Huid

De huid is opgebouwd uit de epidermis (opperhuid) en de dermis (onderhuid). Deze zijn bij een pasgeboren en voldragen kindje zeer goed ontwikkeld.

Om de lichaamstemperatuur goed op peil te kunnen houden is het hoofd en vooral het gelaat het belangrijkste lichaamsdeel. De epidermis beschermt tegen vochtverlies, toxische stoffen, koude, fysische traumata en infecties.

De geboorte beïnvloedt de rijping van de huid. Vanaf dit ogenblik zal de opperhuid in dikte gaan toenemen.

Bij een prematuur geboren kind is de opperhuid immatuur. Dit betekent dat de barrièrefunctie nog onvoldoende is ontwikkeld. Het warmteverlies van het lichaam wordt tegengegaan door o.a. verblijf in een couveuse. De premature huid is ook extreem gevoelig aan fysische traumata zoals bv. de kleefband van een infuus. Het verwijderen van kleefband resulteert dikwijls in littekens.

Voor 36 weken zwangerschap zijn de zweetklieren (aanwezig in de onderhuid) nog niet functioneel. Voor deze leeftijd worden dan ook geen zweetdruppeltjes gevormd op het voorhoofd als het kind hevig huilt (emotioneel zweten).

Aardbeivlek

Een aardbeivlek (frambozenvlek)  
  • behoort tot de groep van tubereuze of oppervlakkige hemangiomen en zijn helderrode, scherp afgegrensde uitstekende letsels.
  • Het is een goedaardige vasculaire tumor (woekering van haarvaatjes) die ontstaat de eerste weken en geleidelijk aan groeit tot de leeftijd van 6 à 10 maanden.
  • Komt meer voor bij meisjes en dikwijls in het hoofd-halsgebied. Grootte en aantal kunnen enorm variëren.
  • 50% verdwijnt tegen de leeftijd van 5 jaar, 90 % op de leeftijd van 10 jaar.
  • Complicaties zoals ulceraties, bloedingen, secundaire infectie en visusstoornissen (bij aanwezigheid rond de oogleden) kunnen optreden.
  • Er is mogelijks een erfelijke aanleg.

Atopisch eczeem

Dit is een veel voorkomende vorm van eczemateuze aandoening bij kinderen naast contacteczeem en seborreïsche dermatitis (ontsteking van de talgkliertjes in de huid).

Een atopische huid is gevoelig aan verschillende factoren die jeuk uitlokken zoals wol, zeep, koude lucht en voedselallergenen.
Er verschijnen droge plekken, verspreid over het lichaam. Krabletsels bij hevig jeuken, kunnen een secundaire infectie veroorzaken.

Een goede lokale behandeling en preventieve adviezen zijn nodig.

De huid kan gehydrateerd worden met ongeparfumeerde huidlotion en met neutrale badolie welke enkele minuten nadat kind in het bad wordt gezet aan het water wordt toegevoegd.

Café-au-lait vlekken

Café-au-lait vlekken zijn ronde, ovale, lichtbruine pigmentatievlekken, variërend in grootte.De vlekken kunnen overal op het lichaam voorkomen.

Ze zijn aanwezig bij de geboorte of verschijnen in de eerste levensmaanden. Ze kunnen in aantal toenemen met de leeftijd. Bij een uitbreiding tot minimum 6 vlekken moet men denken aan een link met bepaalde genetische aandoeningen (neurofibromatosis of de ziekte von Recklinghausen).

Behandeling is meestal niet nodig. Voor storende letsels kan lasertherapie worden aangewend.

Contacteczeem

Bij contacteczeem is er enerzijds een irritatieve dermatitis bv. in de peri-orale streek (door speeksel, vruchtensap), en de peri-anale streek (door diarree). 

Anderzijds is er ook de allergische contactdermatitis overal op het lichaam. Dit is een overgevoeligheid aan bepaalde allergenen.

Cutis marmorata

Cutis marmorata is een netwerkvormige roze verkleuring van de huid.

Dit is een vasomotore reactie op koudetoestanden (heeft betrekking op zenuwen en spieren die ervoor zorgen dat de bloedvaten vernauwen of verwijden) en heeft verder geen betekenis.

Desquamatie (vervellen)

Desquamatie kan algemeen zijn of in bepaalde zones. We zien dit vooral bij dysmature baby’s de eerste dagen na de geboorte.

Harlekijnfenomeen

Het harlekijnfenomeen is een vasomotore reactie van de huid waarbij één lichaamshelft bleek is en de andere helft rood.

Deze aandoening is van voorbijgaande aard.

Impetigo

Impetigo is een zeer besmettelijke bacteriële huidinfectie die voornamelijk wordt veroorzaakt door stafylokokken.

De aandoening wordt gekenmerkt door vorming van uit papels, pustels en vesikels. Typisch zijn de honinggele korsten.
De behandeling bestaat uit het lokaal ontsmetten en droog houden van de letsels. Meestal is antibioticatherapie (lokaal of algemeen) nodig.

Opgelet!
Advies van een arts is nodig.

Lanugo

Dit zijn de donshaartjes die bij een baby voorkomen op de rug, de schouders en de wangen. Bij te vroeg geboren baby’s is dit meer uitgesproken aanwezig. Lanugo verdwijnt spontaan in de eerste weken.

Luierdermatitis

Luierdermatitis is de verzamelnaam voor verschillende vormen van irritatie en ontsteking van de huid in de luierstreek.

Het is een van de meest voorkomende huidaandoeningen bij jonge kinderen. Tot 35 % van de kinderen kunnen op een gegeven moment last hebben van dermatitis in de periode dat ze luiers dragen.
Het ontstaansmechanisme van luierdermatitis is nog grotendeels onopgehelderd.

Volgende uitlokkende factoren spelen een rol: bacteriën zetten urine om in ammoniak. Dit verhoogt de zuurtegraad van de huid in de luierstreek. Urine is op zich al irriterend voor de huid. In een zuur milieu wordt de huid nog gemakkelijker geïrriteerd door de stoffen uit urine en stoelgang.
Een warme, vochtige omgeving maakt de huid bovendien nog gevoeliger voor beschadiging.
Zones met de meeste wrijving worden het gemakkelijkst aangetast.

Opgelet!
De aangetaste zone kan worden bijbesmet met Candida albicans, een schimmel die tevens verantwoordelijk is voor spruw.

Preventie
Vermijd luierdermatitis door de luierstreek goed droog te houden. Dit gebeurt in de eerste plaats door frequent de luier te wisselen, in principe na iedere stoelgang of telkens als het kind plast. Het is niet echt duidelijk welk type luier best beschermd tegen luierdermatitis. Een wegwerpluier met superabsorberende gel lijkt wel beter te zijn dan wasbare luiers ter preventie van luierdermatitis. Een luier (zowel wegwerp als wasbare) met ademende buitenwand lijkt beter te zijn dan een afsluitende buitenlaag. Een luier met geïmpregneerde binnenkant is beter dan een gewone binnenkant.

Stoelgang wordt het best verwijderd met lauw water, milde zeep en een zachte doek.

De nieuwere generatie vochtige doekjes kunnen gebruikt worden wanneer er geen water en zeep voorhanden zijn, maar ze worden niet aanbevolen voor herhaaldelijk dagelijks gebruik op delicate, afgesloten zones.

Breng bij beginnende tekenen van luierdermatitis (bv. roodheid) een waterwerende beschermende laag luierzalf (op basis van witte vaseline, zinkoxide, dexpanthenol) aan. Deze hoeft niet bij elke luierwissel te worden verwijderd. Deze producten zijn te verkrijgen in de apotheek of in de handel.

Miliaria cristallina en miliaria rubra

Miliaria cristallina en miliaria rubra zijn witte of rode blaasjes en papeltjes in het aangezicht. Ze treden op wanneer het kind in een warme en tevens vochtige omgeving vertoeft.

Oorzaak zijn verstopte en opgezette zweetklieren. Milaria verdwijnt spontaan wanneer de temperatuur en vochtigheidsgraad dalen.

Milia

Milia zijn witte speldenknopgrote knobbeltjes vooral op de neus, maar ook op de kin en de wangen. Het zijn verstopte talgklieren. Tijdens de eerste levensweek verdwijnen ze spontaan.

Moedervlek (melanocyt naevi)

Een moedervlek (melanocyt naevi) is een donkerbruine vlek, glad of verheven, eventueel met haar begroeid. De vlek is aanwezig bij de geboorte of verschijnt in de eerste levensmaanden. De vlek groeit mee met het lichaam.

Mongolenvlek

Een mongolenvlek is een donkere (blauwgroene of blauwgrijs) vlek aan de onderzijde van de rug bij pasgeborenen of kinderen. Ze komt veel voor bij het negroïde en het Aziatische ras.

Oorspronkelijk kwamen deze vlekken alleen bij mensen van het Mongoloïde ras voor, vandaar de naam 'mongolen vlek'. De vlek ontstaat doordat de huid op die plaats meer pigmentcellen (melanocyten) bevat dan elders. De vlek is meestal onregelmatig van vorm en kan enkele millimeters maar ook handpalmgroot zijn.

Een mongolenvlek is niet kwaadaardig en geeft geen klachten.

De vlek is aanwezig bij de geboorte of verschijnt tijdens de 1ste levensjaren. De vlek verdwijnt meestal voor het 4de levensjaar.

Ooievaarsbeet

De ooievaarsbeet (salmon patch) is een rozig gekleurde zone op de middellijn voorkomend, meestal in de nek (stork bite = ooievaarsbeet), op het voorhoofd (angel kiss) en soms boven de oogleden, onder de neus en boven de lip.

Het is een capillaire malformatie. Komt voor bij 50% van de pasgeborenen zowel bij meisjes als bij jongens. De meesten verdwijnen spontaan voor de leeftijd van 1 à 2 jaar. Sommigen blijven zichtbaar op volwassen leeftijd, vooral de ooievaarsbeet in de nekzone.

Behandeling is niet nodig.

Seborreïsch eczeem

Seborreïsch eczeem begint ongeveer op de leeftijd van 1 maand tot 1 jaar, soms zelfs later. Symptomen zijn een schilferende, droge hoofdhuid. Andere aangetaste plaatsen zijn het gelaat, de nek, de luierstreek, liesplooien, wenkbrauwen.

De oorzaak is onbekend. Bij veralgemening is verwijzing noodzakelijk.

Toxisch erytheem

Toxisch erytheem zijn rode vlekjes met centraal een wit puntje. Ze verschijnen de 2de à 3de levensdag en wordt opgemerkt bij 25% van de pasgeborenen (meestal in de kraaminrichting). Ze verdwijnen spontaan.

Vernix caseosa

Vernix caseosa is een grijswitte stof die het hele lichaam van de pasgeborene bedekt en beschermt tegen afkoeling en infectie.

Het bestaat uit afscheiding (secreties) van talgklieren, epitheliale cellen, lanugo en cholesterol. De vernix hoeft niet afgewassen te worden en wordt spontaan geabsorbeerd of schilfert gewoon af in de eerste dagen.

Wijnvlek

Wijnvlekken (naevus flammeus) zijn paarse of rode vlekken, aanwezig bij de geboorte. Ze groeien proportioneel met het lichaam mee.

Het zijn capillaire malformaties en verdwijnen niet spontaan. Studies tonen geen voordeel in het vroegtijdig behandelen met laser in de kinderjaren. Afhankelijk van de plaats van voorkomen is behandeling op jonge leeftijd soms wenselijk om psychische redenen.

Zuigelingenacné

Zuigelingenacné is soms aanwezig bij de geboorte maar treedt meestal op 2 à 3 weken na de geboorte. Kenmerkend zijn de papels en pustels op de wangen en het aangezicht. Deze verdwijnen spontaan en een behandeling is meestal niet nodig.