Vruchtbaarheidscijfers

Wat zijn vruchtbaarheidcijfers? 
Op basis van de gegevens van Kind en Gezin worden sinds enkele jaren jaarlijks vruchtbaarheidscijfers berekend. Vroeger gebeurde dat telkens door onderzoekers, sinds 2016 berekent Kind en Gezin ze zelf. Aan de werkwijze wijzigde niets. Voor een schets van de berekeningswijze verwijzen we naar het laatste onderzoeksrapport.

Vruchtbaarheid verwijst hier niet naar de fysiologische capaciteit om zwanger te kunnen worden, maar wel naar het aantal kinderen dat er geboren worden bij vrouwen.
Voor alle duidelijkheid: We spreken hier enkel over vrouwen omdat vruchtbaarheidscijfers ten opzichte van vrouwen berekend worden, maar uiteraard zijn er meestal ook partners betrokken bij de geboorten.

We berekenen leeftijdsspecifieke vruchtbaarheidscijfers (LVC) en het totale vruchtbaarheidscijfer (TVC). 
  • Leeftijdsspecifieke vruchtbaarheidscijfers geven de verhouding weer tussen het aantal kinderen geboren bij vrouwen van leeftijd x en het aantal vrouwen op leeftijd x. Ze drukken dus als het ware uit hoeveel kinderen 100 vrouwen van leeftijd x voortbrengen in een bepaald jaar.
  • Door alle LVC’s op te tellen bekomen we het Totale Vruchtbaarheidscijfer. Die totale vruchtbaarheid drukken we uit in aantal kinderen per vrouw. Eigenlijk is dit een virtueel aantal kinderen dat per vrouw zou geboren worden, omdat het de optelsom is van de leeftijdsspecifieke vruchtbaarheidscijfers die in een bepaald kalenderjaar worden vastgesteld, terwijl vrouwen kinderen krijgen in de loop van meerdere kalenderjaren. Het totale vruchtbaarheidscijfer (TVC) is echter een goede indicator voor de mate waarin vrouwen in een bepaald kalenderjaar kinderen krijgen. We kunnen TVC berekenen per geografisch niveau en/of per nationaliteit van de vrouwen (Belg of niet Belg). 
Opgepast voor de interpretatie van evoluties van het TVC tussen het jaar 2018 en 2019

Het TVC zoals berekend door Kind en Gezin werd mogelijks onderschat voor 2018. Dit komt wellicht door een onderschatting van het TVC bij Belgische vrouwen. Deze onderschatting komt omdat we in 2018 voor een hoger aantal kinderen de nationaliteit van de moeder niet hadden geregistreerd. Omdat deze kinderen niet meegenomen werden in de berekeningen, beschouwen daarom de vruchtbaarheidscijfers voor 2018 als enigszins onvolledig. In 2019 is de kwaliteit van de registratie weer verbeterd. We moeten dus voorzichtig zijn bij het interpreteren van evoluties van 2018 naar 2019, vooral bij de evoluties van de TVC naar nationaliteit.

De vruchtbaarheidscijfers komen uitgebreid aan bod in onze publicatie 'Het Kind in Vlaanderen' in het pdf hoofdstuk over de kinderbevolking .