Een ongekend kind

Je wil een ongekend kind adopteren, dit betekent dat je het kind nog niet hebt ontmoet.

Je weet dus niet welk kind je zal adopteren. Het kind wordt aan jou toegewezen door een adoptiedienst in België, door een adoptiedienst die een samenwerking in het buitenland heeft. Deze bemiddeling start nadat je geschikt bent verklaard.

De procedure om een kind te adopteren bestaat uit een aantal stappen. De eerste stap is de aanmelding en registratie.

• Je vult het pdf aanmeldingsformulier voor de adoptie van een ongekend kind volledig in en bezorgt ons dit via e-mail adoptie@opgroeien.be of via de post (Hallepoortlaan 27 - 1060 Brussel).
• Het VCA registreert je aanmelding en geeft je een nummer op basis van je aanmeldingsdatum. Dit nummer is alleen een identificatienummer dat geen volgorde van doorstromen naar de voorbereiding vastlegt. De snelheid van doorstromen verschilt onder andere volgens de gevolgde procedure (ongekend kind, intrafamiliaal, gekend kind), de behoefte aan bepaalde gezinnen bij de adoptiediensten en toevallige verschillen zoals datum van betalingen en de mogelijkheden om activiteiten in te plannen in uw agenda.
• Je krijgt de bevestiging van je aanmelding. Op basis van de gegevens op je aanmeldingsformulier krijg je van het VCA ook informatie over je mogelijkheden.

• Als je al eerder adopteerde, dan is de start van de procedure dezelfde: je vult het aanmeldingsformulier in, het VCA registreert je aanmelding, geeft je een nummer en je krijgt bevestiging van je aanmelding. Je moet dan geen infosessie of voorbereiding meer volgen, maar moet wel wachten op instroombeheer. Je zal dan ook de vraag krijgen om een vragenlijst over je adoptieproject in te vullen.
• Je kan pas een 2de of volgende adoptieprocedure opstarten als de vorige is afgerond (stopzetting vorige procedure of kindplaatsing in vorige procedure).
• Wanneer je mag doorstromen naar de volgende fase, dan stuurt het VCA je gegevens door naar Steunpunt Adoptie. Zij bezorgen jou een duplicaat van je voorbereidingsattest. Met dit attest kan je de volgende fase opstarten: het maatschappelijk onderzoek.

Om te kunnen adopteren, moet je aan een aantal voorwaarden voldoen.

• Je bent minstens 25 jaar oud.
• Je bent minstens 15 jaar ouder dan het kind dat je adopteert.
• Je hebt je permanente verblijfplaats in België.
• Je volgt het verplichte voorbereidingsprogramma.
• Je wordt geschikt verklaard door de familierechtbank.

Je kan als alleenstaande adopteren of als koppel. Om als koppel te kunnen adopteren, moet je: 

• Of gehuwd zijn 
• Of wettelijk samenwonen
• Of minstens 3 jaar samenwonen

Het land waar het adoptiekind vandaan komt, wil dat het adoptiekind door een geschikt gezin geadopteerd wordt. Ieder land kan dus eigen voorwaarden opleggen, bijkomend aan de Belgische voorwaarden. De meest voorkomende bijkomende voorwaarden zijn: 

• Maximumleeftijd voor de adoptieouder(s) of een maximaal leeftijdsverschil tussen adoptieouder(s) en –kind; 
• Enkel (gehuwde) heterokoppels kunnen adopteren; 
• Blanco uittreksel uit het strafregister;
• Gezondheidsattest (soms ook bewijs van onvruchtbaarheid); 
•  …

Bekijk zeker ook het overzicht van de voorwaarden per herkomstland.

Heb je als adoptieouder een andere nationaliteit dan moet je toch aan de Belgische voorwaarden voldoen. Daarnaast moet je in volgende gevallen ook aan de wettelijke voorwaarden voldoen van het land van je nationaliteit: 

• Je adopteert alleen;
• Je adopteert als koppel en hebt allebei dezelfde (niet-Belgische) nationaliteit.

Dit betekent dat je als koppel enkel moet voldoen aan de Belgische voorwaarden (en van het herkomstland van het kind) als je een verschillende nationaliteit hebt bv. Belg-Nederlands; Nederlands-Frans; Russisch-Braziliaans; …

Vandaag kunnen elk jaar 30 kandidaten de voorbereiding op adoptie starten. Dit zogenoemde ‘instroombeheer’ is regelgevend bepaald. In de toekomst is het de bedoeling dat kandidaten een gezamenlijk voortraject voor pleegzorg en adoptie doorlopen. Hoewel adoptie en pleegzorg verschillen, vertrekt het beleid bij beide vanuit de nood van kinderen aan opvang in een gezinscontext. Meer dan 1000 kinderen wachten vandaag op pleegouders, terwijl het aantal kinderen dat voor adoptie in aanmerking komt erg beperkt is en het aantal kandidaat-adoptieouders in vergelijking erg groot.  

Er is momenteel geen formele aanmeldingsstop voor de adoptie van een ongekend kind. In de toekomst zullen nieuwe kandidaten meegenomen worden in een gezamenlijk traject dat zowel pleegzorg als adoptie als finaliteit kan hebben. Dit betekent dat de voorbereiding beide trajecten zal omvatten en dat de nadruk komt te liggen op de bereidheid om, al dan niet tijdelijk, een kind een plek te bieden binnen het eigen gezin. Van zodra het gemeenschappelijke traject er is, zal iedereen op de wachtlijst gecontacteerd worden om zich aan te melden.

Kandidaat-adoptanten die in 2026 een uitnodiging kregen om te starten met de voorbereiding op adoptie kunnen deze gewoon volgen. Zij zullen kunnen doorstromen naar de binnenlandse adoptieprocedure.

Kandidaat-adoptanten met een geldig attest van voorbereiding kunnen een verzoekschrift indienen bij de familierechtbank om geschikt verklaard te worden. Wie al gescreend werd door MOA vzw kan de geschiktheidsprocedure afronden met oog op aflevering van een geschiktheidsvonnis.

Kandidaten die voor 2024 werden doorverwezen naar de voorbereiding voor een interlandelijke adoptieprocedure, kunnen hun geschiktheidsprocedure voltooien. Ook vandaag is, onder meer door de procedures in herkomstlanden, de kans reëel dat een opgestarte adoptieprocedure in het buitenland niet afgerond kan worden. Garanties zijn er nooit, ook vandaag niet. 

Mensen met een geschiktheidsvonnis, die nog geen procedure in het buitenland hebben opgestart:

• Op dit moment is het niet zeker of zij allemaal een procedure in het buitenland kunnen opstarten. Er is bovendien vandaag al geen garantie dat een opgestarte adoptieprocedure in het buitenland afgerond kan worden.
• Er is geen mogelijkheid om door te stromen naar Adoptiehuis voor binnenlandse adoptie. Enkel personen die voor 1 april 2019 aangemeld waren bij VCA, vormen hierop een uitzondering.  

Als de adoptie niet afgerond raakt binnen de geldigheidsperiode van 4 jaar dan kan je een verlenging aanvragen. Dit kan alleen als je een goedgekeurd kanaal voor een zelfstandige adoptie kan voorleggen of een bemiddelingsovereenkomst met een adoptiedienst hebt.

Het vonnis kan, in het kader van één adoptieprocedure, verschillende (opeenvolgende) keren met 2 jaar verlengd worden. De procedure is als volgt:

1. Je moet, ten vroegste 5 maanden voor het vervallen van je vonnis én uiterlijk op de laatste dag van de geldigheid, een verzoekschrift indienen bij de familierechtbank die eerder het geschiktheidsvonnis uitsprak. Wanneer je te laat een verzoekschrift tot verlenging neerlegt, kan de rechtbank je verzoek onontvankelijk verklaren waardoor je de volledige geschiktheidsprocedure opnieuw moet doorlopen.
2. Bij het verzoekschrift moet je ofwel een kopie van de bemiddelingsovereenkomst met de adoptiedienst ofwel het bewijs dat het kanaalonderzoek werd goedgekeurd toevoegen. Tevens steek je bij het verzoekschrift een kopie van je attest van voorbereiding. Indien je dit niet meer hebt, kan je een kopie opvragen via adoptie@opgroeien.be. Jij bezorgt dan op jouw beurt een kopie van dit verzoekschrift (zonder bijlagen) en een attest van gezinssamenstelling aan VCA.
3. De griffie van de familierechtbank vraagt bij VCA een gemotiveerd attest. Dit attest toont aan dat de situatie van de kandidaat-adoptieouder wel of niet veranderd is. Als de situatie veranderd is, dan is er een actualisatie van het maatschappelijk onderzoek nodig. 
4. VCA stuurt je een vragenlijst die je zo snel mogelijk moet invullen en terugbezorgen aan hen. Je kan de vragenlijst ook al proactief downloaden en invullen om samen met je attest van gezinssamenstelling aan VCA te bezorgen.

• Het attest van gezinssamenstelling, 
• De vragenlijst die je invulde, 
• Informatie van het VCA of van de adoptiedienst (wijzigingen op het vlak van de zorgvraag van al aanwezige kinderen, in het gezinsfunctioneren, in de partnerrelatie, de invloed van de wachttijd)

Binnen één maand bezorgt het VCA het attest aan de familierechtbank. Stuur je de vragenlijst niet tijdig terug, dan wordt er sowieso een actualisatie van het maatschappelijk onderzoek opgestart.

•  Als er geen wijzigingen zijn die jouw geschiktheid kunnen beïnvloeden dan kan de rechtbank het geschiktheidsvonnis automatisch met 2 jaar verlengen.
•  Als er wel wijzigingen zijn die jouw geschiktheid kunnen beïnvloeden dan wordt er onmiddellijk een actualisatie van het maatschappelijk onderzoek opgestart door de dienst voor maatschappelijk onderzoek. 

• Minstens 2 gesprekken. 
• Verslag met een evaluatie van de huidige situatie.
• Het VCA stuurt het verslag naar de familierechtbank en naar jou.
• De familierechter beslist over de verlenging van het geschiktheidsvonnis. Het vonnis kan zo met 2 jaar verlengd worden.

Voor je verder kan starten met een effectieve adoptieprocedure moet je eerst geschikt verklaard worden door de familierechter. Na je geschiktheidsvonnis kan je een bemiddelingsovereenkomst afsluiten met een adoptiedienst. 

• Je krijgt een kopie van je geschiktheidsvonnis van de familierechtbank.
• Je contacteert de adoptiedienst van je keuze en meld je aan.
• Je stuurt het VCA een kopie van je geschiktheidsvonnis naar adoptie@opgroeien.be. In je e-mail vermeld je voor welke adoptiedienst en eventueel voor welk herkomstland je gekozen hebt. Je geeft hierbij ook toestemming om, in afwachting van de officiële documenten, een kopie van het verslag van het maatschappelijk onderzoek door te sturen naar de adoptiedienst.
• De familierechtbank stuurt je geschiktheidsvonnis en het verslag van het openbaar ministerie naar de Federale Centrale Autoriteit (FCA). Dit kan verschillende maanden duren.
• De FCA legaliseert de documenten en stuurt deze naar het VCA. Het VCA bezorgt de documenten aan de adoptiedienst (als deze al gekend is).
• De adoptiedienst kan een contract afsluiten als ze van het VCA (een kopie van) het geschiktheidsvonnis en het verslag van het openbaar ministerie (of een kopie van het verslag van het maatschappelijk onderzoek) gekregen hebben.

Bij de adoptiedienst voor een binnenlandse adoptie krijg je via je bemiddelingscontract een plaats op de wachtlijst. Het aantal contracten dat de dienst kan afsluiten, wordt vastgelegd in samenspraak met het VCA.

• Van zodra je een geschiktheidsvonnis hebt, kan je je aanmelden bij Adoptiehuis door een e-mail te sturen naar info@adoptiehuis.be met een scan van het vonnis.
• Het contract wordt pas afgesloten na minstens één intakegesprek. Hierin wordt de haalbaarheid van je adoptietraject nagegaan, rekening houdend met het aantal wachtende kandidaat-adoptieouders en je profiel.
• In de bemiddelingsovereenkomst wordt de procedure, de kostprijs, de duur en de gewaarborgde dienstverlening duidelijk omschreven.
• De adoptiedienst wijst een kindje toe. Bij toewijzing houden zij rekening met je plaats op de wachtlijst, maar ook met de wensen van de geboorteouder(s) en met de noden die het kindje heeft. De gemotiveerde kindtoewijzing wordt ter informatie aan het VCA bezorgd.
• De geboorteouder(s) kunnen ten vroegste 2 maanden na de geboorte hun officiële toestemming geven voor de adoptie. Tijdens die periode zijn er 2 mogelijkheden:

1. Het kind verblijft in een pleeggezin. Pas nadat de geboorteouder(s) hun toestemming hebben gegeven, word je ingelicht en word het kindje aan jou toegewezen.
2. Het kind wordt direct geplaatst bij de toekomstige adoptieouders. Dit betekent dat geboorteouder(s) nog altijd kunnen beslissen om niet door te gaan met de adoptie en het kind moet dan na enkele weken of maanden terug naar zijn geboorteouder(s).
    

• Het kind wordt geplaatst in het adoptiegezin (ofwel direct ofwel nadat de geboorteouders hun toestemming hebben gegeven). De adoptiedienst komt regelmatig langs om al je vragen te beantwoorden en je te ondersteunen op de moeilijke momenten. Zij helpen je ook bij de voorbereiding van de adoptieprocedure voor de rechtbank.
• Nadat de geboorteouder(s) hun toestemming hebben gegeven, kan je een verzoekschrift tot adoptie indienen bij de familierechtbank. De adoptiedienst helpt je hierbij. 
• De familierechtbank kan beslissen om nog een aantal mensen (vb. geboortefamilie) te horen voordat de adoptie wordt uitgesproken. Meestal wordt een volle adoptie uitgesproken.
• De adoptiedienst blijft beschikbaar tijdens het verdere leven van je adoptiekind. Als er vragen zijn of als het even moeilijker gaat, kan je altijd bij hen terecht. Je wordt ook uitgenodigd voor verschillende nazorgactiviteiten van de adoptiedienst. Op de leeftijd van 3 jaar en op de leeftijd van 8 jaar neemt de adoptiedienst ook zelf contact op om te informeren of er vragen zijn.
• Vanaf 12 jaar heeft het adoptiekind ook recht om zijn adoptiedossier in te kijken bij de adoptiedienst 

De adoptiedienst voor buitenlandse adoptie sluit een bemiddelingsovereenkomst af voor een specifiek herkomstland. Alle voorwaarden van de landen waarin een kanaal is goedgekeurd vind je terug op onze website. Per kanaal mag de adoptiedienst een beperkt aantal contracten afsluiten. Dit aantal wordt bepaald in samenspraak met het VCA. De datum van de overeenkomst bepaalt je plaats op de wachtlijst (voor zover er geen specifieke regelingen zijn in het herkomstland).

• Het contract wordt pas afgesloten na een intakegesprek. Hierin wordt de haalbaarheid van je adoptietraject nagegaan, rekening houdend met het aantal wachtende kandidaten en je profiel. Er wordt hierin bekeken of je voldoet aan de voorwaarden van het herkomstland.
• In de bemiddelingsovereenkomst wordt de procedure, de kostprijs, de duur en de gewaarborgde dienstverlening duidelijk omschreven.
• Je stelt je dossier samen voor het herkomstland. Dit dossier bestaat minstens uit het geschiktheidsvonnis en het verslag van het openbaar ministerie. Ieder herkomstland vraagt nog bijkomende documenten.
• Het dossier wordt opgestuurd naar de bevoegde autoriteit in het herkomstland. De bevoegde autoriteit aanvaardt je kandidatuur en zet je op een wachtlijst. In sommige landen sturen de herkomstlanden dossiers van kinderen die ouders zoeken en wordt het dossier pas opgestuurd na de kindtoewijzing.
• Er wordt een kind toegewezen door het herkomstland of door de adoptiedienst. Het kinddossier wordt voorgelegd aan het VCA. Het VCA controleert of het dossier volledig is en of de nodige garanties worden gegeven. Het VCA geeft de goed- of afkeuring bij de kindtoewijzing.
• Na goedkeuring door het VCA contacteert de adoptiedienst jou om je te informeren over het kindvoorstel. Je gaat langs bij de adoptiedienst om het volledige kinddossier te zien. Nadat je het kind aanvaardt, krijg je ook een foto te zien.
• De goedkeuring van het VCA en jouw aanvaarding worden bezorgd aan het herkomstland. De adoptieprocedure ter plaatse kan verdergezet worden. Je reist af om je kindje af te halen. Afhankelijk van de adoptieprocedure in het herkomstland wordt de adoptie ter plaatse uitgesproken of pas achteraf als je in België bent.
• De meeste herkomstlanden willen nadien weten hoe het met het kind en zijn nieuwe familie gaat. Zij vragen de adoptiefamilie om, via de adoptiedienst, follow-up-rapporten te bezorgen. Bij sommige herkomstlanden moet dit jaarlijks gebeuren, bij andere om de 6 maanden gedurende 3 of 4 jaar.
• De adoptiedienst blijft ter beschikking van de adoptiefamilie na de plaatsing van het kind. Zij ondersteunen bij de administratieve afhandeling in België en bieden psychosociale ondersteuning als het moeilijk gaat.
• Als het kind 12 jaar oud is, kan het inzage vragen in zijn/haar dossier bij het VCA.

Naast de ondersteuning bij de adoptiedienst kan je vormingen volgen bij Steunpunt Adoptie. Zij hebben een uitgebreid aanbod over allerlei thema’s gerelateerd aan adoptie zoals hechting, etc. Zoek je lotgenotencontact dan kan je terecht bij de trefgroepen.

De wachttijd bij een buitenlandse adoptie hangt sterk af van het herkomstland. Bovendien beïnvloedt jouw kindprofiel ook de wachttijd. Kandidaten die kinderen met een moeilijker profiel zoals kinderen ouder dan 6 jaar of kinderen met een medisch probleem of meer dan 2 broers/zussen tegelijk willen adopteren, zullen minder lang moeten wachten. 

Het duurt 1 à 2 jaar voordat je een voorbereiding kan volgen. De geschiktheidsprocedure (voorbereiding, maatschappelijk onderzoek en geschiktheidsvonnis) duurt ongeveer 2 jaar. Daarna hangt de wachttijd dus af van het herkomstland en je kindprofiel. In het activiteitenverslag van het VCA kan je de gemiddelde wachttijden per land terugvinden. De wachttijden gaan van 2 jaar tot 5,5 jaar.