Zelfstandige adoptie

Bij een zelfstandige adoptie moet er eerst een kanaalonderzoek gebeuren door het VCA. Het 'kanaal' is de manier waarop de adoptieprocedure zal verlopen en iedereen die zal tussenkomen in dit proces. Iedereen die zelfstandig wil adopteren moet een eigen 'kanaal' aanbrengen. 
  • Je stelt een inlichtingendossier samen en stuurt dit naar het VCA. Dit dossier bestaat uit:
    • Het volledig ingevulde en ondertekende word aangifteformulier zelfstandige adoptie  .
    • Een kopie van de adoptiewetgeving van het herkomstland (in het Nederlands, het Frans of het Engels vertaald).
    • Een kopie van de erkenning van contactpersonen of instellingen die betrokken worden in de procedure.
    • Alle andere relevante informatie over jouw kanaal, over het herkomstland.
Tip! Vraag op voorhand aan het VCA of er al informatie is over jouw herkomstland.
  • Je kan het inlichtingendossier op voorhand indienen bij het VCA, maar het kanaalonderzoek start pas nadat het VCA een kopie van je geschiktheidsvonnis ontvangen heeft. Je krijgt een kopie van je geschiktheidsvonnis van de familierechtbank.


Kanaalonderzoek

Nadat de familierechtbank je geschikt verklaart om te adopteren, kan je een kanaalonderzoek laten opstarten bij het VCA.
  • Je ontvangt (een kopie van) je geschiktheidsvonnis van de familierechtbank. 
  • Stuur dit door naar het VCA adoptie@kindengezin.be samen met je inlichtingendossier. 
  • Het VCA vraagt 500 euro voorschot voor het kanaalonderzoek. Dit bedrag wordt gebruikt voor mogelijke kosten zoals verzendingen van brieven of vertalingen. Het deel van het bedrag dat niet gebruikt wordt, stort het VCA terug na afronding van het kanaalonderzoek.
  • Het VCA start het kanaalonderzoek. Het VCA heeft 4 maanden tijd om het onderzoek af te ronden. De termijn kan tweemaal verlengd worden met 2 maanden (en dus in totaal maximaal 8 maanden duren).
  • Om het kanaal te beoordelen onderzoekt het VCA of:
    • er voldoende garanties zijn dat de betrokken instanties en contactpersonen in het herkomstland de wetgeving respecteren en handelen in het belang van het kind;
    • het principe van de subsidiariteit wordt geëerbiedigd;
    • de juridische en sociaalpsychologische adopteerbaarheid van de kinderen gegarandeerd kan worden;
    • er financiële transparantie is.
  • Het onderzoek gebeurt door analyse van jouw inlichtingendossier. Het VCA vraagt ook advies aan verschillende instanties zoals de Federale Centrale Autoriteit, de plaatselijke overheid, NGO’s met ervaring in het herkomstland (vb. Unicef, Service Sociale Internationale, …), centrale autoriteiten van andere ontvangende landen, het Permanent Bureau van de Haagse Conventie, …
  • Het VCA keurt jouw kanaal éénmalig goed of af.
  • Na een goedkeuring kan je jouw dossier samenstellen voor het herkomstland.
  • Bij een afkeuring kan je een beroep indienen bij de Raad van State

Stappen na goedkeuring kanaal

Je kanaalonderzoek is goedgekeurd. Nu kan je de rest van de adoptieprocedure in het herkomstland opstarten.
  • De familierechtbank stuurt je geschiktheidsvonnis en het verslag van het openbaar ministerie naar de Federale Centrale Autoriteit (FCA). Dit kan verschillende maanden duren.
  • Beide documenten zullen de basis vormen van je ouderdossier voor het herkomstland. 
  • De FCA legaliseert de documenten een eerste keer zodat je ze verder kan klaarmaken voor het land van herkomst. De FCA stuurt deze originele documenten naar het VCA en het VCA bezorgt de documenten aan jou.
  • Je stelt de rest van je ouderdossier samen. Naast het geschiktheidsvonnis en het verslag van het openbaar ministerie vragen de meeste herkomstlanden nog extra documenten zoals bijvoorbeeld een uittreksel uit het strafregister, geboorteaktes, huwelijksakte, referentiebrieven, etc. Alle documenten moeten beëdigd vertaald worden en correct gelegaliseerd.
  • Je dient het originele dossier, de vertaling en een kopie in bij het VCA.
  • Het VCA verzendt jouw dossier naar de bevoegde autoriteit in het herkomstland. Deze autoriteit kan bijkomende vragen stellen of het dossier direct aanvaarden.
  • De bevoegde autoriteit in het herkomstland wijst een kind toe aan jouw dossier en stuurt het kinddossier naar het VCA.
  • Het VCA controleert of het kinddossier volledig is: 
    • een verslag met gegevens over de identiteit van het kind, adopteerbaarheid, persoonlijke achtergrond, gezinssituatie, medisch verleden en dat van zijn familie, sociaal milieu en de levensbeschouwelijke opvattingen ervan, bijzondere behoeften
    • geboorteakte van het kind
    • toestemming van het kind indien vereist
    • toestemming van de andere personen, instellingen en autoriteiten van wie de toestemming tot adoptie vereist is
    • nationaliteitsbewijs en attest van gewone verblijfplaats van het kind
    • een attest waarin de bevoegde autoriteit van het herkomstland verklaart dat: 
      • het kind adopteerbaar is
      • dat interlandelijke adoptie aan het hoger belang van het kind beantwoordt
      • motiveert waarom de beslissing om het kind toe te vertrouwen aan de kandidaat-adoptieouders aan het belang van het kind beantwoordt
      • alle toestemmingen aanwezig zijn
      • de toestemming vrij gegeven zijn en dat alle betrokkenen volledig geïnformeerd zijn over de gevolgen van de toestemming.
  • Het VCA keurt het kindvoorstel goed en stuurt een kopie van het dossier naar jou.
  • Je ondertekent een aanvaardingsdocument, eventueel nadat je bijkomend advies inwint bij artsen, psychologen of andere hulpverleners.
  • Het VCA stuurt zijn goedkeuring en jouw aanvaarding naar de bevoegde autoriteit in het herkomstland.
Hierna kan de adoptieprocedure in het herkomstland verdergezet werden. In sommige landen wordt dan de adoptie uitgesproken. In andere landen wordt een plaatsing met het oog op adoptie uitgesproken en wordt de adoptie pas later in België uitgesproken.
  • Een adoptie die uitgesproken is in het buitenland moet erkend worden door de Federale Centrale Autoriteit. Dit is de dienst Internationale Adoptie bij de FOD justitie. Deze erkenning is nodig om een Belgisch paspoort te krijgen voor het adoptiekind en om met het kind naar België te kunnen komen.
  • Meer weten over de erkenningsaanvraag .
  • De erkenning van de adoptie in België wordt geregistreerd. Je krijgt hiervan een bewijs en daarmee kan je het kind inschrijven in het bevolkingsregister.
  • Als het land van herkomst een plaatsing met het oog op adoptie uitspreekt, krijg je van het VCA een attest voor de Belgische ambassade. Op basis van dat attest krijgt het kind een visum (visum D) om naar België te komen. Binnen de 6 maanden na aankomst moet je dan een verzoek tot adoptie indienen bij de familierechtbank. Na de adoptie-uitspraak wordt het kind automatisch in de registers van de burgerlijke stand ingeschreven.
Sommige herkomstlanden willen op de hoogte gehouden worden van de kinderen die geadopteerd worden. Zij vragen dan gedurende een periode follow-uprapporten waarin omschreven wordt hoe het kind evolueert in zijn nieuwe gezin. Als het herkomstland dit vereist dan moet je als zelfstandige adoptieouder een nazorgovereenkomst afsluiten met een erkende adoptiedienst. Deze overeenkomst voorziet in het volgende:
  • Basisaanbod (504,96 euro): intakegesprek voor de ondertekening van het contract en 2 huisbezoeken en 2 follow-uprapporten
  • 65,64 euro per bijkomend rapport zonder huisbezoek
  • 252,48 euro per bijkomend huisbezoek, inclusief rapport
Het VCA verwijst je door naar een adoptiedienst en bezorgt het kinddossier en ouderdossier aan de adoptiedienst. Vertaal-, legalisatie- en verzendingskosten van de follow-uprapporten moet je zelf betalen.
  • Je meldt de aankomst van je kind aan het VCA.
  • Het VCA zal een kopie vragen van de nog ontbrekende documenten in het adoptiedossier. Het volledige adoptiedossier moet binnen 4 maanden na aankomst van het kind bij het VCA zijn. Het wordt bewaard zodat het adoptiekind later steeds inzage kan krijgen in zijn adoptiedossier.