Zorgen voor jezelf

Als je borstvoeding geeft, groeit je kind dankzij jouw lichaam. Een gezonde levenswijze geeft je baby maximale kansen. Waar moet je als mama op letten? Wat is de impact op je lichaam?

Ga snel naar

    Evenwichtige voeding

    Als je borstvoeding geeft, heb je voldoende energie en vocht nodig om te herstellen van je bevalling en om je kind te voeden. Eet je niet genoeg of ongezond, dan blijft je moedermelk geschikt voor je baby, maar worden je eigen lichaamsreserves aangesproken. Met een gezonde gevarieerde voeding zorg jij voor jouw lichaam, terwijl jouw lichaam je baby voedt.

    Extra energie door evenwichtig en gevarieerd eten
    • Hoe eet ik evenwichtig en gevarieerd?
    • Wat met vegetarische of veganistische voeding?
    • Op welke voedingsstoffen moet je letten?
    • Welke dranken mag ik drinken?
    Alles over aanbevolen voeding voor mama
    Wist je dat?

    De borstvoedingsperiode is zeker geen goed moment om te starten met een dieet. De vetreserve die je hebt opgebouwd tijdens de zwangerschap wordt tijdens het voeden opgebruikt en verdwijnt dus vanzelf. Onnodige tussendoortjes mag je wel weglaten.

    Twijfels of vragen?

    Bij twijfels of vragen kan je steeds terecht bij je verpleegkundige, bij een vroedvrouw of een lactatiekundige. Je kan ook met je vragen terecht bij de Kind en Gezin-Lijn. Een lactatiekundige in je buurt vind je op www.bvl-borstvoeding.be en www.vroedvrouwen.be.

    Verzorg jezelf

    Het moederschap vraagt veel energie. Het lijkt alsof je weinig anders doet dan voeden en verzorgen. Voldoende rust is dan ook geen luxe maar een noodzaak.  Als je oververmoeid bent, kan de melkproductie afnemen. Probeer dat te vermijden door voldoende te slapen en tijd te nemen voor jezelf.

    Alleen jij kan borstvoeding geven aan je baby. Beschouw het voeden als rustmoment en neem er de tijd voor. Tijdens de borstvoeding zorgt het hormoon oxytocine voor een ontspannen, loom gevoel. Het hormoon prolactine zorgt voor een betere slaapkwaliteit na een borstvoeding. Dit kan de gebroken nachten enigszins compenseren.

    Regelmatig bewegen is goed voor je gezondheid. Vermijd lang stilzitten. Naast beweging met lichte intensiteit, zoals met je kindje gaan wandelen of huishoudelijke taken uitvoeren, wordt bewegen met matige intensiteit ook dagelijks aanbevolen. Neem bv. de fiets om boodschappen te doen of verkies trappen boven de lift. Je hoeft niet aan topsport te doen om gezondheidsvoordeel te bekomen. Ook dagelijks licht tot matig bewegen heeft al een goed effect op je gezondheid en is beter vol te houden.

      Dagelijkse verzorging

      Het is niet nodig om tijdens borstvoeding je borsten te wassen met extra zeep. Gebruik je gewone dagelijkse verzorgingsproducten. Teveel zeep kan de tepel uitdrogen.
      Na de voeding een druppeltje moedermelk uitsmeren over de tepel en die nadien laten drogen aan de lucht helpt om de tepelhuid gezond te houden.
      Om het lekken van moedermelk tussen de borstvoedingen op te vangen, kunnen wegwerp- of katoenen kompressen gebruikt worden. Vervang ze regelmatig, zodat je tepels niet verweken.

      Tips voor mama

      • Oververmoeidheid heeft invloed op de melkproductie. Laat daarom je partner, familie of vrienden huishoudelijke taken overnemen. Zo heb jij meer tijd om je baby te voeden, te verzorgen en om te rusten.
      • Verwacht niet dat het huishouden snel weer op rolletjes loopt. Zie eens wat meer door de vingers. Het hoeft niet allemaal perfect te zijn. Geef iedereen tijd om te wennen.
      • Luister naar je lichaam, las voldoende rustmomenten in.
      • Doe samen met je baby een dutje. Zijn er nog andere kinderen, laat iemand anders dan even voor ze zorgen.
      • Zorg voor extra rust overdag als compensatie voor de gebroken nachten.
      • Geef borstvoeding in een comfortabele houding die je toelaat om tijdens het voeden ook wat te rusten.
      • Probeer het bezoek goed te regelen. Las enkele bezoek-vrije-dagen in. Zet de rusttijden op het geboortekaartje of organiseer een eenmalige geboortereceptie.

      Wat met je maandstonden?

      Het zuigen aan de borst onderdrukt de hormonen die voor een eisprong en menstruatie zorgen. Hierdoor blijven maandstonden bij borstvoeding vaak een hele tijd uit. Het moment waarop een mama die borstvoeding geeft, terug ongesteld wordt is erg verschillend.

      • Zonder borstvoeding komen de eerste maandstonden 6 à 12 weken na de bevalling
      • Bij beperkte borstvoeding kan de eerste menstruatie 2 à 3 maanden uitblijven
      • Bij uitsluitend borstvoeding kan de eerste menstruatie 4 à 6 maanden uitblijven

      Invloed op borstvoeding

      Soms merken mama's een tijdelijke daling van de melkproductie rond de periode van ongesteldheid. De moedermelk kan zouter smaken, waardoor de baby minder enthousiast kan drinken of, uitzonderlijk, de borst kan weigeren. Mama's merken ook vaak meer gezwollen borsten of een tragere toeschietreflex op. De tepels kunnen erg gevoelig zijn tijdens het aanleggen. Veel mama's geven aan dat het effect minder wordt naarmate ze langer voeden.

      Om de daling in de melkproductie op te vangen kan je je kind vaker aanleggen. Als het nodig is kan je een paar dagen vaker wisselen van borst per voeding. Extra rust kan ook helpen.

      Bescherming tegen zwangerschap

      Borstvoeding geven biedt geen volledige bescherming tegen zwangerschap. Het geven van borstvoeding kan onder zeer strikte voorwaarden een tijdelijke bescherming bieden tegen een nieuwe zwangerschap, maar in de praktijk wordt meestal een voorbehoedsmiddel aanbevolen. 

      Bescherming tegen zwangerschap
      Seksualiteit

      Bij de geboorte van een kind krijgt het lichaam van de vrouw een nieuwe betekenis. Dit heeft zijn invloed op de beleving van de seksualiteit. Borstvoeding is slechts één van de verschillende beïnvloedende factoren en wordt al dan niet als een storende factor ervaren.

      Seksualiteit

      Invloed levensstijl

      Door geen alcohol te drinken, niet te roken en geen drugs te gebruiken geef je je kind zonder twijfel de beste start. Alcohol en drugs worden via de moedermelk doorgegeven. Wanneer je rookt komen nicotine en andere giftige stoffen in de moedermelk terecht. Ook met geneesmiddelen moet je opletten.

      Wanneer geef je best geen borstvoeding?

      Borstvoeding is de meest aangewezen voeding. Er zijn echter een aantal situaties waarin het niet kan. Andere situaties worden ten onrechte gezien als een contra-indicatie.

      Borstvoeding geven kan niet

      • bij overmatig alcoholgebruik (meer dan 2 consumpties per dag)
      • bij druggebruik
      • bij een bepaalde medische behandeling (bv. chemotherapie)
      • bij besmetting met het hiv-virus
      • als het kind een bepaalde stofwisselingsziekte heeft (bv. galactosemie)
      • als de moeder actieve onbehandelde tbc heeft
      • bij radioactieve middelen voor therapeutische doeleinden 
      • acute CMV infectie bij de moeder als ze borstvoeding geeft en de baby is te vroeg geboren (<1500 gr.)

      Bij radioactieve middelen voor diagnostische doeleinden is het meestal voldoende om de borstvoeding voor een bepaalde tijd te onderbreken. Je kan dan tijdelijk afkolven en de melk weggooien. Bespreek dit met de behandelende arts.

      Borstvoeding geven kan wel

      • Dragers van hepatitis B: je baby krijgt meteen na de geboorte een vaccinatie en antistoffen. Hierdoor is de kans op overdracht naar je baby uitgesloten.
      • Hepatitis C
      • Antibiotica: sommige soorten antibiotica zijn niet combineerbaar met borstvoeding maar er bestaan gelukkig meestal goede alternatieven.
      • Antidepressiva: bepaalde antidepressiva zijn veilig te combineren met borstvoeding.
      • Herpes-simplex blaasjes op de borst: blaasjes kunnen afgedekt worden met een pleister. Bevindt zich het blaasje dichtbij de tepel, dan kan tijdelijk afkolven nodig zijn.
      Milieuvervuilende stoffen

      PCB's, insecticiden, onkruidverdelgers en zware metalen komen overal ter wereld voor en ieder mens draagt wel een zekere hoeveelheid in zijn lichaam. Het lichaam kan die stoffen moeilijk of helemaal niet afbreken. Zij stapelen zich op in het vetweefsel van het lichaam en komen dus ook in de moedermelk terecht. PCB's en dioxines via de borstvoeding hebben vermoedelijk weinig effect op de groei en ontwikkeling van zuigelingen en kinderen. De voordelen van borstvoeding wegen zeker op tegen de (eventuele) nadelen van de vervuilende stoffen.