ook aan de Belgische wetgeving voldoen.

Kinderen in Zuid-Afrika
4,8 miljoen kinderen wonen in overbevolkte huizen in slechte condities. Unicef verwacht dat het aantal wezen van 2,5 miljoen in 2005 zal verdubbelen tegen 2015. In 2008 waren er 20657 kindhuishoudens en ongeveer 755735 kinderen in enige vorm van alternatieve zorg. In oktober 2008 waren er 157000 kinderen aan het wachten op een plaats in pleegzorg.
De bevolking in Zuid-Afrika bestaat uit naar schatting 18,6 miljoen kinderen, waarvan 1/3e onder de vijf is. In 2010 overlijden 57 op 1000 kinderen voor hun 5e levensjaar. In 1990 was dat 60 op 1000. In 2012 was 1 op 5 kinderen in Zuid-Afrika wees, in absolute cijfers gaat het om 3,6 miljoen.
Per jaar vinden er ongeveer 2500 adopties plaats in Zuid-Afrika, waarvan 98% binnenlandse en 2% interlandelijke adopties.
(bron: International Social Service, Unicef)

Kinderen die in aanmerking komen voor adoptie
Een kind kan enkel geadopteerd worden als het in zijn hoogste belang is. Een maatschappelijk werker moet onderzoeken of een kind adoptabel is gebaseerd op het feit dat:

  • het gaat om een weeskind die geen voogd of verzorger heeft die hem/haar wil verzorgen;
  • de ouders of de voogd van het kind onvindbaar zijn;
  • hij/zij verlaten is;
  • de ouder(s) of voogd van het kind hem/haar hebben misbruikt of opzettelijk verwaarloosd of hebben toegelaten dat het kind misbruikt of verwaarloosd zou worden
  • het kind een permanente alternatieve plaatsing nodig heeft.
Een kind kan enkel interlandelijke geadopteerd worden als hij/zij minstens 60 dagen in het register voor binnenlandse adoptie werd opgenomen en er geen geschikte adoptieouders gevonden zijn in Zuid-Afrika.

Een kind kan pas geadopteerd worden als de toestemming gegeven is door:
  • Beide ouders van het kind
  • Als de ouder zelf een kind is, moet hij worden bijgestaan door zijn of haar voogd
  • Iedereen die de voogdij heeft over het kind
  • Het kind als hij/zij ouder is dan 10 jaar

Voorwaarden kandidaat-adoptanten (Kandidaat-adoptanten moeten ook aan de Belgische wetgeving voldoen)
De kandidaat adoptanten mogen maximaal 45 jaar oud en minimum 25 jaar oud zijn. Er mogen maximaal al 2 kinderen in het gezin zijn, tenzij men een special needs kind wil adopteren. Tussen het adoptiekind en het jongste kind van het gezin moet er minimaal 2 jaar leeftijdsverschil zijn.

Procedure
  • Het ouderdossier wordt ingediend bij de adoptiedienst in Zuid-Afrika.
  • Een selectie van verschillende kandidaat-adoptieouders wordt door de dienst ter plaatse, voorgelegd aan de geboorteouder(s) of de matching gebeurt door het adoptiecomité (bij verlaten kinderen). Er moet zekerheid bestaan dat het kind adoptabel is en gedurende meer dan 60 dagen geregistreerd is in het Zuid-Afrikaanse register van adoptabele kinderen. Bewijs hiervan wordt uitgegeven door SACA (Centrale autoriteit).
  • Er wordt een rapport opgesteld over de begeleiding van de geboorteouder(s) en over de kandidaat-adoptieouders. Kinderen kunnen pas worden voorgesteld aan ouders in het buitenland als er geen oplossing gevonden wordt in Zuid-Afrika. Een applicatieformulier voor de adoptie moet volgende zaken bevatten:
    • Geschiktheidsvonnis, uigereikt door een gemachtigde autoriteit.
    • ‘Home study’ en andere persoonlijke evaluaties
    • Kopie van identiteitskaarten van de kandidaatadoptanten
    • Geboorteakte van de kandidaatadoptanten, bij aanwezigheid van andere kinderen ook hun geboorteakte.
    • Kopie van huwelijkscertificaat wanneer het een gehuwd koppel betreft. Een bewijs van scheiding indien één of beide kandidaatadoptanten gescheiden zijn. Een overlijdingsakte is nodig wanneer het een weduwe/weduwnaar betreft.
    • Bewijs van goede gezondheid
    • Bewijs over de goede financiële omstandigheden van de kandidaatadoptanten
    • Bewijs van tewerkstelling
    • Bewijs van goed gedrag en zeden
  • Het kinddossier wordt bezorgd aan de adoptiedienst in België en krijgt na bespreking door het multidisciplinair team van de dienst, een beslissing van het VCA.
  • Tijdens het verblijf (+- 21 dagen) ter plaats wordt het kindje overgedragen aan de adoptieouders. Gedurende 2 weken worden de contacten georganiseerd onder toezicht van sociaal werker, deze schrijft ook een rapport aan de rechtbank. Nadien is het aan de rechtbank om de volle adoptie uit te spreken.
  • Na de erkenning van de adoptiebeslissing door de Federale Centrale Autoriteit kunnen de adoptieouders hun kindje meebrengen naar België.

Na de adoptie
Gedurende minimum twee jaar moeten de adoptieouders openstaan voor uitwisseling van brieven, foto’s en follow-uprapporten via de betrokken adoptiediensten.

Overwegingen
Voor het onderzoek heeft het VCA zich voornamelijk gebaseerd op informatie verkregen via de Belgische ambassade in Zuid-Afrika en de South African Central Authority (SACA).

Zuid-Afrika heeft het Haags Adoptieverdrag geratificeerd en de principes van het Haags Adoptieverdrag worden correct toegepast.
De Belgische ambassade in Zuid-Afrika liet weten dat een zelfstandige adoptie in Zuid-Afrika niet mogelijk was, hiervoor werd verwezen naar het Country profile van de Internationals Social Service waarin het volgende wordt geschreven: “SACA will not enter into an adoption working agreement with a foreign country that supports any of the following:
  • Individuals approved by their Central Authority as suitable adoptive parents visiting Child Care Centres to find adoptable children.
  • Privately arranged adoption by unauthorized individuals and organizations.”
De Zuid-Afrikaanse centrale autoriteit bevestigde schriftelijk dat zelfstandige adoptie niet geaccepteerd wordt, er kan enkel via geaccrediteerde adoptiediensten geadopteerd worden.

Beoordeling VCA
Niet elke aanvraag tot zelfstandige adoptie uit Zuid-Afrika heeft dezelfde achtergrond of verloopt via hetzelfde kanaal. Wij geven graag kort mee wanneer er een onderzoek werd afgerond en wat het besluit van VCA was specifiek voor het ingediende kanaal.
Kanaalonderzoek 10/2013: Het kanaal werd afgekeurd aangezien SACA geen zelfstandige adoptie toelaat.