Kind in Vlaanderen 2013

20 juni 2014

Kinderbevolking
In 2013 waren er 68 135 geboorten bij moeders met een woonplaats in het Vlaamse Gewest, een daling van 1,9% ten opzichte van 2012. Daardoor ligt het geboortecijfer volgens Kind en Gezin voor het eerst sinds 2007 terug onder de 69 000 kinderen. De daling die begon in 2011 zet zich dus verder. Enkel in Vlaams-Brabant werden er meer kinderen geboren dan in 2012.

Het totale vruchtbaarheidscijfer (TVC) neemt af en ligt op het niveau van 2005. Het TVC daalt sterker bij vrouwen van niet-Belgische nationaliteit. Er is sprake van een fors uitstel van vruchtbaarheid. Het vruchtbaarheidscijfer van 35- tot 40-jarige vrouwen ligt nu voor het eerst zelfs hoger dan dat van vrouwen tussen 20 en 25 jaar.

Door de daling van het geboortecijfer neemt het aantal kinderen jonger dan 3 jaar af, maar het aantal kinderen tussen 3 en 12 jaar neemt toe zodat de bevolkingsgroep jonge kinderen (jonger dan 12 jaar) sinds 2002 nooit groter was dan op 1 januari 2013.

Diversiteit
We schetsen de diversiteit aan de hand van gegevens over nationaliteit en de taal moeder-kind.

Evolutie van nationaliteit in de laatste 10 jaar
Uit de registraties van Kind en Gezin blijkt dat 24,6% van de kinderen geboren in 2013 een moeder heeft die bij haar geboorte niet de Belgische nationaliteit had. Dit percentage is licht toegenomen tegenover 2012 (+0,4 procentpunt). Het gaat om ruim 150 verschillende nationaliteiten. De meest voorkomende zijn Marokkaans (4,8%), Turks (2,3%) en Nederlands (1,9%). 10 jaar geleden bedroeg het percentage 17,6 (toename met 7 procentpunten).

Uit cijfers van de federale overheid (ADSEI) blijkt dat in 2013 8,1% van de kinderen jonger dan 12 jaar een vreemde nationaliteit had. Dat is een sterke stijging van het aandeel kinderen met een niet-Belgische nationaliteit ten opzichte van 2003, toen het aandeel 4,1% bedroeg.

Taal moeder-kind
Bij een kwart van de kinderen geboren in 2013 is het Nederlands niet de taal tussen moeder en kind. In tegenstelling tot voorgaande jaren, blijft dit aandeel nagenoeg gelijk.
Frans is de meest gebruikte andere taal (5,2%). Arabisch en Turks komen respectievelijk op de tweede en derde plaats. Kind en Gezin bekijkt de taal waarin de moeder met het kind praat, wat niet noodzakelijk betekent dat de moeder geen Nederlands spreekt of begrijpt en/of dat er niemand anders in het gezin Nederlands spreekt met het kind. In 2013 registreerde Kind en Gezin zo’n 70 verschillende talen als taal moeder-kind. Ook hier doen zich grote provinciale verschillen voor.

(Kans)armoede bij jonge kinderen
De kansarmoede-index (die meer omvat dan inkomensarmoede) stijgt verder en bedraagt in 2013 11,2%. Meer dan de helft van de kinderen in kansarmoede woont in de 13 centrumsteden en 64% heeft een moeder van niet-Belgische origine.
De kansarmoede-index van 2013 ligt 5,15 procentpunten hoger dan in 2001. Tot 2005 steeg de index eerder beperkt, vanaf 2005 nam de index jaar na jaar toe, maar sinds 2010 is de stijging sterker.

Dat minstens 10% van de jonge kinderen leeft in een kwetsbare (financiële) situatie wordt bevestigd door cijfers over het aantal kinderen in Vlaanderen dat recht heeft op een verhoogde tegemoetkoming in de ziekteverzekering. In 2013 had zo’n 15% van de 0 tot 5-jarigen recht op een verhoogde tegemoetkoming.

Kinderopvang
In totaal maakt 51% van de kinderen tussen 2 maanden en 3 jaar gebruik van formele opvang, een stijging met 1,6 procentpunten ten opzichte van 2012.
Uit dezelfde tellingen blijkt ook dat bijna 60% van de kinderen van 1 tot 2 jaar gebruikmaakt van de door Kind en Gezin ‘vergunde’ opvang. Op basis van onderzoek stelden we vast dat het aandeel kinderen dat regelmatig informeel (o.m. bij grootouders) opgevangen wordt, is afgenomen t.o.v. 2009. 17% wordt opgevangen in het informele circuit, meestal door grootouders. In 2004 was dat nog 34,8%.
In de leeftijdsgroep van 2,5 tot 12 jaar maakt 2 op de 3 kinderen (minstens) regelmatig gebruik van kinderopvang, zowel formeel (bv. school) als informeel.

Kind in Vlaanderen 2013
In navolging van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind uit 1989 werd het belang van een betrouwbare en systematische opvolging van de leefsituatie van kinderen benadrukt. Kind en Gezin wil met de jaarlijkse publicatie van ‘Het kind in Vlaanderen’ de maatschappelijke en wetenschappelijke aandacht voor jonge kinderen hoog houden. 

Deze perstekst bevat slechts een greep uit de informatie in het rapport. Een veelheid aan thema’s komen aan bod zoals o.m. gezinssituatie, gezondheid en ontwikkeling van jonge kinderen, gezondheidsgerelateerd gedrag, kindermishandeling, kinderen in begeleiding. Waar mogelijk trachten we de situatie van de Vlaamse kinderen te vergelijken met deze van kinderen uit andere Europese landen.

pdf Kind in Vlaanderen 2013 (1MB)
pdf Rapport ‘De recente evolutie van de vruchtbaarheid in het Vlaamse Gewest: 2012-2013’ van prof. Jan Van Bavel & Yolien De Hauw (1MB)