Alcohol, drugs en roken


Alcohol

Drink geen alcohol tijdens de zwangerschap, het is immers onduidelijk vanaf wanneer alcohol schadelijk is. Bij (over)matig gebruik van alcohol vergroot de kans op aangeboren afwijkingen en groeiachterstand.

Een aanzienlijk dagelijks gebruik van alcohol kan leiden tot het Foetaal Alcohol Syndroom (FAS) met volgende gevolgen voor het kind:

  • vertraagde groei
  • laag geboortegewicht, klein gestalte, tenger
  • gezichtsafwijkingen
  • kleine schedel met eventuele gelaatsmisvormingen, zoals ogen die ver uit elkaar lijken te staan, overhangende oogleden, platte neus, smalle bovenlip
  • neurologische afwijkingen
  • slechte zuigreflex, prikkelbaar, veelvuldig huilen
  • op latere leeftijd: slecht sociaal functioneren, hyperactiviteit, verstandelijke handicap en autistisch gedrag 

Opgelet!

  • Het is belangrijk om regelmatig alcoholgebruik te bespreken met een arts of vroedvrouw.
  • Ook bij borstvoeding drinkt de mama beter geen alcohol. De alcohol wordt immers via de moedermelk doorgegeven.

Drugs

Drugs gebruiken tijdens de zwangerschap heeft zware gevolgen. De gevolgen zijn afhankelijk van het soort drugs, de eventuele combinatie en de hoeveelheid.

Mogelijke gevolgen voor het (ongeboren) kindje:

  • vroeggeboorte
  • ontwenningsverschijnselen na de geboorte:
    ademhalingsproblemen, rusteloosheid, overdreven transpireren, slaapproblemen, doordringend huilen, niezen, verhoogde spierspanning, aanhoudend op de handen sabbelen, losse stoelgang, …
  • problematische ontwikkeling
  • groeiachterstand

Mogelijke gevolgen voor de zwangere vrouw:

  • infecties
  • loslaten van de moederkoek
  • bloedarmoede
  • ondervoeding

Opgelet!

De gevolgen worden mee bepaald door de levensstijl en omstandigheden van de drugafhankelijke ouder. Ook de sociale en de lichamelijke situatie verstoren de ontwikkeling van het kindje.

Het bespreken van de drugsproblematiek met een arts of vroedvrouw is daarom absoluut noodzakelijk.

Roken

Roken en passief roken tijdens de zwangerschap brengt duidelijke risico’s met zich mee. De schadelijke stoffen in sigaretten zorgen voor een verminderde doorbloeding van de moederkoek en daardoor ook voor een verminderde zuurstoftoevoer naar het kindje. Als de partner rookt, stopt ook hij/zij het best.

Risico's voor het (ongeboren) kindje:

  • laag geboortegewicht
  • groeiachterstand
  • miskraam
  • vroeggeboorte
  • meer kans op wiegendood
  • meer luchtwegeninfecties
  • meer kans op astma

Risico's voor de mama:

  • bloedingen
  • loslaten van de moederkoek
  • voortijdig breken van de vliezen

In ruimtes waarin wordt gerookt, blijven de giftige stoffen van de rook nog lang in de lucht. 

Bij gebrek aan voldoende kennis over de eventuele schadelijkheid ervan voor het ongeboren kind, wordt blootstelling tijdens de zwangerschap aan de dampen van een elektronische sigaret ook ontraden.

Met een goede begeleiding is stoppen met roken minder lastig. Wie wil stoppen met roken kan terecht bij een arts of vroedvrouw. Zij kunnen doorverwijzen naar een hulpverlener voor rookstopondersteuning (individueel of in groep) of naar tabakologen. Professionele begeleiding kan de kans op slagen in het stoppen met roken verhogen. Deze begeleiding omvat een lichamelijke, psychische en gedragsmatige aanpak.

De ziekteverzekering geeft een tegemoetkoming bij tabaksontwenning als de begeleiding gebeurt door een arts of erkend tabakoloog.

Het RIZIV voorziet voor zwangere vrouwen een tussenkomst per consultatie gedurende de ganse zwangerschap met een maximum aantal consultaties per zwangerschap. De tussenkomst geldt enkel wanneer de begeleiding gebeurt door een arts of erkend tabakoloog.

Stoppen met roken is gemakkelijker met twee. Voor de partner gelden de algemene terugbetalingsmodaliteiten.

Ongerust?

Sommige vrouwen beseffen pas na een tijdje dat ze zwanger zijn en hebben in die voorbije weken alcohol, tabak of andere drugs gebruikt. In zo’n gevallen weet de huisarts, gynaecoloog of vroedvrouw raad. Hij of zij kan het beste inschatten wat de risico’s zijn of welke opvolging er eventueel nodig is.

Verslaafd?

Voor sommige vrouwen is stoppen helemaal niet evident. Van een hardnekkige gewoonte tot een zware verslaving, afkicken is geen eenvoudige opdracht. In die gevallen is begeleiding nodig bij het stoppen. Wie hiervoor hulp zoekt, kan voor roken terecht bij Tabakstop, en voor alcohol en andere drugs bij De DrugLijn (zie links hieronder). Ook je behandelend arts of vroedvrouw kan raad geven.

De veiligste optie is tijdens de zwangerschap helemaal niet te roken, alcohol te drinken of drugs te gebruiken