Het Groeipakket biedt ongelooflijke kansen

Kunnen jullie de positie van het Groeipakket schetsen binnen het gezinsbeleid?
Jo Vandeurzen (JV): 'Door de staatshervorming en de overdracht van de bevoegdheid naar de gemeenschappen kunnen de gezinsbijslagen nu deel uitmaken van een globaal gezinsbeleid. Zo kunnen we de financiële en preventieve ondersteuning in elkaar laten haken. Er zijn zeker mensen geweest die hun vragen hadden. ‘Het Belgische kinderbijslagstelsel bolt toch goed en is een erg complex systeem. Wat is de meerwaarde van het overhevelen naar Vlaanderen?’ Maar de Vlaamse regering en Kind en Gezin hebben met het Groeipakket aangetoond dat er toch nog iets beter kon worden gemaakt voor de Vlaamse gezinnen.'

Diederik Vancoppenolle (DV): 'De hamvraag was: hoe ondersteunen we gezinnen financieel op maat zodat álle kinderen met dezelfde startkansen kunnen opgroeien?'

Welke zijn daarbij de voornaamste ideeën?
JV: 'Om te beginnen is het Groeipakket een recht van het kind geworden, ongeacht de sociale of professionele status van de ouders. Daarnaast zetten we in op rechtvaardigheid, vereenvoudiging en efficiëntie – veel zaken zullen kunnen worden geautomatiseerd. Ten derde is het Groeipakket gericht op een grotere ondersteuning van de jonge en startende gezinnen. En doordat we kunnen afstemmen met schooltoelagen en participatie aan opvang en kleuteronderwijs, stimuleren we gezinnen met een laag inkomen om ook op die manier de ontwikkelkansen van hun kinderen te vergroten. Tot slot zullen mensen kunnen kiezen voor welke uitbetalingskas ze opteren. Nu zijn er te veel kassen: ook die reorganisatie zal een stap voorwaarts betekenen. Het concept dat Kind en Gezin heeft uitgewerkt met het Groeipakket voor elk kind is erg sterk. Het is belangrijk dat het gezinsbeleid zo op een moderne en goede manier gebracht kan worden.'

Het Groeipakket is een recht van het kind geworden, ongeacht de sociale of professionele status van de ouders. Daarnaast zetten we in op rechtvaardigheid, vereenvoudiging en efficiëntie – veel zaken zullen kunnen worden geautomatiseerd.

Is het daarom dat het Groeipakket bij Kind en Gezin past?
JV: 'De missie van Kind en Gezin is van die aard dat je alleen al op basis van die wettelijke opdracht spontaan denkt aan Kind en Gezin om die nieuwe bevoegdheid in onder te brengen. Door de inbedding krijgen de linken met kinderopvang, preventieve gezinsondersteuning, de Huizen van het Kind (HvK) een grotere evidentie. Kind en Gezin heeft internationaal inzake gezinsbeleid de reputatie sterke visies te hebben en heel wat zaken innovatief te hebben ontwikkeld. Wat mij betreft is die inkanteling dus een erg goede zaak. Zeker in de eerste fase wordt daar een meerwaarde gecreëerd door het samen sporen met de HvK en de preventieve gezinsondersteuning. Het moeilijke van het verhaal is: omdat je met heel veel complexiteit zit, moet er ook veel aandacht besteed worden aan de verworven rechten en de (lange) transitieperiode. Dit heeft heel veel denkwerk gekost om er een goede constructie van te maken maar evaluaties zijn op termijn niet uit te sluiten.'

Welke zijn de relevante ijkers uit het cijferrapport Kind in Vlaanderen (KiV) voor het Groeipakket?
DV: 'De cijfers die we in KiV brengen over inkomen, arbeid en armoede hebben we ten dele benut in heel de simulatie-oefening. We hebben inkomensgegevens gekocht bij de Kruispuntbank Sociale Zekerheid, de best beschikbare gegevens om de beslissing van de kinderbijslag op te baseren, en die gegevens ontsluiten we sinds vorig jaar ook in KiV. Daaruit blijkt dat een behoorlijk aandeel kinderen in een gezin woont met een beperkt inkomen. De keuze van de toeslagbedragen en inkomensgrenzen is echt wel van belang en daar hebben we met de analyse van de verfijnde cijfers het verschil gemaakt. Voordien waren er louter steekproefgegevens van enkele duizenden kinderen beschikbaar. Ik had nooit mee de verantwoordelijkheid durven te dragen om op basis daarvan een budget van 3,5 miljard euro te verdelen.'

Zijn er nog blinde vlekken in KiV? Info die ook relevant zou zijn voor het Groeipakket maar helaas niet in een verzamelbaar cijfer te vertalen is?
DV: 'Met het Groeipakket hebben we geprobeerd een systeem op poten te zetten dat aangepast is aan hoe gezinnen vandaag samengesteld zijn, uit elkaar gaan en opnieuw samengesteld worden. Qua cijfergegevens zijn die reële samenlevingsvormen niet helder in beeld. We moeten ons hier baseren op kleine steekproeven. Wij kijken naar kinderen op basis van domiciliegegevens maar weten niet: zijn dat nieuw samengestelde gezinnen of reële gezinnen? Voor kinderen zijn dat heel belangrijke en relevante zaken. In het oude systeem kon aan slechts een van de partners kindergeld worden toegekend, in het nieuwe systeem wordt het mogelijk de kinderbijslag aangepast in 2 gezinnen toe te kennen.'

Welke zijn de quick wins die jullie nog willen realiseren in deze legislatuur?
JV: '(Lacht): Het zal een hele klus zijn om de start tegen 2019 te realiseren. Het aantal samenwerkingsakkoorden dat we in functie daarvan nog moeten sluiten, is niet te onderschatten. Dat iedereen maar beseft dat we niet kunnen improviseren met de uitbetaling van de kinderbijslag.'

DV: 'Het zijn sowieso al twee intense jaren geweest, maar er volgen nog zeker drie even intense. Er moeten nog veel beleidsdetails verfijnd worden, er moeten nieuwe afdelingen binnen Kind en Gezin en een nieuw agentschap opgericht worden, personeel moet worden overgeheveld, procedures herschreven, datastromen ontwikkeld, ICT-toepassingen ontwikkeld… We gaan dat moeten doen met medewerking van de mensen van Famifed, wat eigenlijk niet hun kerntaak is maar hun expertise en menselijke capaciteit zal hoe dan ook noodzakelijk zijn. Mocht alles qua voorbereiding klaar zijn om uit te rollen 1 januari, zou dat een knalprestatie zijn.'

Bekijk ook het rapport Kind in Vlaanderen