Alcohol, drugs en roken tijdens de zwangerschap

Ongerust?

Sommige vrouwen beseffen pas na een tijdje dat ze zwanger zijn en hebben in die voorbije weken alcohol, tabak of andere drugs gebruikt. In zo’n gevallen weet de huisarts, gynaecoloog of vroedvrouw raad. Hij of zij kan het beste inschatten wat de risico’s zijn of welke opvolging er eventueel nodig is.

Alcohol

Drink geen alcohol tijdens de zwangerschap. Het is onduidelijk vanaf wanneer alcohol schadelijk is. Bij (over)matig gebruik van alcohol vergroot de kans op aangeboren afwijkingen en groeiachterstand.

Een aanzienlijk dagelijks gebruik van alcohol kan leiden tot het Foetaal Alcohol Syndroom (FAS) en heeft heel wat gevolgen voor een kind

  • vertraagde groei
  • laag geboortegewicht, klein gestalte, tenger
  • gezichtsafwijkingen
  • kleine schedel met eventuele gelaatsmisvormingen, zoals ogen die ver uit elkaar lijken te staan, overhangende oogleden, platte neus, smalle bovenlip
  • neurologische afwijkingen
  • slechte zuigreflex, prikkelbaar, veelvuldig huilen
  • op latere leeftijd: slecht sociaal functioneren, hyperactiviteit, verstandelijke handicap en autistisch gedrag 

Drink je regelmatig alcohol? Bespreek dit met je arts of vroedvrouw.

Drugs

Drugs gebruiken tijdens de zwangerschap heeft zware gevolgen. De gevolgen zijn afhankelijk van het soort drugs, de eventuele combinatie en de hoeveelheid.

Mogelijke gevolgen voor het (ongeboren) kind:

  • vroeggeboorte
  • ontwenningsverschijnselen na de geboorte: ademhalingsproblemen, rusteloosheid, overdreven transpireren, slaapproblemen, doordringend huilen, niezen, verhoogde spierspanning, aanhoudend op de handen sabbelen, losse stoelgang …
  • problematische ontwikkeling
  • groeiachterstand

Mogelijke gevolgen voor de mama:

  • infecties
  • loslaten van de moederkoek
  • bloedarmoede
  • ondervoeding

De levensstijl en omstandigheden van de ouder die drugs gebruikt bepalen mee de gevolgen. Ook de sociale en de lichamelijke situatie verstoren de ontwikkeling van een kind.

Bespreek de drugsproblematiek met een arts of vroedvrouw.

Roken

Roken en passief roken tijdens de zwangerschap brengt risico’s met zich mee. De schadelijke stoffen in sigaretten zorgen voor een verminderde doorbloeding van de moederkoek en daardoor ook voor een verminderde zuurstoftoevoer naar je baby. Als de partner rookt, stopt ook hij of zij best.

Risico's voor het (ongeboren) kind:

  • laag geboortegewicht
  • groeiachterstand
  • pril zwangerschapsverlies
  • vroeggeboorte
  • meer kans op wiegendood
  • meer luchtwegeninfecties
  • meer kans op astma

Risico's voor de mama:

  • bloedingen
  • loslaten van de moederkoek
  • voortijdig breken van de vliezen

Tips en adviezen: 

  1. In ruimtes waar gerookt wordt, blijven de giftige stoffen van de rook nog lang in de lucht. Ze verspreiden zich ook naar andere lokalen door luchtcirculatie. De giftige stoffen zetten zich vast op meubels, vloeren, tapijten, gordijnen, speelgoed ... 
  2. Er is nog niet voldoende wetenschappelijk onderzoek naar de eventuele schade van elektronische sigaretten op een ongeboren baby. Daarom wordt het ook afgeraden om tijdens je zwangerschap elektronische sigaretten te gebruiken of je bloot te stellen aan de dampen ervan. 
  3. Met een goede begeleiding is stoppen met roken minder lastig en verhoogt je kans op slagen. Je kan hiervoor terecht bij een arts of vroedvrouw die je kan doorverwijzen naar een hulpverlener voor rookstopondersteuning (individueel of in groep) of naar tabakologen. Zij voorzien een lichamelijke, psychische en gedragsmatige aanpak. 
  4. Stoppen met roken is gemakkelijker met twee
Wist je dat?

Je hebt recht op terugbetaling bij rookstopbegeleiding. Ben je gedomicilieerd in het Vlaams Gewest en doe je mee aan rookstopbegeleiding? Dan betaal je een persoonlijke geplafonneerde bijdrage aan de tabakoloog of arts. Hij of zij ontvangt daarnaast van de Vlaamse overheid een tussenkomst via de ziekenfondsen. Voor inwoners van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest blijven de RIZIV-tarieven gelden.

Verslaafd?

Van een hardnekkige gewoonte tot een zware verslaving, afkicken is geen eenvoudige opdracht. In die gevallen is begeleiding nodig bij het stoppen. Wie hiervoor hulp zoekt, kan voor roken terecht bij Tabakstop, en voor alcohol en andere drugs bij De DrugLijn. Ook je behandelend arts of vroedvrouw kan raad geven.