Principes positief opvoeden


Werk aan een ondersteunende en warme relatie met een kind

Dat kan door goed te kijken en te luisteren naar wat het kind nodig heeft en daarop in te gaan. Het kind wordt hierdoor gestimuleerd en voelt zich veilig en geliefd.

  • Baby’s hebben affectie en geborgenheid nodig. Door een baby aandacht te geven, door liefdevol voor hem te zorgen, een fijne sfeer te creëren, … zal hij het gevoel hebben dat hij aanvaard en gerespecteerd wordt. Hierdoor zal hij zich evenwichtiger en sneller ontwikkelen dan kinderen die deze positieve relatie missen.
  • Kinderen hebben betrokken en stimulerende ouders nodig. Betrokkenheid toon je door snel op te merken dat een kind iets nodig heeft en er ook gepast op te reageren. Laat zo veel mogelijk blijken dat je de prestatie van het kind waardeert en zet het ertoe aan om nieuwe dingen te leren.
  • Praat in een open sfeer met een kind en breng zijn en jouw gevoelens onder woorden. Luister naar datgene wat een baby in zijn woorden of gedrag uitdrukt en benoem dat.

Kijk altijd op een positieve manier naar een kind

Elk kind is anders en kan andere dingen. Dit heeft zowel te maken met wie het kind is als met zijn leeftijd en ontwikkeling. Daarom is het belangrijk om een kind goed te leren kennen. Blijf altijd oog hebben voor wat het goed doet en goed kan.

In de opvang

Er zijn denkers en doeners, snelle en trage eters, kinderen met een mama, papa en één zus en kinderen met twee mama’s en papa’s en (half)broertjes en (half)zusjes om zich heen, ... Respecteer die verschillen en speel erop in. Een kind kan zich pas goed voelen als het mag zijn zoals het is. Dit is voor elk kind belangrijk, maar zeker voor het kind dat tot een minderheidsgroep behoort.

Heb realistische verwachtingen van het kind

Kinderen leren het meest van positieve aandacht en steun. Vraag dingen aan je kind die het begrijpt en al aankan.

Als ouder of begeleider moet je bv. beseffen dat wanneer een peuter 10 minuten geconcentreerd met iets bezig is, dit voor hem een hele prestatie is. Stelt iemand de peuter een vraag, dan is het normaal dat hij dit na enkele minuten al vergeten is. De peuter vergeet effectief grenzen, 100 keer herhalen is echt nodig. Mag de peuter iets niet, zorg er dan voor dat hij dit zeker hoort. Spreek het kind op ooghoogte aan wanneer je dicht bij hem bent. Op drie meter afstand hoort een kind je niet.

Wees heel duidelijk over wat jij wil. Als een kind iets doet wat je niet wil, kan je daar het best snel en duidelijk op reageren. Let op je intonatie. Zorg voor een afstemming tussen de verbale boodschap ("Nee, mag niet.") en de non-verbale houding (zonder daarbij te glimlachen). Dit komt veel geloofwaardiger over.

Toon begrip voor het kind

Een peuter leert zelfstandig worden. Hij wil van alles bereiken, maar wordt daarbij in zijn ogen gehinderd door anderen of door zijn eigen beperkingen. Hierover kan hij wel eens (hevig) gefrustreerd zijn. Benoem de frustraties van het kind en toon begrip voor zijn gevoelens. Dat is niet hetzelfde als toegeven!

Zeg bv.: "Ik weet wel dat je het niet leuk vindt dat je niet in dat fotoboek mag kijken." of "Je bent boos omdat ik niet goed begrijp wat jij me vertelt."

Al ben je als opvoeder gegeneerd, kwaad, lastig omdat een kind midden in de winkel een woede-uitbarsting krijgt, toch heeft een peuter jou nodig om weer uit die bui te raken. Vaak is het kind na zo’n bui helemaal in de war en verdrietig, omdat het niet altijd goed begrijpt wat hem overkomen is.

Hanteer gepaste opvoedingsvaardigheden

Bied structuur en regels aan

Elk kind heeft structuur en regels nodig. Regelmaat in de dagindeling en duidelijke regels maken de gebeurtenissen voorspelbaar. Dat geeft een kind een gevoel van veiligheid en zekerheid. De manier waarop een opvoeder structuur en regels biedt, zal verschillen van kind tot kind. Het temperament en de leeftijd van een kind spelen daarbij een rol.

Een peuter probeert heel veel uit. Hij doet dat niet om jou te pesten. Hij wil gewoon goed leren wat er kan bij jou. En om dat te kunnen onthouden, moet hij heel vaak je regels horen, elke dag opnieuw, altijd dezelfde.

Stimuleer een kind

Een kind heeft een stimulerende omgeving nodig waarin het dagelijks geprikkeld wordt en op ontdekking kan gaan. Stimuleren is in de eerste plaats inspelen op datgene waarmee een kind bezig is, maar ook je kind aanzetten tot nieuwe onbekende activiteiten.

Laat als ouder of begeleider zo veel mogelijk blijken dat je waardeert wat het kind kan en geef het een duwtje in de rug om nieuwe dingen te leren.

Zorg goed voor jezelf als ouder/begeleider

Neem regelmatig tijd voor jezelf! Opvoeden is makkelijker als je ontspannen bent en je goed in je vel voelt. Jonge ouders, vooral moeders, hebbenhun ouders ook nog een eigen leven hebben.

Voor begeleiders in de kinderopvang gaat het hier voornamelijk om een evenwicht te vinden tussen privé-leven en professioneel leven.

Opvoeden kan fijn zijn, maar ook moeilijk. Door negatief te denken wordt de situatie niet beter. Let op dat negatieve gedachten geen extra stress veroorzaken. Deel je vragen en zorgen over opvoeding: met de partner, familie of vrienden. Accepteer ook praktische hulp van familie of schakel een hulp in voor het huishouden. Tijdig steun zoeken voorkomt dat de situatie je te veel wordt.

Probeer te blijven kijken naar wat wel goed loopt of pep je op met bemoedigende gedachten, zoals ‘Elk kind is wel eens stout en ongehoorzaam, ik moet gewoon blijven volhouden.’ of ‘Ik heb niet toegegeven aan mijn kind toen het krijste en tierde om een snoepje. Dat heb ik goed gedaan.’

Bekijk ook ...