Inclusieve opvang

Sommige kinderen hebben door medische of psychosociale problemen meer intensieve zorgen nodig. Inclusieve kinderopvang is de opvang van kinderen met een specifieke zorgbehoefte samen met kinderen zonder specifieke zorgbehoefte.

Ga snel naar

    Over inclusieve opvang

    Iedereen welkom ook kinderen met een specifieke zorgbehoefte

    Kinderen met een specifieke zorgbehoefte willen net als andere kinderen spelen, vrienden maken en nieuwe dingen ontdekken. Hun ouders kiezen vaak bewust voor de opvang van hun kind samen met kinderen die geen specifieke zorgbehoefte hebben. 

    Inclusieve kinderopvang is verrijkend voor alle betrokkenen: het kind met specifieke zorgbehoefte, de andere kinderen in de opvang, de opvang en de ouders.

    Een goede samenwerking met ouders

    Goede communicatie en overleg met de ouders is ook voor inclusieve kinderopvang belangrijk.

    • Wat verwachten de ouders van de opvang en wat kan jij als opvang bieden?
    • De ervaringen van ouders helpen de kinderbegeleiders het kind goed op te vangen.
    • De opvang houdt rekening met elk kind, maar er kan niet worden verwacht dat je zelf gespecialiseerde zorgen opneemt zoals kinesisten, logopedisten, psychologen of verpleegkundigen dit doen.
    • Wanneer je je zorgen maakt over de ontwikkeling van een kind, bespreek je dit met de ouders en luister je naar hun ervaring.

    De mama van Charlot aan het woord

    Link naar video: Inclusieve kinderopvang - Mezennestje mama Charlot
    Inclusieve kinderopvang - Mezennestje mama Charlot

    Het Mezennestje over inclusieve opvang

    Link naar video: Inclusieve opvang Mezennestje
    Inclusieve opvang Mezennestje

    Inspiratie over inclusieve opvang

    Spelenderwijze nadenken over inclusie

    Het 'All Inclusive' gezelschapsspel is een speelse methodiek om met teams na te denken over inclusieve opvang. De inclusiecoaches van de Centra voor Inclusieve Kinderopvang kunnen het spel in jouw opvang begeleiden. 

    Centra Inclusieve Kinderopvang

    Een Centrum Inclusieve Kinderopvang kan je opvang gratis ondersteunen als je een kind met een specifieke zorgbehoefte opvangt of wil opvangen.

    Afhankelijk van je vraag, krijg je langdurige ondersteuning of kan je beroep doen op een netwerk van professionals. Het Centrum Inclusieve Kinderopvang geeft ondersteuning op maat:

    • meedenken over het organiseren van de opvang rond een specifiek kind
    • reflecteren over de toegankelijkheid van je opvang
    • vorming over inclusief beleid en jouw pedagogische rol
    • coaching rond communicatie met ouders bijvoorbeeld rond een vermoeden van ontwikkelingsprobleem

    Doel van de ondersteuning

    • de toegankelijkheid vergroten voor gezinnen en kinderen met een specifieke zorgbehoefte in de kinderopvang
    • een kwalitatieve opvang met diversiteit uitbouwen

    Er zijn 16 centra die binnen hun zorgregio ondersteuning aanbieden.

    Contactgegevens Centra Inclusieve Kinderopvang

    Ondersteuning van het VAPH en zorgverleners

    Als kinderopvang kan je beroep doen op de dienstverlening van het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH). Je kan ook bij andere zorgverleners terecht. Lees er meer over in de download hieronder.

    Andere organisaties die ondersteuning bieden voor ouders

    Subsidies voor inclusieve opvang

    Er zijn subsidies voor:

    1. individuele inclusieve opvang: voor de opvang van een individueel kind
    2. structurele inclusieve opvang: voor opvang die inclusie structureel uitbouwt binnen een opvanglocatie
    3. de Centra Inclusieve Kinderopvang

    Je kan nu geen aanvraag doen voor nieuwe subsidies voor structurele inclusieve opvang of voor een Centrum. Je kan wel een individuele subsidie aanvragen. Lees er meer over in de brochure hieronder.

      Brochures en documenten

      Bekijk onze brochure over de subsidies voor inclusieve opvang:

      • Lees het document online
      • Download de pdf

      Gespecialiseerde zorgen in de opvang

      Sommige kinderen hebben door een medische problematiek gespecialiseerde zorgen nodig, bijvoorbeeld een glycemiemeting, een inspuiting van insuline, een blaassondage, …
      Als dit moet gebeuren tijdens de opvanguren, bekijk je samen met de ouders hoe je dit aanpakt. Kinderbegeleiders kunnen verpleegkundige of medische handelingen enkel stellen als ze de wettelijk vastgelegde kwalificaties hebben, bv een diploma verpleegkunde.

      Onze adviezen voor gespecialiseerde handelingen

      Bekijk wat mogelijk is

      • Elke opvang kan de vraag krijgen om een kind op te vangen dat gespecialiseerde zorgen nodig heeft. Het is belangrijk dat je hiervoor open staat. Je kan je laten begeleiden, eventueel opleiding volgen en zo samen groeien in de aanpak. 
      • Mogelijke oplossingen zijn: 
        • een verpleegkundige inschakelen voor de gespecialiseerde zorgen in de opvang
        • afspraken maken met de ouders of mantelzorgers over deze handelingen in de opvang
        • een aantal begeleiders een aangepaste vorming laten volgen

      Ga na hoe je de zorgen kan inpassen in je dagelijkse werking

      • Informeer je goed, eerst en vooral bij de ouders, eventueel ook bij de behandelende arts, thuisverpleegkundige, gespecialiseerde centra, … 
      • Welke verwachtingen hebben de ouders? Wat zijn aandachtspunten en risicofactoren
      • Voorbeelden
        • Een heel jong kind met diabetes moet een strak voedingsschema volgen om de suikerspiegel op punt te houden. 
        • Hoe houd je een kindje met heupdysplasie vast tijdens het eetmoment? Hoe pak je het op en hoe draag je hoe? Hoe moet de luier vervangen worden? Hoe slaapt het? Moet het harnas gecontroleerd worden? Moeten er maatregelen genomen worden zodat andere kinderen niet aan het harnasje kunnen komen?

      Werk aan communicatie en netwerk

      • De ervaringen van ouders met hun kind geven jou als opvang heel wat belangrijke informatie om het kind goed op te vangen. Ga in dialoog over bijvoorbeeld het eetmoment, het slaapritueel thuis en in de opvang.
      • Bespreek met de ouders welke diensten je kunnen helpen bij het begeleiden van hun kind. Afhankelijk van de vraag en de situatie, kan de samenwerking met die diensten verschillende vormen aannemen. Maak duidelijke afspraken.
        • een doktersattest bij een specifieke behandeling of verzorging, waar voldoende uitleg bij staat
        • een thuisbegeleidingsdienst die een aantal keer komt tonen en toelichting geven over bijvoorbeeld sondevoeding
        • goede afspraken over verzorging, met bijvoorbeeld een thuisverpleegkundige die dagelijks langskomt om een blaassondage te doen bij een kind
      • Zorg voor een netwerk om op terug te vallen bij dringende vragen of nood aan hulp. Maak goede afspraken met de ouders. Hoe kan je ze bereiken? Waar kan je terecht met vragen als je je zorgen maakt? Wie kan je contacteren als je de ouders niet kan bereiken?
      • Communicatie binnen het team van je opvang is essentieel. Zorg dat de betrokken kinderbegeleiders goed weten wanneer en door wie de gespecialiseerde zorgen worden opgenomen en wat van hen verwacht wordt.

      Wat doe je in noodgevallen?

      • In levensbedreigende situaties schakel je de hulpdiensten in via 112
      • In geval van nood mogen kinderbegeleiders verpleegkundige handelingen stellen. Bespreek dit altijd op voorhand met de ouders en het netwerk rond het kind (bijvoorbeeld Epipen toedienen). 

      Onze adviezen voor gewone zorgen in de kinderopvang

      Kinderbegeleiders kunnen gewone zorgen opnemen, zoals een geneesmiddel op doktersadvies geven of een kind met koorts opvolgen.

      Ouders kunnen vragen om bijvoorbeeld een aantal sessies kinesitherapie te laten doorgaan in de opvang. Op deze vraag mag je zeker ingaan. Bekijk binnen jouw organisatie wat mogelijk is en hoe het kind dit ervaart.

      Beleid inclusieve opvang

      We streven naar een kwaliteitsvolle opvang om de hoek voor elk kind. Ouders van een kind met een specifieke zorgbehoefte hebben het recht om te kiezen tussen gewone en gespecialiseerde opvang.

      Inclusieve kinderopvang sluit aan bij 'Perspectief 2020'. Dit ondersteuningsbeleid voor personen met een handicap kiest voor 'zoveel mogelijk gewoon in de samenleving en zo weinig mogelijk uitzonderlijk en afzonderlijk'. De kinderopvang respecteert het Internationaal Verdrag over de rechten van personen met een handicap.

      Inclusieve kinderopvang is structureel voorzien in de regelgeving kinderopvang en wordt financieel ondersteund. De kinderopvang krijgt zo een steuntje in de rug voor de extra inspanningen die ze voor inclusieve kinderopvang doet.
      De Centra voor Inclusieve Kinderopvang bieden zelf inclusieve opvang aan. Ze sensibiliseren en ondersteunen opvanglocaties bij het versterken van hun inclusieve werking.

      Visie en onderzoek

      In 2018 en 2019 onderzochten we hoe we inclusieve kinderopvang succesvol kunnen maken. Op basis van de resultaten deden we diverse aanbevelingen om inclusieve kinderopvang verder te versterken in Vlaanderen. 

      Je vindt alles over dit onderzoek op de website van Opgroeien.

      Pionieren in samenwerking rond inclusieve kinderopvang

      Samenwerking

      • We werken samen met het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) om de participatiekansen van kinderen met een specifieke zorgbehoefte te verhogen. 
      • Van 2019 tot 2021 liepen er 13 trajecten in het kader van de oproep 'Pionieren in samenwerking: inclusieve kinderopvang'. Organisatoren kinderopvang, Multifunctionele Centra (MFC) en Centra Inclusieve Kinderopvang (CIK) zochten uit op welke manier er meer kinderen met hogere zorgnoden inclusief kunnen worden opgevangen.