Hoe kan je je kind(eren) doorheen een scheiding helpen?


Zorgen voor voorspelbaarheid

Na een scheiding verandert er heel wat voor een kind. Het is belangrijk dat kinderen kunnen terugvallen op zaken die niet veranderen. Wijzig bijvoorbeeld het dagritme en vaste rituelen (o.a. eet- en slaapmomenten) niet. Dit biedt rust en veiligheid voor een kind. Bij borstvoeding is het zoeken naar hoe het contact met de andere ouder kan gewaarborgd worden. Het is ook aangewezen om andere contexten, zoals de kinderopvang/school of contacten met vriendjes en familie zoveel mogelijk te behouden.

Aandacht voor de overgangen

De overgang voor een kind van de thuissituatie bij de ene ouder naar de andere ouder, is ook voor jonge kinderen moeilijk. Ouders merken vaak dat hun kind na deze overgang nood heeft aan ontlading en steun om zich opnieuw aan te passen. Bij baby’s en peuters heeft dit te maken met hun ontwikkeling. Als ze bij de ene ouder zijn, kunnen ze zich geen beeld oproepen van de andere ouder. Help je kind daarbij door een voorwerp van de andere ouder (een knuffel, een foto,…) voor je kind te hebben.

Praten over een scheiding

Hoe jong je kind ook is, het is altijd beter om het zo snel mogelijk te vertellen wat er speelt. Als je de woorden en je manier van uitleggen aanpast aan zijn leeftijd, blijft er altijd wel iets bij hem hangen. Zo begrijpt hij tenminste iets beter wat er gebeurt en kan hij al een beetje wennen aan het idee.

  • Een jong kind heeft nood aan duidelijkheid over hoe zijn dagelijkse leven er zal uitzien en om daar uitgebreid bij stil te staan: bij wie ga ik wonen? Waar ga ik slapen? Wie brengt me en haalt me op? Een visuele voorstelling (bv. met een dagkalender) kan jonge kinderen helpen.
  • Gebruik eenvoudige woorden. Vertel bijvoorbeeld: 'Papa en mama kunnen niet meer bij elkaar wonen. Dat komt omdat ze altijd ruzie maken. Die ruzie maakt ons allebei verdrietig. Als papa (of mama) ergens anders gaat wonen, hebben we niet zoveel ruzie meer.'
  • Vertel het zo vaak als nodig is. Waarschijnlijk dringt het nieuws niet meteen tot je kleine door. Bij kleine kindjes, kan je er bijna vanuit gaan dat je het meerdere keren aan hem zult moeten uitleggen. Het gebeurt ook regelmatig dat kinderen het gewoon niet willen geloven. Probeer begripvol te reageren als je kind zo’n ontkenningsfase doormaakt. Maak wel duidelijk dat jullie besluit vaststaat en dat het niet meer zal veranderen.
  • Soms praat een kind makkelijker tijdens een leuke activiteit, bv. tijdens een wandeling, na het samen lezen of tijdens een uitje. Kinderboekjes kunnen een heel goede manier zijn voor kinderen om de situatie te begrijpen. Ook andere vertrouwensfiguren kunnen helpen om uit te leggen wat er gebeurt.

Contact met de co-ouder

Het is vaak een uitdaging voor ouders om doorheen een proces van scheiding toch gericht te blijven op een positieve opvoeding. Je scheidt van elkaar als partners, maar je blijft de rest van je leven samen de ouders van de kinderen.

  • Probeer als ouder conflicten los te laten en probeer in het bijzijn van je kind geen ruzie te maken. Als je regelmatig overlegt over de kinderen of je zet een uitgebreide ouderschapsovereenkomst op papier, hoeft je kind geen boodschapper te spelen. Bij kleine kinderen kan een heen-en-weerboekje met vorderingen, bedenkingen of praktische info helpen om op de hoogte te blijven.
  • Een ouderschapsplan (eventueel opgesteld met hulp van een professional) met duidelijke afspraken en procedures over opvoedingszaken kan helpen om de relatie met de co-ouder gaande te houden en zo stabiliteit en duidelijkheid te bieden aan de kinderen. Op die manier kunnen jullie afstand houden van elkaar met het gerust gevoel dat de zaken op voorhand goed doorgesproken zijn.
  • Kinderen hebben nood aan een warme, veilige omgeving die hen beschermt en hun ontwikkeling stimuleert. Een positieve, liefdevolle relatie met beide ouders is belangrijk om kinderen optimale ontwikkelingskansen te geven. De regels kunnen in de twee huizen verschillend zijn. Een kind kan meestal soepel omgaan met dit verschil. Het is voor een kind aangenaam als het weet dat de ouders elkaars regels kennen en het verschil respecteren. Zorg dat je kind niet het gevoel krijgt te moeten kiezen tussen beide ouders en laat het toe de andere ouder graag te zien.

Zorg goed voor jezelf

Je kind heeft zijn ouders erg nodig doorheen de periode van een scheiding, maar je kan er als ouder pas zijn voor je kind als je ook goed voor jezelf zorgt. Heftige emoties zoals woede, rouw, angst en verdriet zijn in die periode niet ongewoon. Zorg dat die gevoelens niet in de weg zitten tussen jou en je kind. Praat erover met iemand uit je omgeving, je verpleegkundige van Kind en Gezin of zoek professionele hulp. Steun is belangrijk om negatieve effecten van stress te voorkomen. Zorg voor positieve relaties in je leven en maak tijd voor dingen die je leuk vindt. Onthoud dat verandering een geleidelijk proces is, stel realistische doelen en probeer niet alles tegelijkertijd te bereiken.

Waar kan je terecht voor extra ondersteuning?

  • Kind en Gezin-Lijn
  • Centra Algemeen Welzijnswerk 078 150 300 – Gratis informatie en advies omtrent hulp- en dienstverlening voor niet-samenlevende ouders: bemiddeling in familiezaken (scheidings- en ouderschapsbemiddeling), juridische procedures, ouderschapstherapie, opvoedingsondersteuning, bezoekruimte.
  • Centra Geestelijke Gezondheidszorg - Een aantal van deze centra bieden het therapeutische groepsprogramma voor gezinnen die vastgelopen zijn in conflicten rond (echt)scheiding.
  • tZitemzo (vroeger Kinderrechtswinkel) 09 233 65 65 – Gratis en anoniem juridische informatie en advies over kinderrechten, de wet en minderjarigen.
  • Justitiehuis - Kosteloos en anoniem advies door advocaten en justitieassistenten omtrent niet-samenlevende ouders. Als ouders apart gaan wonen.