Alcohol, drugs en roken tijdens de zwangerschap

Drink geen alcohol tijdens de zwangerschap. Omwille van verschillende factoren (moment in de zwangerschap, hoeveelheid, genetische kwetsbaarheid, …), is het moeilijk om te onderzoeken hoeveel alcohol precies schadelijk is. Enerzijds kan men niet bewijzen dat elk individueel glas al voor negatieve effecten zorgt. Anderzijds toont onderzoek aan dat enkele glazen alcohol soms al schade kunnen veroorzaken. Het is met andere woorden onmogelijk om een veilige ondergrens te bepalen. De Wereldgezondheidsorganisatie en de Hoge Gezondheidsraad adviseren daarom om helemaal geen alcohol te drinken tijdens de zwangerschap.

Bij (over)matig gebruik van alcohol vergroot de kans op aangeboren afwijkingen en groeiachterstand.

Een aanzienlijk dagelijks gebruik van alcohol kan leiden tot het Foetaal Alcohol Syndroom (FAS) en heeft heel wat gevolgen voor een kind: 

• vertraagde groei
• laag geboortegewicht, klein gestalte, tenger
• gezichtsafwijkingen
• kleine schedel met eventuele gelaatsmisvormingen, zoals ogen die ver uit elkaar lijken te staan, overhangende oogleden, platte neus, smalle bovenlip
• neurologische afwijkingen
• slechte zuigreflex, prikkelbaar, veelvuldig huilen
• op latere leeftijd: slecht sociaal functioneren, hyperactiviteit, verstandelijke handicap en autistisch gedrag 

Drink je regelmatig alcohol? Bespreek dit met je arts of vroedvrouw.

Roken en passief roken tijdens de zwangerschap brengt risico’s met zich mee. De schadelijke stoffen in sigaretten zorgen voor een verminderde doorbloeding van de moederkoek en daardoor ook voor een verminderde zuurstoftoevoer naar je baby. Als de partner rookt, stopt ook hij of zij best.

Risico's voor het (ongeboren) kind:

• laag geboortegewicht
• groeiachterstand
• pril zwangerschapsverlies
• vroeggeboorte
• meer kans op wiegendood
• meer luchtwegeninfecties
• meer kans op astma
• …

Risico's voor de mama:

• bloedingen
• loslaten van de moederkoek
• voortijdig breken van de vliezen
• …

Er is nog onvoldoende kennis over hoe (on)veilig vapen (of het gebruik van de e-sigaret) is tijdens de zwangerschap. Omdat vapen mogelijk negatieve gevolgen heeft voor je ongeboren kind wordt het afgeraden tijdens de zwangerschap. 

Ben je zwanger of wil je zwanger worden? Dan raden we aan om volgende adviezen te volgen:

Door minder sigaretten te roken, kan je bepaalde, maar zeker niet alle risico’s verkleinen. Mogelijk ga je ook compenseren door de rook van het lagere aantal sigaretten dieper te inhaleren of de sigaretten verder op te roken. Minderen is ook lastiger om vol te houden, want bij elke sigaret moet je beslissen of je die wel of niet gaat roken. 

• Zorg voor een gezonde, rookvrije omgeving in functie van veilig slapen.
• Laat je kind in een rookvrije omgeving opgroeien.
• Alcohol, drugs en roken tijdens borstvoeding 

Er is nog onvoldoende kennis over hoe (on)veilig en schadelijks dit is voor je ongeboren baby.

• Advies van de Hoge Gezondheidsraad over de elektronische sigaret 
• Wat is het risico van vapen tijdens de zwangerschap? (Gezond Leven)

• Hulp uit je omgeving, van vrienden en familie maakt stoppen makkelijker. Rookt of vapet je partner ook? Dan is het een goed idee om samen te stoppen.
• Bespreek het roken of vapen met de zorgverlener die je voor en/of tijdens de zwangerschap opvolgt.
• Bespreek het gebruik van nicotinevervangers of rookstopmedicatie steeds met je arts of apotheker. Rookstopmedicatie mag niet gebruikt worden tijdens de zwangerschap.
• Begeleiding door een professional verhoogt de kans op een succesvolle rookstop.
• Wil je zwanger worden of ben je zwanger en zoek je naar ondersteuning bij het stoppen met roken?
  • Tabakstop - rookstophulp in België
  • Stoppen met roken en zwangerschap: spreek gratis met Tabakstop
  • Wil je stoppen met roken of vapen? | Tabakologen.be

Een (aanstaande) zwangerschap kan stress, twijfels en uiteenlopende emoties met zich meebrengen. Ook als je zwanger bent of wil worden kan je (even) uit balans zijn. Dat is oké. Bewust stilstaan hoe jij hiermee omgaat is belangrijk.

Sommige manieren van omgaan met stress, tegenslag of uitdagingen zijn immers schadelijk voor jezelf en/of anderen en helpen je niet vooruit, bv. je gevoelens negeren of afreageren op anderen, alcohol drinken, veel of weinig eten of (beginnen met) roken.  

• Zit je zelf vast in zo’n patroon? Erover praten met een zorgverlener of iemand die je vertrouwt is er een belangrijke eerste stap om dit te doorbreken.  
• Hoe kan je op een gezonde manier omgaan met stress, tegenslagen of uitdagingen? Op de website van Gezond Leven vind je oefeningen die je hierbij kunnen helpen: Geluksdriehoek.be | Aan de slag 

Drugs gebruiken tijdens de zwangerschap heeft zware gevolgen. De gevolgen zijn afhankelijk van het soort drugs, de eventuele combinatie en de hoeveelheid.

Mogelijke gevolgen voor het (ongeboren) kind:

• vroeggeboorte
• ontwenningsverschijnselen na de geboorte: ademhalingsproblemen, rusteloosheid, overdreven transpireren, slaapproblemen, doordringend huilen, niezen, verhoogde spierspanning, aanhoudend op de handen sabbelen, losse stoelgang …
• problematische ontwikkeling
• groeiachterstand
• …

Mogelijke gevolgen voor de mama:

• infecties
• loslaten van de moederkoek
• bloedarmoede
• ondervoeding
• …

De levensstijl en omstandigheden van de ouder die drugs gebruikt bepalen mee de gevolgen. Ook de sociale en de lichamelijke situatie verstoren de ontwikkeling van een kind.

Bespreek de drugsproblematiek met een arts of vroedvrouw.