Koorts

Koorts betekent een lichaamstemperatuur van meer dan 38 °C. Koorts is een signaal, geen ziekte! Het is belangrijk na te gaan hoe een kind zich gedraagt, hoe het eruitziet en of er nog andere symptomen zijn.

Ga snel naar

    Wat is koorts?

    Koorts is een normale reactie van het lichaam op een infectie of een ontsteking. Ook na vaccinatie kan koorts optreden. 

    Koorts is op zich niet schadelijk voor je kind. Hoe hij of zij zich voelt en gedraagt, is van belang om een uitspraak te doen over de ernst van de ziekte. De hoogte van de koorts geeft dat namelijk niet altijd aan.

    Waarom maken kinderen sneller koorts?

    De lichaamstemperatuur bij baby’s en jonge kinderen is gemiddeld een beetje hoger dan bij oudere kinderen en volwassenen. Hun metabolisme is hoger, waardoor ze meer warmte produceren. De verhouding van hun lichaamsoppervlakte tot hun lichaamsgewicht is kleiner, waardoor ze minder gemakkelijk warmte afgeven via de huid. Ook zweten ze minder en dit heeft tot gevolg dat ze bij een toenemende lichaamstemperatuur moeilijker warmte verliezen. 

    Is het altijd koorts?

    Een verhoogde lichaamstemperatuur is niet altijd het gevolg van een ziekte en kan ook het gevolg zijn van omgevingsfactoren of van inspanning. We spreken in deze gevallen dan ook niet van koorts maar eerder van verhoging van de lichaamstemperatuur of van hyperthermie. Een te warme omgeving kan uitzonderlijk aanleiding geven tot een sterke verhoging van de lichaamstemperatuur boven 38° of meer, dit is gevaarlijk en dan spreken we van een hitteslag.

    Temperatuurverhoging kan zich voordoen:

    • door te warme kleding
    • door te hoge kamertemperatuur
    • bij heel warm weer (in combinatie met hoge vochtigheidsgraad)
    • na een huilbui of inspanning
    • bij schommelingen in de loop van de dag (in de late namiddag of ‘s avonds kan de temperatuur wat hoger zijn dan de rest van de dag)

    Het doorbreken van tandjes kan een lichte verhoging van de lichaamstemperatuur tot gevolg hebben, maar niet boven 38°. Tanden krijgen veroorzaakt geen koorts. Omdat kinderen vaak infecties doormaken wordt soms verkeerdelijk de temperatuursverhoging toegeschreven aan het doorbreken van de tandjes. Maar als je meer dan 38° meet, moet er altijd aan andere oorzaken gedacht te worden.

    Waarom 38 °C?

    Verschillende wetenschappelijke artikels tonen aan dat een lichaamstemperatuur van 38°C of hoger bij een kind niet normaal is en zo goed als altijd op een onderliggend probleem of een ziekte wijst. Voornamelijk bij kinderen tot 3 maanden (jonger dan 90 dagen) kan koorts een symptoom zijn van een ernstige en levensbedreigende aandoening.

    Lichaamstemperatuur meten

    Het is niet nodig om de lichaamstemperatuur van je kind preventief of dagelijks te meten. 

    Je meet de lichaamstemperatuur enkel bij ongerustheid of als het kind:

    • zich anders gedraagt dan normaal
    • minder of juist meer slaapt
    • minder of geen eetlust heeft
    • lastig is
    • minder of niet speelt
    • meer huilt
    • bleek ziet of rode wangen heeft

    Je meet de temperatuur best als het kindje (terug) rustig is, bv. niet na een hevige huilbui.

    Hoe meet je de lichaamstemperatuur? 

    Is een kind jonger dan 3 jaar, meet dan de temperatuur best met een digitale thermometer in de anus. Deze meting geeft een snelle en goede weergave van de centrale temperatuur van het kind.

    Leg de baby op zijn rug, til zijn beentjes op, hou hem of haar stevig vast. Breng enkel het afgerond uiteinde dat speciaal ontworpen is om de rectale temperatuur veilig op te nemen, voorzichtig in de anus. Een beetje babyolie of vaseline aan het uiteinde van de thermometer maakt het inbrengen van de thermometer wat gemakkelijker.

    Maak na elk gebruik de thermometer schoon en ontsmet hem met ontsmettingsalcohol 70%. Zo vermijd je dat infecties verspreid worden van de ene naar de andere persoon. 

    Bij kinderen ouder dan 3 jaar kan je de temperatuur in de oksel meten.

    Wat doe je bij koorts in de thuissituatie?

    Raadpleeg het schema om te weten welke stappen je best zet als je kind koorts heeft.

    Wat te doen bij koorts? Koortsdiagram voor ouders van Kind en Gezin, Opgroeien

    1. Observeer je kind nauwkeurig, op geregelde tijdstippen.
    2. Wees alert voor tekenen van ongemak.
    3. Let op of het minder eetlust heeft, niet wil drinken, een goede vochtbalans houdt, de kleur van de huid goed blijft, hoe het ademt, of het niet abnormaal huilt, of het actief is of erg stilletjes, of het ergens pijn heeft en of het alert blijft als het wakker is.

    Indien één van volgende alarmsignalen aanwezig is, ongeacht de leeftijd, dan bel je onmiddellijk de arts of de hulpdiensten (MUG – Medisch Urgentie Team telefoonnummer 112

    Alarmsignalen

    • blauwrode puntvormige huidbloedingen (petechieën)
    • grauwe kleur
    • suf of moeilijk wakker te krijgen
    • verwardheid
    • moeilijke ademhaling 

     

    1. Indien je kind jonger is dan 3 maanden en er geen alarmsignalen zijn, consulteer dan dringend een arts.
    2. Indien het kind ouder is dan 3 maanden en er zijn geen alarmsignalen, dan observeer je of er bijkomende ernstige signalen zijn:

    Indien ernstige signalen aanwezig zijn, dan volg je de aanbevelingen voor een kind dat jonger is dan 3 maanden (zie hierboven). Indien er geen ernstige signalen zijn, dan kan je bij tekens van discomfort of ongemak een eenmalige dosis paracetamol siroop toedienen. De dosis tot 1 jaar is 10 mg/kg, vanaf 1 jaar 15 mg/kg.

    Ernstige signalen

    • uitdroging
    • abnormaal huilen
    • snel uitbreidende huiduitslag

    Tekenen van discomfort

    • huilerig zijn
    • minder eetlust
    • minder actief
    • ongemak
    • pijn

    Na een uur meet je opnieuw de temperatuur en je blijft je kind nauwlettend observeren. Indien de situatie verandert en er ernstige of alarmsignalen optreden, dan volg je de richtlijnen die voor die situaties beschreven zijn (zie hoger). Zijn er geen ernstige symptomen, maar blijft je kind langer dan 3 dagen koorts maken, raadpleeg dan ook best je arts.

    Tips:
    • Geef je kind regelmatig kleine hoeveelheden vocht. Is hij of zij jonger dan 6 maanden geef dan extra melkvoeding. Leg bij borstvoeding vaker aan. Geef grotere kinderen extra water te drinken.
    • Als de algemene toestand van je kind het toelaat, mag hij of zij naar buiten. Je kindje goed warm houden is niet nodig bij koorts, tenzij hij of zij last heeft van koude. Dan kan je je kind tijdelijk warm induffelen, dat gaat comfortabeler aanvoelen. Liefst kleed je je kindje luchtig genoeg zodat hij of zij zich comfortabel blijft voelen en kan afkoelen. Extra kleding en dekens zijn dan niet nodig.
    • Een frisse kamertemperatuur is aangewezen. Je kind volledig uitkleden, zeer fris leggen of een afkoelend badje om de lichaamstemperatuur te laten zakken, is niet aangenaam en wordt afgeraden.

    Koorts in de opvang

    Kinderen met koorts zijn niet toegelaten in de kinderopvang. Omdat bij de meeste kinderen koorts het gevolg is van een ziekte die besmettelijk is voor anderen. Op die manier kan de verspreiding van infecties in de opvang voorkomen worden. 

    De kans op infecties is in de kinderopvang groter dan thuis. Er zijn meer kinderen of volwassenen, luiers worden verwisseld, potjes gebruikt, ...

    Ieder jaar zien we meerdere uitbraken in de kinderopvang van allerlei ziekten, veroorzaakt door virussen zoals RSV en bacteriën zoals salmonella, campylobacter, E. coli, ...

    Waarom worden kinderen met koorts niet toegelaten in de opvang?

    • Het zorgt ervoor dat minder kinderen erg ziek worden en ze dus voortaan juist langer en frequenter van de opvang gebruik kunnen blijven maken. Dit komt zowel de kinderen als hun ouders als de kinderbegeleiders ten goede. 
    • Kinderen zijn best zo weinig mogelijk ziek. Een kind dat ziek is vertraagt in zijn ontwikkeling, want steekt al zijn energie in genezen.
    • Zieke kinderen zijn best thuis. De zorg en de aandacht dat een ziek kind nodig heeft is niet altijd haalbaar voor de kinderopvang.

    Maak goeie afspraken met de opvang van je kind 
    Het maken van heldere afspraken met de opvang is belangrijk. Het is belangrijk dat zowel de kinderopvang als jezelf zich aan de gemaakte afspraken houdt. Het is bijvoorbeeld belangrijk dat de opvang jou als ouder kan bereiken, in geval van koorts. Dit onder meer om af te spreken wanneer je kind moet opgehaald worden en over het al dan niet toedienen van een dosis paracetamol. Je zorgt best voor meerdere aanspreekpunten. Als dat moeilijk gaat, communiceer dat dan ook aan de opvang, zo kunnen hier ook afspraken rond gemaakt worden.

    Als ouder is het belangrijk om te weten dat:

    1. Een kind met koorts niet thuishoort in de opvang. Een attest van een arts, verlegt de grens van 38° niet. De opvang die zich aan de 38° C houdt, volgt het wetenschappelijk onderbouwd advies van Kind en Gezin. 
    2. Je kind kan opnieuw naar de opvang als het 24 uur koortsvrij is. Uiteraard zonder het toedienen van een koortswerend middel. Op deze manier kan je evalueren of het de start is van een (besmettelijke) ziekte is of dat het een 'banale' temperatuursverhoging is. Die zwakt na 2 dagen weer af en je baby of peuter voelt zich verder goed en heeft geen bijkomende symptomen ontwikkelt.
    3. Om je kind goede opvang te kunnen geven, is een goede communicatie met je opvang zeer belangrijk. Als je kind ’s morgens koorts maakt, en je verzwijgt dat je een koortswerend middel gaf, kan dat je kind en de opvang mogelijks in de problemen brengen in de loop van de dag.

    Je denkt best voor de start van de opvang goed na over alternatieve opvang bij ziekte van je kind, want kleine kinderen worden regelmatig ziek. Kan je zelf gemakkelijk verlof opnemen? Kan je een beroep doen op informele opvang? Kan je terecht bij een dienst die opvang voor zieke kinderen aan huis organiseert, zoals sommige mutualiteiten doen?

    Koortsstuipen

    Als de lichaamstemperatuur oploopt kunnen sommige kinderen koortsstuipen maken. Dit komt meestal voor tussen de leeftijd van 6 maanden en 5 jaar. Erfelijkheid speelt hierbij een rol.

    Symptomen

    • symmetrische spiertrekkingen in de ledematen, die samengaan met bewusteloosheid
    • heel bleek worden
    • wegdraaiende ogen
    • niet meer aanspreekbaar zijn
    • De situatie duurt meestal enkele minuten.

    Koortsstuipen zijn angstaanjagend om te zien, maar zijn niet gevaarlijk. Ze veroorzaken geen schade aan de hersenen, brengen de ontwikkeling niet in gevaar en geven geen groter risico op epilepsie op latere leeftijd. Koortsstuipen kunnen herhaald optreden.
    Zowel koortsstuipen als epilepsie zijn erfelijk bepaald.

    Aanpak

    • Blijf kalm.
    • Schud het kindje in geen geval.
    • Leg het kindje op de zij als dat kan. Zo verslikt het kind zich niet in braaksel en kan het speeksel weglopen.
    • Maak strakke kleren los en trek warme kleren uit.
    • Zorg dat het kind zich niet kan stoten of bezeren.

    Laat het kind zo vlug mogelijk onderzoeken door een arts. Bij een eerste aanval weet je niet of het om koortsstuipen gaat of om een andere vorm van stuipen.

    Als je weet dat een kind risico loopt op koortsstuipen, zorg er dan voor dat de nodige geneesmiddelen binnen bereik staan en gebruik ze volgens de richtlijnen van de behandelend arts.