Soorten


Zuigelingenvoeding

Flesvoeding wordt geproduceerd op basis van koemelk, sojamelk of geitenmelk. Hoewel de basis ongeschikt is voor baby's, voldoet de melk na een reeks aanpassingen aan de behoeften van baby's en aan de wettelijke Belgische en Europese normen. 

Kinderen krijgen bij voorkeur een aangepaste melkvoeding tot de leeftijd van 3 jaar. Het gaat dan om, in volgorde, startvoeding, opvolgvoeding en groeimelk. Het is immers moeilijk voor baby's en peuters om met uitsluitend gewone koemelk binnen de Europese en Belgische voedingsaanbevelingen betreffende eiwit-, ijzer- en vitamine D-inname te blijven.

Soorten

  • startvoeding (eersteleeftijdsmelk): vanaf de geboorte tot 6 maanden.
  • opvolgvoeding (tweedeleeftijdsmelk): vanaf 6 maanden. Opvolgvoeding wordt gecombineerd met vaste voeding. Ze wordt bij voorkeur gegeven tot de leeftijd van 18 maanden. 
  • groeimelk: tussen 12 en 18 maanden kan ook overgeschakeld worden op groeimelk. Groeimelk is verrijkt met mineralen, vitaminen en essentiële vetzuren t.o.v. koemelk. Geef bij voorkeur groeimelk die niet gezoet is (zie benamingen bij koolhydraten die wijzen op aanwezigheid van suikers) en geen toegevoegde smaak bevat. Bij groeimelk met toegevoegde smaak kan een kindje namelijk de originele melksmaak verleren.

Verander op andere momenten niet van melk, tenzij er zich problemen voordoen.

  • dieetvoeding: voor baby's die geen gewone babyvoeding verdragen of om medische redenen geen gewone babyvoeding mogen drinken.

Raadpleeg altijd je arts of verpleegkundige vooraleer van voeding te veranderen. Een aantal problemen hebben niet met voeding te maken.


Te koop

  • in de apotheek: start-, opvolg- en dieetvoeding.
  • in de warenhuizen: opvolgvoeding, groeimelk en soms ook startvoeding.

Kant-en-klare flesvoeding

  • Kant-en-klare flesvoeding is praktisch.
  • Bereidingsfouten zijn uitgesloten.  
  • Kant-en-klare flesvoeding heeft een beperkte houdbaarheid: controleer de houdbaarheidsdatum op het etiket bij aankoop. Bewaar een geopende verpakking maximaal 24 uur gekoeld.
  • Kant-en-klare flesvoeding is iets duurder.

Er is geen verschil tussen poeder- of de vloeibare vorm van eenzelfde soort melk. De poedervorm wordt aangelengd met water en heeft daarna een soortgelijke voedingswaarde als de vloeibare vorm.

Andere melk of drank

Soja

  • Start- of opvolgvoeding op basis van soja is geschikt voor kinderen tot 12 à 18 maanden. Momenteel zijn deze niet beschikbaar op de Belgische markt. Deze voeding is plantaardig en aangepast aan de behoeften van een baby. Er is ook groeimelk op basis van soja op de markt.
  • Gewone sojadranken en sojadesserten zijn nutritioneel niet aangepast aan de behoeften van een zuigeling en kunnen niet gegeven worden.
  • Gewone sojadranken en sojadesserten die verrijkt zijn met calcium mogen, net als gewone melk en melkdessertjes, tussen 2 en 3 jaar geleidelijk gecombineerd worden binnen de aanbevolen hoeveelheden. Melkvoeding brengt immers voordien al voldoende eiwitten aan.
Andere melken
  • Sommige warenhuizen, natuurvoedingswinkels, enz. verkopen zuigelingenvoedingen van huismerken of minder gekende voedingsfirma's die voldoen aan de normen. Vraag hierover advies aan je verpleegkundige.

Niet geschikt

Onderstaande melksoorten voldoen niet aan de behoeften van een baby. Ze kunnen tot tekorten leiden.  

Gewone koemelk

  • Rauwe melk
    Het consumeren van rauwe melk wordt, zeker voor ouderen, kinderen en zwangere vrouwen, afgeraden. Zie 'Meer weten' voor de brochure van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen 'Rauwe melk, verhitten vóór consumptie!'.
  • Magere, halfvolle en volle koemelk zijn ongeschikt voor baby’s.
    • De vertering verloopt moeilijk.
    • Het teveel aan eiwitten belast de baby's nieren en kan tot overgewicht leiden.
    • Koemelk bevat te weinig koolhydraten, ijzer, vitamines en essentiële vetzuren.
    • De baby krijgt te weinig energie binnen, waardoor zijn normale groei wordt verstoord.

Als ouders er toch voor kiezen om op de leeftijd van 12 à 18 maanden over te schakelen naar onaangepaste koemelk, is vitamine D-suppletie tot de leeftijd van 6 jaar noodzakelijk. Bovendien is een evenwichtige vaste voeding, met aandacht voor beperkte eiwitinname noodzakelijk.

Gebruik dan tot de leeftijd van 3 jaar volle melkproducten. Nadien is halfvolle melk voldoende.

Geeft men te veel melkproducten, dan heeft het kind geen zin meer in andere voedingsmiddelen. Zo ontstaat bv. ijzertekort.

Karnemelk en babeurre

Zowel karnemelk als babeurre kunnen tekorten aan noodzakelijke voedingsstoffen veroorzaken (bv. ijzer, vetten, vitamines, linolzuur).

  • Karnemelk is vetarm en levert dus weinig energie en vetgebonden vitamines (A, D, E, en K).
  • Babeurre (karnemelk met meel) bevat iets meer energie, maar toch nog te weinig.

Geitenmelk en paardenmelk

Deze producten zijn niet geschikt voor baby's. De samenstelling wijkt te sterk af van moedermelk en ze bevatten niet de juiste voedingsstoffen voor de groei en ontwikkeling van een baby.

  • Ook na toevoeging van calcium (kalk) en ijzer blijven deze melken minderwaardig aan moedermelk en zuigelingenvoeding. Ze kunnen leiden tot een tekort aan energie, vitamines, ijzer en essentiële vetzuren. 
  • De samenstelling van geitenmelk is ongeveer dezelfde als die van koemelk, maar geitenmelk geeft vaak aanleiding tot bloedarmoede door haar zeer laag gehalte aan foliumzuur.
  • Paardenmelk heeft een lager eiwitgehalte, maar is heel vetarm.

Er bestaan zuigelingenvoedingen op basis van geitenmelk die voldoen aan de wettelijke samenstellingsnormen voor zuigelingenvoeding. Vraag na bij je verpleegkundige.

Plantaardige dranken

Plantaardige dranken zoals noten-, rijst-, haver-, hazelnoot- amandeldranken, ... zijn op geen enkele leeftijd een volwaardige vervanger van melk(producten). Melk is immers een belangrijke bron van hoogwaardige eiwitten voor jonge kinderen, naast ook o.a. bron van calcium en vitamine B12. Sommige van deze plantaardige dranken zijn wel verrijkt met calcium en vitamine B12, maar ze bevatten of te weinig eiwitten en/of een te lage eiwitkwaliteit. 

  • Plantaardige dranken voldoen niet aan de wettelijke normen voor de nutritionele samenstelling van zuigelingenvoeding. 
  • Plantaardige dranken zijn vaak gesuikerd. 
  • Plantaardige dranken kunnen hoogstens als een verfrissend tussendoortje gedronken worden. In de voedingsdriehoek behoren de plantaardige dranken niet tot de melkproducten, maar wel tot de respectievelijke groep van dranken of noten en zaden. Gezoete varianten worden best beperkt.
  • Soja is eveneens plantaardig, maar heeft een veel betere eiwitkwaliteit. Wanneer sojadrank verrijkt is met calcium en vitaminen is de kwaliteit vergelijkbaar met gewone melk. Kies hiervan dan de natuurversie en niet de gezoete varianten. (zie hierboven)
Kinderen krijgen bij voorkeur een aangepaste melkvoeding tot de leeftijd van 3 jaar. Zij krijgen daardoor, samen met de bijvoeding, al voldoende eiwitten en voedingsstoffen binnen. Kies je bewust om een kind toch bijna uitsluitend plantaardige dranken te laten drinken, hou dan rekening met volgende adviezen: 
  • Kies voor een variant die verrijkt is met calcium en vitamine B12.
  • Verzeker de eiwitinname langs andere voedingsmiddelen zoals vlees, vis of vleesvervangers.
  • Bied ook af en toe kaas aan, oa. als eiwitbron.
  • Geef regelmatig groenten die rijker zijn aan calcium, zoals bv. broccoli, groene bladgroenten zoals spinazie, ...
  • Laat de groei van je kind opvolgen.
  • Bespreek je vraag of keuze ook met je behandelend arts.