’s Nachts voor je baby zorgen hoort bij het ouderschap: voeden, troosten en tegelijk zelf proberen voldoende rust te krijgen. Die momenten kunnen intens zijn, zeker in de eerste maanden als je baby je vaak nodig heeft en je vermoeid bent. Veel ouders dommelen tijdens het voeden of troosten onbedoeld even weg, of overwegen hun baby mee in bed te nemen. Om ongevallen tijdens de slaap te voorkomen is het helpend om vooraf na te denken over hoe je veilig slapen kan combineren met het nachtelijk ouderschap.    

De veiligste slaapplek
De veiligste plek voor je baby om te slapen is in dezelfde kamer in een eigen bedje vlak naast jouw bed.  Zo kan je ’s nachts makkelijk voeden of troosten en je baby daarna weer veilig terugleggen. Overweeg het gebruik van een co-sleeper: je baby ligt binnen handbereik en het is een veilig alternatief voor slapen in hetzelfde bed

Tijdens het voeden of troosten ’s nachts

  • Voed bij voorkeur in bed, niet in een zetel of een stoel. In slaap vallen op deze plekken is onveiliger dan in bed.
  • Probeer te voorkomen dat je in slaap valt tijdens het voeden of troosten.
    • Zet een zachte wekker of timer zodat je niet onbedoeld lang blijft liggen met je baby aan de borst of in je armen.
    • Sommige ouders blijven wakker door licht aan te laten of een rustige podcast te beluisteren.
    • Vraag iemand een oogje in het zeil te houden en je te wekken wanneer je indommelt, of de baby veilig terug te leggen als jij in slaap valt.
  • Bereid de slaapomgeving voor op de mogelijkheid dat je toch in slaap zou vallen tijdens het voeden of troosten.   Maak een ‘veilige zone’ rond je baby:
    • Pas het bed aan door kussens, dekens en andere zachte spullen weg te halen, gebruik een stevige matras en controleer dat je baby niet bekneld kan raken tussen matras en muur of nachtkastje.
    • Een co-sleeper naast het bed is een veilige manier om te voorkomen dat je baby uit bed kan vallen.
    • Geef je borstvoeding, dan neem je vaak automatisch de maternale houding aan: je ligt op je zij, met opgetrokken benen en een arm onder je hoofd, waardoor er een beschermende ruimte voor je baby ontstaat.
    • Leg je baby niet in een borstvoedingskussen of babynestje in bed, tussen twee personen in en neem geen andere kinderen of huisdieren mee in bed.

Na het voeden of troosten

  • Leg je baby terug in zijn bedje. Je baby in een co-sleeper of bedje naast je bed laten slapen blijft de veiligste keuze.
  • Blijf nabij en help je baby ontspannen door een hand op het buikje te leggen, zachtjes te strelen of ...
  • Is je baby in je armen in slaap gevallen? Zorg voor een zachte overgang door je baby eerst met de voetjes of de zij de matras te laten raken, en daarna op de rug. Dit kan helpen voorkomen dat je baby bij het neerleggen terug wakkerschiet door de schrikreflex.
  • Ben je onbedoeld toch in slaap gevallen? Leg je baby zodra je wakker wordt terug in zijn eigen veilige bedje.  Onderzoek toont aan dat hoe langer ouder en kind een bed delen, hoe groter het risico op ongevallen tijdens de slaap

Steun voor jou als ouder

Baby’s hebben ’s nachts nabijheid en voeding nodig, dat is een normaal onderdeel van hun ontwikkeling. Maar die nachtelijke zorg kan zwaar wegen. Probeer rust te nemen wanneer dat kan, vraag steun aan je partner, familie of vrienden en bespreek het als de vermoeidheid je begint op te breken. Goede steun helpt je om deze intensieve periode beter door te komen.

Heb je vragen of twijfel je aan de slaapsituatie? Je Kind en Gezin-team denkt graag met je mee. 

Veilig slapen

De veiligste plek voor je baby om te slapen is een eigen bedje of co-sleeper in dezelfde kamer als jij. Zo kun je makkelijk voeden of troosten, en je baby daarna weer veilig terugleggen. Komt het toch voor dat je baby bij jou in bed ligt? Zorg er dan voor dat je baby vrij kan ademen, niet te warm krijgt, niet gekneld kan raken en niet uit bed kan vallen. Samen slapen in hetzelfde bed blijft risicovol, zeker in de eerste zes maanden. Als het toch gebeurt, kunnen onderstaande tips helpen om de risico’s zo veel mogelijk te verminderen.

Je baby

  • Leg je baby altijd op de rug te slapen in een slaapzak.
  • Baker je baby niet in.
  • Leg je baby aan de zijkant van het bed, niet tussen twee personen in.
  • Laat je baby nooit alleen in het bed, zelfs pasgeborenen kunnen zich al verplaatsen en in een gevaarlijke positie terechtkomen.  

Maak het bed zo veilig mogelijk  

  • Verwijder kussens, dekbed, dekens en losse materialen uit de buurt van je baby. Zorg dat niets het gezicht van je baby kan bedekken.
  • Gebruik een stevige matras. Zachte matrassen of waterbedden zijn erg onveilig voor een baby.  
  • Installeer een co-sleeper of leg je matras op de grond in het midden van de kamer om te voorkomen dat je baby uit bed kan vallen of gekneld raakt tussen de matras en de bedrand, het bed en de muur of meubels.  
  • Gebruik geen kussens rondom je baby of een babynestje om te voorkomen dat je baby uit bed rolt. De zachte materialen vergroten het risico op verstikking.
  • Schuif het bed niet tegen de muur.

Jij als ouder

  • Slaap in de maternale houding: leg je op je zij met opgetrokken benen en een arm onder je hoofd, waarbij je baby op de rug met het hoofdje ter hoogte van de borst ligt.  
  • Gebruik geen kussens of houd je kussen steeds boven je arm  
  • Houd je deken laag (tot aan je heupen), zodat het niet over het hoofdje van je baby kan komen. Kies voor een laken of deken, geen dekbed.
  • Draag aansluitende nachtkledij, bind lange haren samen en draag geen juwelen of koordjes.
  • Laat je baby naast één ouder slapen, niet tussen jullie beiden in. Zorg ervoor dat de andere ouder weet dat de baby mee in bed ligt.
  • Laat geen oudere kinderen of huisdieren naast je baby slapen.

Samen slapen is extra risicovol in de volgende situaties

  • Als je baby jonger dan zes maanden is, prematuur geboren is of een laag geboortegewicht had.  Bij hen is het extra belangrijk dat ze vrij kunnen ademen en in een eigen veilig bedje slapen.
  • Als je alcohol of drugs gebruikt hebt. Of medicijnen waardoor je slaperig wordt en minder goed kan opletten. Hierdoor is er meer kans dat je op je baby gaat liggen.
  • Als je oververmoeid bent. Want daardoor kun je misschien minder goed op je slapende kind reageren.
  • Als je tijdens de zwangerschap hebt gerookt of als jij of je partner rookt. Want kinderen van rokende ouders hebben vaker problemen met de longen. Ook als de ouders niet roken waar de baby bij is.  
  • Als je samen op een zetel of stoel slaapt. De baby kan klem raken tussen jou en de achterwand, wegglijden of vallen.  

Omwille van het sterk verhoogd risico in deze situaties wordt aangeraden nooit samen te slapen in deze situaties.  

Vragen of twijfels? 

Bespreek je vragen gerust met je verpleegkundige of andere zorgverleners. Sommige ouders durven niet te vertellen dat ze soms samen slapen met hun baby, maar het is belangrijk om het wél te bespreken. Je krijgt zo informatie en steun die past bij jouw situatie.

Veilig slapen

Je kan met een peuter zeker al afspraken maken. Dat helpt niet alleen jou, maar ook je kind. Duidelijkheid en voorspelbaarheid zorgen voor rust.

Je kan duidelijke grenzen afspreken zoals:

  • Tijd en plaats: enkel nog borstvoeding thuis, bijvoorbeeld in een specifieke zetel of stoel.
  • Duur: je kan een kookwekker gebruiken of de duur van een liedje.

Soms wil je kind drinken uit gewoonte, troost of verveling. Dan kan je voorstellen:

  • een knuffelmomentje in plaats van borstvoeding
  • een slokje water
  • even op de bank met een fopspeen, troostdoekje of een gedragen T-shirt van mama
  • samen een verhaaltje lezen of zingen

Spreek eenvoudige en herkenbare zinnetjes af ('melkje is op', 'borst is leeg'). Zo weet je kind wat het betekent, zonder dat je telkens in discussie moet gaan.

Vang het afbouwen van borstvoeding op met extra knuffels, contact en verbondenheid. Dat geeft veiligheid. Experimenteer met wat werkt en wees vooral mild voor jezelf en je kind in dit proces.Elke peuter is anders. Jij kent je kind het best. 

Borstvoeding

Er zijn heel wat producten te koop die de ademhaling of bewegingen opvolgen, bv. ademhalingsmonitors, sommige matrassen, pyjama’s of sokjes en knuffels met een slaapsensor. Ze kunnen een vals gevoel van veiligheid geven. Het is niet nodig om deze producten aan te schaffen. Zelf dichtbij zijn is het belangrijkste.

Kinderen met een hoger risico op wiegendood, krijgen soms op voorschrift van een arts een monitor die hart en ademhaling opvolgt. Pas dan ook de adviezen voor veilig slapen nog toe.

Veilig slapen Veiligheid Slapen
In de opvang

Gaat een kind met een monitor naar de opvang, dan moet er een bekwame helper aanwezig zijn. Goede afspraken met de ouders en/of arts zijn belangrijk: gebruik van de monitor, hoe reageren bij alarm, hoe reanimeren in geval van nood ... 

kinderopvang - school

Er wordt aangeraden dat baby's zeker de eerste 6 maanden in dezelfde kamer slapen als hun ouders. Het delen van een kamer vermindert het risico op onverwacht overlijden tijdens de slaap. Je kan zeker ook de kamer langer delen, maar vanaf zes maanden kan je overwegen om je baby naar een eigen kamer te verhuizen als je denkt dat jullie er klaar voor zijn.

Elk gezin is anders. Er is geen haast nodig bij de overgang naar een eigen kamer. Is je baby ouder dan 6 maanden en wil je de overstap maken? Geef je baby dan de tijd en steun om rustig te wennen.

Tine, expert slapen Kind en Gezin

 

Veilig slapen Veiligheid Slapen

Wanneer je de overstap maakt van een spijlenbed naar een groot bed, een peuterbed of een éénpersoonsbed, is voor elk kind anders. Kijk vooral naar wat je kind al kan en zelf aangeeft. Enkele voorbeelden: je kind klimt zelf uit het spijlenbed, je kind kan zelf in en uit een groot bed kruipen, je kind begrijpt dat het in bed moet blijven om te slapen.

Om vallen uit het grote bed te voorkomen, kan je een bedhek plaatsen:

  • Volg altijd de gebruiksaanwijzing van de fabrikant.
  • Zet het bedhek in het midden van het bed, dus niet tegen het hoofdeinde of voeteinde. Zo voorkom je dat je kind bekneld raakt. En zo is er nog plaats genoeg om in en uit het bed te kruipen.
  • Een bedhek is niet geschikt voor hoogslapers of stapelbedden.

Eens je kind vrij kan rondlopen in de slaapkamer, wordt de algemene veiligheid nog belangrijker. Denk bijvoorbeeld aan stopcontacten, gordijnkoorden, openstaand ramen ... 
Kan je kind zelf de kamer uit? Zorg dan dat gevaarlijke plekken, zoals de trap, veilig zijn afgesloten voor je kind.

Veilig slapen Veiligheid Slapen

Baby’s en jonge kinderen zijn kwetsbaarder. Daarom zijn de toegelaten hoeveelheden bestrijdingsmiddelen in babyvoeding soms tot 5000 keer lager dan in gewone voeding. Deze normen zijn gebaseerd op uitgebreide studies en het voorzorgsprincipe van de Europese Unie omwille van de onzekerheid over de langetermijneffecten van bestrijdingsmiddelen. 

Een Nederlands cosumentenprogramma onderzocht of potjesvoeding gezonder is dan zelfgemaakte voeding, omwille van die strenge normen voor bestrijdingsmiddelen. Sommige fabrikanten zeggen namelijk dat hun groenten van 'babyvelden' komen - velden speciaal voor babyvoeding, ver van industrie en verkeer. Maar in de praktijk blijkt dit vooral een marketingterm te zijn. Er is geen officiële definitie voor een babyveld. 

Lees meer tips voor potjesvoeding

Is het veilig om zelf babyvoeding te maken?

Ja, absoluut. Ook groenten en fruit moeten aan strikte regels voldoen. Zelf koken heeft voordelen:

  • Je baby leert verschillende smaken en texturen kennen
  • Je kan makkelijker variëren met ingrediënten: soorten groenten en fruit, maar ook aankopen op verschillende plaatsen (markt, supermarkt, biozaak ...)

Je kan kiezen voor biologische producten, maar het is geen must. Biologische voeding bevat meestal geen resten van bestrijdingsmiddelen. Toch is biologische voeding niet altijd verkrijgbaar of financieel betaalbaar. Daarom is er geen algemene aanbeveling om uitsluitend bio te gebruiken. 

Vaste voeding
Abonneer op